Minutieus portret van rechtspraak in VS

Op zondag 7 mei 2000 werd 's ochtends in Jacksonville in Florida de 65-jarige Mary Ann Stephens voor de ogen van haar man op de parkeerplaats voor hun hotel doodgeschoten.

Nadat een signalement van een 20- tot 25-jarige zwarte man via de politieradio was uitgezonden, werd enkele uren later de 15-jarige zwarte Brenton Butler – die op weg was naar een sollicitatiegesprek – aangehouden. Uit de lange en minutieus gemaakte documentaire Murder on a sunday morning die zondagavond wordt uitgezonden blijkt dat de enige reden voor zijn arrestatie was dat hij daar als zwarte rondliep.

Het team dat de moord onderzocht ging volledig af op de verklaring van de echtgenoot van de vrouw die zei de jongen als dader te hebben herkend. Bovendien had de jongen een bekentenis ondertekend nadat hij door een agent was bewerkt. Deze ex-voetballer was in het korps gespecialiseerd in het `losweken' van bekentenissen.

Regisseur Jean-Xavier de Lestrade volgt in zijn film de religieuze familie van Brenton Butler en de advocaat Pat McGuinness. Met een niet aflatende vasthoudendheid maakt de advocaat brandhout van het politieonderzoek. De film creëert continu een spanning die op het eind tot ontlading komt.

De jongen ontkent de moord en vertelt de advocaat dat hij tot een bekentenis is gedwongen nadat de agenten hem op het gezicht en in de buik hadden geslagen. Degene die hem het hardst sloeg was agent Michael Glover, de zoon van Nat Glover, sheriff van Jacksonville.

McGuinness legt in de film duidelijk de onverschilligheid en luiheid van de politieagenten bloot. Geen enkel feit werd geverifieerd. Hij ontdekt dat de agenten James Williams, Michael Glover and Dwayne Darnell geen onderzoek deden naar waar de jongen op het tijdstip van de moord was: namelijk thuis. Het pistool werd niet gevonden. Ook was er geen bewijs van kruitsporen op handen of kleding. Alleen de verklaring van de echtgenoot dat hij het was en de ondertekende bekentenis was voldoende om de jongen zes maanden in voorarrest te houden en voor de rechter te brengen.

De ondervragingstechniek van de advocaat tijdens de zittingen is een lust voor het oog. Hij zet de rechercheurs voor het blok, ontmaskert misbruik van macht, de oneigenlijke verhoortechnieken en toont de rechtspraktijk. Ook de gebreken in het politieonderzoek legt hij bloot. Simpele feiten werden niet gecheckt.

De jury had slechts een uur nodig voor vrijspraak. De drie `detectives' zijn naar een andere onderdeel overgeplaatst maar mogen wel in dienst blijven. De familie Butler overweegt nu een civiele procedure. Een verbijsterende documentaire die vorig jaar terecht met een Oscar werd beloond.

Murder on a sunday morning, VPRO, zondag, Ned.3, 19.05-21.00u.