`Nederland wint vooral bij WTO-akkoord'

Nederland wint meer dan het verliest bij vrijere wereldhandel. Hoogleraar Francois ziet groei voor een aantal sectoren.

Waarom zou Nederland de wereldhandel willen bevorderen, als dat ten koste gaat van zijn graanboeren, melkveehouders, textielproducenten en motorfabrikanten? ,,Kijk maar eens naar buiten'', zegt prof.dr. Joseph Francois (spreek uit: Frenkoois), hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Zijn kamer, op de achtste verdieping, biedt een imposant uitzicht op de Nieuwe Maas en een deel van de Rotterdamse haven. ,,Hoe meer de wereld handelt, hoe beter het hier gaat'', zegt de Amerikaan.

Een vrijere wereldhandel levert Nederland jaarlijks miljarden euro's extra op. Zo blijkt uit berekeningen die Francois eind 2002 publiceerde, samen met onderzoekers van het Landbouw Economisch Instituut (LEI). Hoe groot het voordeel voor Nederland precies zal zijn, hangt af van het resultaat dat over twee weken in het Mexicaanse Cancún wordt geboekt. Daar komen de 146 leden van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) bij elkaar in een poging nieuwe afspraken te maken over liberalisering van de wereldhandel. Dat betekent vooral, veel overleg over het verlagen van de invoerrechten op goederen, over het verminderen van subsidies op landbouwproducten en over het bevorderen van buitenlandse investeringen. Hoe lager die barrières, hoe makkelijker landen met elkaar kunnen handelen.

De kaders voor Cancún zijn twee jaar geleden vastgesteld in Doha, de hoofdstad van de Golfstaat Qatar. Als alle voornemens van Doha werkelijkheid worden, stijgt het bruto binnenlands product (bbp) van Nederland jaarlijks met 2 procent. Omgerekend is dat zo'n 7,5 miljard euro. Als slechts de helft van de voornemens wordt ingelost, stijgt het bbp met 1 procent. Ofwel, bijna 4 miljard euro. ,,Dat is meer dan de huidige economische groei'', zegt Francois, die ooit nog heeft gewerkt bij de onderzoeksafdeling van de GATT, de voorloper van de WTO.

Wie profiteert er in Nederland precies van als de barrières voor internationale handel straks daadwerkelijk worden verlaagd?

,,Ten eerste natuurlijk de transportsector. Meer handel betekent meer schepen, treinen, vrachtwagens. Nederland is net als Hongkong en Singapore gevoelig voor veranderingen in de internationale handel. Ze hebben een spilpositie. Er is hier al jaren veel te doen over de uitbreiding van Schiphol, de aanleg van een tweede Maasvlakte en de Betuwelijn, maar al die projecten hebben wel te maken met die rol van ons land en de groeiende wereldhandel.

,,Verder zit er gekoppeld aan de transportsector een enorme hoeveelheid logistiek werk. Ook die sector zal groeien. En we voorspellen een groei van de voedselverwerkende industrie, bedrijven als Unilever, Douwe Egberts en CSM. In de EU kunnen de importtarieven op verwerkt voedsel behoorlijk oplopen, tot 22 procent van de uiteindelijke waarde. Maar buiten de EU liggen ze nóg hoger, op 33 procent. Als de tarieven omlaaggaan, wordt het voor Nederland makkelijker om verwerkt voedsel in andere landen af te zetten. En omdat de industrie al redelijk groot is, hebben we schaalvoordelen.

,,Tot slot zal de dienstensector profiteren. Omdat de groeiende levensmiddelen- en transportsector arbeidskrachten zullen wegtrekken, stijgt de vraag naar dienstverleners. Hun lonen zullen daardoor stijgen. Al met al zal het jaarinkomen van de Nederlander met gemiddeld enkele honderden euro's stijgen, als Doha helemaal wordt ingelost.''

Zijn er ook verliezers?

,,Metaal. Elektrotechniek. Chemie. Die sectoren krijgen het nog moeilijker dan ze het nu al hebben. Als de wereldhandel verder liberaliseert, krijgen concurrenten makkelijker toegang tot de Europese markt. Je ziet dat die industrieën zich nu al verplaatsen naar Azië.''

En de landbouw?

,,Daar valt de schade mee. De huidige subsidies hebben met name betrekking op graan, suiker, melkvee. Graan hebben we in Nederland toch al niet zo veel. Suiker blijft redelijk beschermd, omdat er nog quota voor gelden. De concurrenten zijn gebonden aan een maximale hoeveelheid die ze naar Nederland mogen exporteren. Melkveehouders zullen het inderdaad moeilijk krijgen. Maar de Nederlandse landbouw, dat betekent steeds meer: bloemen, bomen, tomaten en paprika's. Dat zijn producten die toch al weinig beschermd worden. Voor graanland Frankrijk zijn de hervormingen ingrijpender.''

Nederland stuurt een zware delegatie naar Cancún. Heeft dat te maken met de voordelen van liberalisering voor Nederland?

,,Nederland heeft altijd mee vooropgelopen in ontwikkelingszaken. En daar gaat het hier toch om. De handelsronde is met name bedoeld om de ontwikkeling van arme landen te bevorderen, ook al is er veel kritiek op het functioneren van de WTO.

,,Maar ik neem aan dat zo'n delegatie met meerdere doelen gaat. Je hebt je eigen uitgangspunten, maar aan de andere kant maak je deel uit van de Europese Unie. Je wilt dat het standpunt van de Unie zoveel mogelijk lijkt op dat van jezelf.''

Wat verwacht u van Cancún?

,,De vorige ronde is in 1999 stukgelopen, in 2000 ging het nog een keer mis. Totdat Amerika plotseling toegaf, en er toch afronding volgde. Het is moeilijk om iedereen tevreden te krijgen. De WTO blijft maar groeien, je hebt met steeds meer partijen te maken. Het is zeker geen glad proces. Maar wie wil dat nou? Het zou erg saai zijn.''

Eerste aflevering van een serie verhalen over wereldhandel naar aanleiding van de WTO-ministersconferentie in Cancún, 10-14 september.