Schrijf de VN niet zomaar af

De Verenigde Naties zijn overbodig, machteloos en bureaucratisch. Het zijn argumenten die vaak te horen zijn. In een polemiek hiertegen, geschreven vóór de aanslag op het VN-kantoor in Bagdad, ontzenuwt Madeleine K. Albright stuk voor stuk de belangrijkste argumenten van critici.

De Verenigde Naties hebben niets meer te betekenen

Nee. [...] De Fransen, Russen en Chinezen ontlenen een bovenmatige invloed aan hun status als permanent lid van de Veiligheidsraad; zij zien dat forum als middel om de Amerikaanse hegemonie te temperen en willen niet dat het wordt doodverklaard door het Witte Huis. En ondanks haar neiging tot unilateralisme zal de regering-Bush blij zijn met steun van de Veiligheidsraad in haar toekomstige strijd tegen terroristen en schurkenstaten. Weliswaar is de raad nooit de hoofdscheidsrechter van oorlog en vrede geworden waarop de voorstanders hadden gehoopt, maar hij blijft de breedst aanvaarde bron van internationale legitimiteit – en legitimiteit is nog altijd van betekenis, zelfs voor wereldrijken. [...]

Buiten de Veiligheidsraad komt het blijvende belang van de Verenigde Naties tot uiting in het werk van de ruim vijfentwintig organisaties die de VN omvatten. Alleen al in 2003 rapporteerde de Internationale Organisatie voor Atoomenergie dat Iran in strijd met zijn verplichtingen ingevolge het verdrag tegen de verspreiding van kernwapens splijtstof had opgewerkt, berechtte het Internationale Strafhof voor het voormalige Joegoslavië de afgezette Joegoslavische leider Slobodan Miloševic wegens volkenmoord en coördineerde de Wereldgezondheidsorganisatie met succes de mondiale reactie op de uitbraak van de Sars.

Intussen heeft het Wereldvoedselprogramma de afgelopen vijf jaar meer dan 70 miljoen mensen per jaar gevoed, biedt de Hoge VN-Commissaris voor de Vluchtelingen een vangnet voor de internationale daklozen, is het VN-Kinderfonds een campagne begonnen om een eind te maken aan gedwongen kinderhuwelijken, blijft het gezamenlijke VN-programma inzake Hiv en Aids het middelpunt van de mondiale pogingen om Hiv en Aids te bedwingen en helpt op de meest verarmde plaatsen in de wereld het VN-Bevolkingsfonds gezinnen om hun aantal kinderen te beperken, moeders om te overleven en kinderen om gezond op te groeien.

De Verenigde Naties lijken misschien nutteloos voor de zelfvoldane, kleingeestige en enghartige minderheid, maar voor het merendeel van de wereldbevolking blijven ze van het hoogste belang.

Politieke correctheid gaat bij de Verenigde Naties vaak boven de inhoudKlopt. De Koude Oorlog en de snelle groei van het aantal VN-leden na de dekolonisatie hebben het ambtelijke apparaat van de VN gevormd, waarbij het eerder ging om de geografische verdeling van posten dan om capaciteiten. [...]

In mijn tijd bij de Verenigde Naties zei ik wel eens gekscherend dat het bestuur van deze wereldinstelling net zoiets was als proberen een bedrijf te leiden met 184 directeuren – ieder met een andere taal, een verschillende reeks prioriteiten en een werkloze zwager die op een uitkering aasde. [...]

Nog een aloud probleem is dat de besluiten over voorzitters en leden van VN-commissies meestal worden genomen op regionale en roulerende basis, waarbij eenzelfde gewicht wordt toegekend aan bijvoorbeeld Zuid-Afrika en Swaziland. Traditiegetrouw zijn deze besluiten heilig, wat onlangs weer eens tot het schouwspel leidde dat Libië voorzitter werd van de VN-Commissie voor de Rechten van de Mens. Wie zo'n uitkomst wil beletten, moet bereid zijn enig diplomatiek porselein te breken. Oud-president Clinton heeft dat gedaan toen hij in 1996 de herverkiezing van Secretaris-Generaal Boutros Boutros-Ghali tegenhield en toen hij in 2000 de regionaal gesteunde nominatie van Soedan voor het lidmaatschap van de Veiligheidsraad blokkeerde. Beide initiatieven gaven aanleiding tot wrok jegens de Verenigde Staten, maar ze waren allebei wel bevorderlijk voor de status en geloofwaardigheid van de Verenigde Naties.

