Liever vies water dan vieze rook

Door het blussen van een grote brand bij bandenfabrikant Vredestein is het nabijgelegen Twentekanaal zwaar verontreinigd. Bewoners van woonboten en vissers moeten contact met water mijden. Voor de brandweer was het kiezen uit twee kwaden: vieze rook of vies water.

Hobbyvisser J. Groothuis uit Hengelo leest geen kranten en kijkt geen televisie. Het dringende advies om in verband met een ernstige verontreiniging niet te zwemmen, varen of vissen in het Twentekanaal is de bejaarde man dan ook niet bekend. ,,Al vond ik het wel opvallend rustig vanmorgen'', zegt Groothuis, terwijl hij een voorntje van de haak haalt.

Het is de eerste en laatste vangst van de dag, want op advies van een collega-visser houdt hij er om 10.00 uur deze ochtend voor alle zekerheid mee op. Maar echt geloven dat het water vervuild is, doet hij niet. ,,Alle vis leeft nog, en vis is zo gevoelig.'' Ook woonbootbewoner E. Eiting heeft zijn twijfels. Zondagochtend had hij, onwetend van de vervuiling, gewoon zijn hengel uitgeworpen en ook de zonnebloemen zijn met water uit het kanaal besproeid. ,,Zolang ze nog geen licht geven, is er volgens mij weinig aan de hand'', zegt Eiting.

Aan het kanaalwater is weinig bijzonders te zien. Er ligt door de blauwalg weliswaar een groene laag op en her en der drijft er wat gestold rubber, maar van een massale verontreiniging is niets te merken.

Toch is het water van het Twentekanaal tussen Enschede en Hengelo sinds afgelopen vrijdagavond ernstig vervuild, aldus Rijkswaterstaat. Met het blussen van een grote brand bij bandenfabrikant Vredestein zijn giftige stoffen via het bluswater in het kanaal terecht gekomen. Volgens woordvoerder J. Huurman van Rijkswaterstaat gaat het om een `cocktail van zeer gevaarlijke stoffen'. Huurman: ,,Toen wij de lijst met producten van Vredestein onder ogen kregen, wisten we meteen dat als dit in het water zou komen, het goed fout zou zijn.'' Onderzoek van watermonsters door het onderzoeksinstituut RiZa in Lelystad bevestigen dit vermoeden. Door schermen in het water te plaatsen en de sluis in Hengelo te sluiten, wordt geprobeerd verdere vervuiling van het water tegen te gaan. Waterleidingmaatschappij Vitens en het waterschap Regge en Dinkel zijn gestopt met het innemen van water uit het kanaal.

De brand in een opslagloods van chemische stoffen bij Vredestein veroorzaakte een gigantische rookontwikkeling. Bewoners van de nabijgelegen wijk Twekkelerveld kregen het advies om in verband met een mogelijke verontreiniging ramen en deuren gesloten te houden. ,,Onze eerste prioriteit was om de rookuitstoot zoveel mogelijk te beperken'', verklaart R. Pellewever, commando-leider van de brandweer Enschede. Blusvoertuigen van de vliegbasis Twenthe, uitgerust voor het bestrijden van vliegtuigbranden, trokken voor dit doel waterschermen op. Metingen hebben inmiddels uitgewezen dat de rook ongevaarlijk was, al is omwonenden door de roetneerslag afgeraden groenten en fruit uit eigen moestuin eten.

Dat er bluswater in het Twentekanaal zou komen, was volgens Pellewever, gezien de locatie van de bandenfabriek, pal naast het kanaal, onvermijdelijk. Even is overwogen om met zandzakken een barrière tussen de brandhaard en het kanaal te maken, maar dit zou gezien de hoeveelheid water die de brandweer nodig had – 20.000 liter per minuut – weinig soelaas bieden. ,,Zoveel water is eenvoudigweg niet op te vangen'', zegt Pellewever. Zand en schuim, alternatieve brandbestrijdingsmiddelen, waren volgens Pellewever bij deze brand niet geschikt. Gezien de hitte (1200 graden) zou het schuim boven de vlammen direct afbreken terwijl shovels met zand niet dichtbij genoeg konden komen. Wel is er nog gekeken naar de mogelijkheid om zand met helikopters of via betonpompen op de brandhaard te gooien, maar dit was technisch niet uitvoerbaar. ,,Er blijft weinig anders over dan water'', zegt Pellewever.

Rijkswaterstaat is vanmorgen begonnen met het verwijderen van olie, vet en rubberresten van het wateroppervlak. Nieuwe monsters moeten duidelijk maken met welke stoffen het water en de waterbodem precies vervuild zijn. De vervuiling zal deels op natuurlijke wijze oplossen. Toch zal het volgens Rijkswaterstaat nog zes weken kunnen duren voordat het water weer schoon is.