Mozart speelt en Salieri raast in halfslachtig drama

Een antieke rolstoel, een patiënt en een verpleger. De patiënt wordt gewassen en aangekleed; over het witte hemd gaat een deftige kamerjas en op het kale hoofd komt een pruik met lange zilverige haren. Voilà, daar is-ie: Antonio Salieri, componist en achttiende-eeuwer, gevierd aan het Weense hof maar door de komst van Mozart aan de kant gezet en gestorven in een gesticht.

Anders dan in de film Amadeus van Milos Forman uit 1984, bevindt de Salieri van theatergroep Amai zich voortdurend in dat gesticht en het publiek van Salieri >< Mozart ook. Via een oprijlaan met slagbomen zijn we de bossen ingereden, langs een eendenvijver, een hertenkamp en een reeks omheinde paviljoens. Een verwarde man heeft ons de weg naar het ketelhuis gewezen. Waar vroeger voor de hele inrichting werd gestookt, is nu een chique theaterzaal ontstaan, met een kroonluchter en uitzicht op oude bomen. Hoofse elegantie is het gekkenhuis binnengeslopen en regisseur Jochem Royaards heeft die gemengde sfeer goed getroffen. Maar een goede voorstelling is Salieri >< Mozart daarmee nog niet geworden.

Want ondanks het spannende gegeven van Salieri's helse jaloezie op het jonge muziekgenie Mozart blijft het drama uit. Er schort iets aan de interactie tussen de spelers, die ver uit elkaar zijn geplaatst. Het linkerdeel van de speelvloer is het domein van Salieri, het rechterdeel dat van Mozart, en tussen de twee delen in gebeurt er vrijwel niets. Terwijl Salieri aan de linkerkant woedende monologen houdt, speelt Mozart aan de rechterkant onverstoorbaar piano, alsof er twee uitvoeringen tegelijk van start zijn gegaan: een toneelstuk en een concert. Zegt Mozart toch eens iets tegen Salieri, dan schrik je van de dictie, want Mozart wordt gespeeld door de musicus Krista Vincent, een Amerikaanse met een gruwelijke uitspraak van het Nederlands.

Maar ook het gepraat van beroepsacteur Mathieu Güthschmidt houdt de aandacht niet vast. De tekst van Thomas Verbogt ontbeert uitspraken waar je van opkijkt. En Güthschmidt zelf weet niet tot wie hij zich wenden moet. Zijn pogingen om de toeschouwers bij de handeling te betrekken blijven bang en halfslachtig. Zijn tirades tegen Mozart blijven steken in een vaag concept. Want waarom is Mozart een vrouw? Omdat zij een medepatiënte is die zich inbeeldt Mozart te zijn? Of omdat men geen mannelijke vertolker kon vinden?

Gelegen- en verlegenheidsoplossingen lijken de regie te sturen. Amai is vijf jaar weggeweest; na de sloop van z'n vaste speelplek, een Geldropse textielfabriek, raakte het gezelschap dakloos. Zonde, want onder Royaards leiding maakte het memorabele voorstellingen, zoals Leedvermaak, Marat-Sade en Oom Wanja. Maar Amai's comeback zal zich als een ongeleid projectiel in de herinnering griffen. Danja Venekamp als Mozarts weduwe Konstanze doet niets anders dan rondhollen met een tas vol te koop aangeboden partituren; Helge Slikker als de verpleger holt op zijn beurt achter Salieri aan, en gevieren barsten de performers soms in canons uit die je ernstig doen twijfelen aan Mozarts genie. De enige mooie muziek deze avond is niet van Mozart en zelfs niet van Salieri. Ze is van de Beatles. Bij hun While My Guitar Gently Weeps, hier met pianobegeleiding, valt de zaal waarachtig stil. Te laat om de rest nog te kunnen redden.

Voorstelling: Salieri >< Mozart door Stichting Amai. Regie: Jochem Royaards. Tekst: Thomas Verbogt. Gezien: 23/8 De Groote Beek, Eindhoven. Daar t/m 13/9. Inl: 040-252 4045 of www.amai.cc.