Herbouw Oude Brug verenigt Mostar nog niet

In Mostar is gisteren de herbouw van de wereldberoemde Stari Most, de Oude Brug, voltooid: bijna tien jaar nadat een Kroatische vandaal de Turkse brug in puin schoot, werd gisteren de laatste van de 456 steenblokken op zijn plaats gezet. Als volgend jaar ook het voetpad is hersteld kan de brug weer de verbinding vormen tussen het moslim- en het Kroatische deel van Mostar.

De Stari Most is lang het symbool van Bosnië geweest. De twintig meter hoge brug over de Neretva, die voorkwam op de lijst van beschermd erfgoed van de Unesco, werd – zonder cement – in 1566 gebouwd door de Turkse bouwheer Mimar Hajruddin, leerling van de beroemde Sinan, de vader van de klassieke Ottomaanse architectuur. In november 1993, op het hoogtepunt van de oorlog van de Bosnische Kroaten tegen de moslims – een `oorlog binnen de oorlog' van de Serviërs tegen moslims èn Kroaten – schoot een Kroatische artillerist de brug kapot.

De afgelopen jaren zijn zo veel mogelijk van de oorspronkelijke steenblokken uit de Neretva gevist en weer op hun plek gezet, aangevuld met nieuwe blokken. Betaald werd de wederopbouw met vijftien miljoen dollar uit de VS, Turkije, Italië, Kroatië en Nederland, dat bijna een kwart van het totaal betaalde.

Er klonken gisteren bij de plaatsing van het veel mooie woorden over eenheid en verzoening tussen Mostars twee gemeenschappen. ,,De Oude Brug is weer het symbool van de verzoening en inter-etnische tolerantie'', zei oud-burgemeester Safet Orucevic.

De werkelijkheid is vooralsnog anders: de pogingen van Bosnië-bestuurder Paddy Ashdown om de stad acht jaar na het eind van de Bosnische oorlog te verenigen, zijn in een diepe crisis beland.

De oorlog verdeelde Mostar in een moslim- en een Kroatisch deel, gescheiden door de Neretva. Na de oorlog kreeg de stad een interim-status, een tijdelijk statuut. Mostar werd verdeeld in drie Kroatische en drie moslim-sectoren. In april vormde Ashdown een commissie die tot taak had die zes sectoren in één gemeente te verenigen. Eind juli moesten de plannen klaar zijn. Maar de negen leden tellende commissie, drie moslims, drie Kroaten en drie Serviërs, werd het niet eens. Integendeel: over geen enkel van de acht doelen waarover werd gepraat, werd overeenstemming bereikt en inmiddels zijn vier van de negen leden van de commissie kwaad weggelopen. Met name de moslims zijn bang voor een dominerende coalitie van Kroaten en Serviërs.

Algemeen wordt verwacht dat Ashdowm de stad in september eenzijdig, zonder de commissie, zal herenigen. Zijn plaatsvervanger probeert nog te bemiddelen.