Neil Young

Neil Young maakte van zijn nieuwe cd Greendale al maanden geleden een mega-project, met een website, een Europese tournee waarop al het nieuwe materiaal solo werd uitgevoerd, een Amerikaanse tournee met zijn band Crazy Horse, en een documentaire. Het ging dan ook om een `concept-cd', een musical novel, over de belevenissen van de familie Green in het fictieve Californische stadje Greendale. Opa en oma Green, Vietnam-veteraan en psychedelische schilder Earl Green en zijn vrouw Edith, hun 18-jarige dochter en milieuactiviste Sun Green, neef en jeugdcrimineel Jeb, en dan nog bijrollen voor de duivel en zijn incarnaties: de media die opa het graf injagen en de politici en `big machines' die de laatste wildernis Alaska dreigen te bederven. Het is een ecologische, conservatief-kritische thematiek die de rurale romanticus Young op het lijf geschreven lijkt. Zijn kracht als schrijver van zuurzoete liefdesballades èn brute rocksongs is altijd het simplisme geweest waarmee hij zelfs de meest versleten clichés nog adem kon inblazen.

Toch pakt het materiaal (tien nummers, in totaal 78 minuten) op de cd minder overtuigend uit dan solo op de planken. Alle nummers zijn lang, sober en in een monotoon blues- of folkidioom gesteld. Solo uitgevoerd, zoals in Amsterdam dit voorjaar, krijgt het werk, doorspekt met zelfspot en wereldwijsheid, een indringende zeggingskracht, nog versterkt door de monologen waarmee Young het repertoire aan elkaar praatte. Maar op de cd wordt die kracht een zwakte. De concentratie gaat verloren in de saaie, voortkabbelende begeleiding van Crazy Horse, een band die zich vooral leent voor het serieuzere stamp- en smijtwerk. Gelukkig heeft Young de royale ingeving gehad een dvd bij te voegen van een solo Greendale-concert in Dublin, dat wel de aandacht vast houdt, tot en met de grande finale waarin hij als ecologische opa jonge generaties oproept moeder natuur te redden.

De 57-jarige veteraan Young heeft zich ook altijd afgezet tegen de cd-revolutie in de muziekwereld. Digitaal geluid klinkt volgens hem als een douche die wordt verbrokkeld tot `een regen van ijsblokjes'. Het was een van de redenen dat de zanger-gitarist enkele platen uit zijn back catalogue jarenlang weigerde op cd te laten uitbrengen. Aan sommige, zoals de zenuwzieke live-plaat Time Fades Away (1973) wordt hij nog steeds liever niet herinnerd. Maar nu zijn dan toch, tegelijk met Greendale, vier oude platen van Young op cd verschenen. Helaas behoren American Stars and Bars (1977) Hawks and Doves (1980) en Reactor (1981) tot Youngs mindere werk: een rommelige countryplaat (wel met het gitaarnummer Like A Hurricane); een wankel tweeluik vol patriottisme en introspectie; en een futloze poging tot hard rock met Crazy Horse.

Belangrijke uitzondering is On the Beach (1974), opgenomen in een donkere periode in Youngs leven en een waar depressief meesterwerk. In acht bizarre nummers neemt Young afscheid van de decadentie die de Californische muziekwereld halverwege de jaren zeventig beheerste. Hoogtepunt zijn de laatste drie songs, met Young die op het slome ritme van een enkele gitaar en flarden begeleiding zijn weltschmerz probeert te bezweren. Ook in de vorm van ijsblokjes een huiveringwekkende ervaring.

Neil Young: Greendale. Met bonus dvd. Reprise 9362-48533-29; Neil Young: On the Beach. Reprise 9362-48497-2; Neil Young: American Stars and Bars Reprise 9362-48525-2; Neil Young; Hawks and Doves Reprise 9362-48499-26; Neil Young: Re-Ac-Tor Reprise 9362-48498-27