Verdampingstekort graadmeter van droogte

Dit jaar hebben planten, zowel in de landbouw als in de natuur, een groot tekort aan water. Een droge lente werd gevolgd door een uitzonderlijk droge zomer.

Het Wageningse bedrijf WaterWatch heeft aan de hand van satellietgegevens voor elke vierkante kilometer van Nederland berekend hoe groot het tekort precies is, en daarvan een kaart gemaakt. De kaart toont het verschil tussen wat de vegetatie had kunnen verdampen als er voldoende water was geweest en de verdamping zoals die werkelijk is geweest. Dit verdampingstekort is een goede maat voor de droogte. Het hangt af van de grondsoort, de soort gewassen, lokale regenval en temperatuur. Planten moeten voor hun groei kooldioxide opnemen. Dit gaat onvermijdelijk gepaard met verdamping van water. Is er een watertekort, dan vermindert de groei.

Te verwachten was het grote tekort (rood) op de zandgronden van de Veluwe. Deze kunnen slecht water vasthouden. Maar ook Zuid-Flevoland kampt met droogte. Volgens Wim Bastiaanssen van WaterWatch komt dit vaker voor. Te sterke drainage is de verklaring, Oost-Flevoland heeft er ook last van. Het tekort in de Alblasserwaard kan Bastiaanssen niet goed verklaren: ,,Misschien was het er toevallig heel droog.''

Voor de steden is geen verdampingstekort berekend. Wel is op de kaart een stedelijk effect op het omringende platteland te zien: het rode randje rond iedere stadskern, veroorzaakt door riolen, goten en afvoeren. Omgekeerd is langs rivieren en het IJsselmeer een groen randje (weinig watertekort), veroorzaakt door kwel. Bastiaanssen: ,,Er is ook sprake van ander landgebruik. Weiland heeft minder water nodig dan akkerbouw.''

De belangrijkste waarneming is dat het oosten van het land, Oost-Gelderland, Overijssel en Drenthe, geen groot watertekort heeft gehad. Bastiaanssen: ,,Dat komt door de keileemachtige gronden daar, die het water minder snel afvoeren dan het zand van de Veluwe. En het is er ook bosrijk, de bomen wortelen diep, die kunnen bij het grondwater.''

De Waddeneilanden kenden ook vrijwel geen watertekort. Bastiaanssen: ,,Met uitzondering van Texel: veel akkerbouw op tamelijk zandige grond.''