De VN-vredeshandhaving is mislukt

Niet waar. VN-vredeskorpsen hebben de orde gehandhaafd in uiteenlopende oorden als Namibië, El Salvador, Cambodja, Oost-Slavonië, Mozambique en Cyprus. De traditionele VN-missie is gericht op de opbouw van vertrouwen, in strikte neutraliteit tussen partijen die internationale hulp inroepen om vrede te stichten of te bewaren. Maar deze peacekeeping is heel iets anders dan peacemaking. [...] De tragische ervaringen in Bosnië-Herzegovina, Somalië en Rwanda hebben geleerd dat het de traditionele VN-vredeskorpsen ontbreekt aan het mandaat, de bevelsstructuur, de doelgerichtheid en de militaire macht om succes te hebben in de nijpender en smeriger gevallen [...]. Dergelijke zwakten zijn helaas inherent aan het vrijwillige en collectieve karakter van de Verenigde Naties. [...]

Eén mogelijke oplossing: vredeshandhavingsmissies in opdracht van de Verenigde Naties, waarbij de Veiligheidsraad een grote mogenheid aanwijst om een coalitie te vormen en de collectieve wil van de wereld af te dwingen. De raad formuleert het algemene mandaat, maar het land dat de leiding heeft bepaalt wat nodig is om de missie te volvoeren. De interventie in Haïti onder Amerikaanse leiding (1994), de redding van Oost-Timor onder Australische leiding (1999) en het Britse optreden in Sierra Leone (2000) waren grotendeels geslaagd en leverden een model op voor de toekomst. [...]

De Verenigde Naties zijn een bedreiging voor de soevereiniteit van de Verenigde Staten

Apekool. De Verenigde Naties ontlenen hun gezag aan hun leden; ze zijn dienaar, geen meester. De Verenigde Naties hebben geen eigen strijdkrachten, geen aanhoudingsbevoegdheid, geen volmacht tot belastingheffing, geen recht tot beslaglegging, geen mogelijkheid tot regelgeving, geen vermogen tot overtreding van verdragen en – de achterdocht van sommigen ten spijt – geen zwarte helikopters die zich midden in de nacht op onschuldige huizen kunnen storten om de tuinmeubels te stelen.

De Algemene Vergadering van de VN heeft weinig macht, behalve om haar goedkeuring aan de VN-begroting te hechten, wat ze doet met algemene stemmen. Intussen kan de Veiligheidsraad, die wel macht heeft, niets doen zonder de instemming van de Verenigde Staten en de andere vier permanente leden. Dat wil zeggen dat er geen secretaris-generaal kan worden gekozen, geen VN-vredesoperatie kan worden opgezet en geen VN-tribunaal kan worden gevestigd zonder de goedkeuring van de Verenigde Staten. [...]

De Verenigde Naties zijn een reusachtige bureaucratie

Niks van waar. Een bureaucratie, beslist, maar geen reusachtige. De jaarbegroting voor de VN-kerntaken – in New York, Genève, Nairobi, Wenen en in vijf regionale commissies – bedraagt circa 1,25 miljard dollar, oftewel ruwweg wat het Pentagon elke 32 uur uitgeeft. Het VN-secretariaat heeft de afgelopen twintig jaar zijn personeelsbestand met bijna 25 procent ingekrompen en zit met zijn begroting al vanaf 1996 op de nullijn. Het hele VN-systeem, dat bestaat uit het secretariaat en nog 29 organisaties, heeft iets meer dan 50.000 mensen in dienst, oftewel maar 2.000 meer dan bij de gemeente Stockholm werken. De totale jaaruitgaven door alle fondsen, programma's en speciale agentschappen van de VN belopen ongeveer een kwart van de begroting van de stad New York.

Madeleine Albright was van 1997 tot 2001 Amerikaans minister van Buitenlandse Zaken en van 1993 tot 1996 Amerikaans ambassadeur bij de Verenigde Naties. Dit is een ingekorte versie van een artikel dat zij schreef voor Foreign Policy. © Foreign Policy