Na slecht nieuws meteen naar huis

IHC Caland grijpt fors in: een grote scheepswerf wordt gesloten, de rest van het bedrijf splitst zich in tweeën. De markt voor cruiseschepen en veerboten is ingestort. Hoewel verbetering in zicht is, is het daarvoor nu te laat.

Bij scheepswerf Van der Giessen-de Noord neemt niemand de telefoon meer op.

,,Vanmorgen is het slechte nieuws aan de werknemers meegedeeld, daarna mocht iedereen naar huis'', zegt president-directeur J. van Dooremalen van moederbedrijf IHC Caland.

Morgen keren de 470 werknemers van de werf, waar veerboten en kleine cruiseschepen worden gemaakt, weer terug, maar 390 van hen zijn binnen een jaar werkloos. De werf in Krimpen aan den IJssel gaat uiterlijk maart 2004 dicht, alleen de schepen die al in aanbouw zijn worden nog afgemaakt. Het onderdeel dat pijpleidingen bouwt blijft bestaan. Daar werken 80 mensen.

De sluiting komt niet als een verrassing, zegt directeur R. Schouten van brancheorganisatie VNSI. Zijn Vereniging Nederlandse Scheepsbouw Industrie zag de bui al hangen toen vorig jaar 300 van de 770 van de werknemers van Van der Giessen ontslagen werden. ,,Na de aanslagen van 11 september 2001 stortte de markt voor cruiseschepen in'', aldus Schouten. De bouwers van grote cruiseschepen, onder meer in Italië, Duitsland, Finland en Frankrijk, gingen daarop veerboten bouwen en werden een concurrent van Van der Giessen, dat toch al last had van felle concurrentie uit het Verre Oosten.

De marktpositie van Van der Giessen is in korte tijd ,,zeer zwak'' geworden, aldus IHC Caland vanmorgen. Dat was in 1997, toen IHC het bedrijf overnam voor circa 60 miljoen euro, nog wel anders. Toen gaf IHC als verklaring voor de overname dat zo een `evenwichtiger werkbezetting' kon worden bereikt. Maar in de praktijk werd er nauwelijks synergie bereikt tussen Van der Giessen-de Noord en de twee andere scheepswerven van IHC Caland, die baggerschepen bouwen. Eind jaren negentig was de situatie bij Van der Giessen ook al weinig florissant: volgens de toenmalige president-directeur Bax hadden scheepsbouwers toen last van de naweeën van het vergaan van de veerboot Estonia in 1994.

Van der Giessen-de Noord is de eerste Nederlandse scheepsbouwer van formaat in jaren die omvalt. Directeur Schouten van de VSNI verwacht op korte termijn geen vergelijkbare problemen bij andere grote werven. ,,Je moet de sluiting van vandaag meer zien als een lokale herstructering.''

Maar dat is niet het hele verhaal. Volgens IHC is het gevolg van het naar eigen zeggen `zeer trage aandeel' van nieuwe werkopdrachten het gevolg van de zware druk op de prijzen door toenemende concurrentie van andere Europese werven en praktijken van prijsdumping door werven uit het Verre Oosten. Tegen dit laatste heeft de Europese Unie inmiddels een procedure bij de Wereldhandelsorganisatie (WTO) aangespannen. IHC ziet nog wel enig licht aan het einde van de tunnel in dit marktsegment, maar ,,deze verbetering zal ruim te laat komen'' voor de werf in Krimpen, aldus het concern.

IHC Caland kondigde vanmorgen tevens een opsplitsing van het concern aan. IHC Caland legt zich voortaan toe op offshore-activiteiten, zoals het bouwen van drijvende olieplatformen. De scheepsbouwdivisie, die na de sluiting van Van der Giessen alleen nog baggerschepen bouwt, wordt verzelfstandigd en krijgt een eigen beursnotering.

IHC Caland maakte vanochtend verder tegenvallende resultaten over het eerste halfjaar bekend. De eerste zes maanden maakte het bedrijf 31,5 miljoen euro winst, vorig jaar was dat nog 39 miljoen euro. Het aantal orders van de offshore-divisie, die de afgelopen jaren snel gegroeid is, loopt wat terug. IHC ziet dat overigens als voordeel: hierdoor ontstaat tijd en ruimte om `de organisatie te versterken'. Deze `noodzakelijke adempauze' is nodig omdat de afgelopen periode een grote wissel zou hebben getrokken op het management van de divisie.

Het verzelfstandigde bedrijfsonderdeel gaat de baggerschepenbouwers IHC Holland (Sliedrecht) en Merwede Shipyards (Hardinxveld-Giessendam) omvatten. Deze markt, waarin het bedrijf wereldmarktleider is, is volgens het bedrijf en de branchevereniging uit de gevarenzone: hoewel de vraag naar grote sleephopperzuigers achterblijft, worden er nog wel genoeg kleinere baggerschepen besteld. Ook renovaties en verbouwingen leveren opdrachten. De Nederlandse scheepsbouw verliest met Van der Giessen-de Noord een grote speler, maar de scetor blijft met in totaal 90 bedrijven in het zuidwesten en noorden van het land met 10.000 werknemers stevig aanwezig. Branchevoorzitter Schouten: ,,Op dit moment hebben alle andere werven werk. Buiten Van der Giessen zie ik geen acute problemen.''