Een kijkje in de lijkenprepareerfabriek

Tentoonstellingen van Gunther von Hagens `geplastineerde' lijken trekken in iedere Europese stad honderdduizenden mensen. Gefascineerd of ontzet staren de bezoekers in doorkijkjes in de ontvelde, ontvette en gedeeltelijk ontmantelde mensenlijven.

Verrassender dan die al vaak vertoonde dode wezens is het kijkje dat de documentaire geeft in de lijkenprepareerfabriek die Von Hagen tegenwoordig in de Chinese plaats Dalian drijft. In een grote zaal liggen zeker tien lijken op werktafels. Aan ieder lijk werken zes preparateurs. In totaal heeft Von Hagen er 200 preparateurs in dienst. In tientallen roestvrijstalen bakken liggen lijken: in koude aceton (om het water uit de lichamen te verdrijven); in warme aceton (om te ontvetten) of ethi onder onderdruk in de vloeistof die uiteindelijk de weefsels van binnenuit moet plastificeren. Von Hagen ontwikkelde het plastinatieproces in 1977 en hij is er nog steeds door begeesterd.

Niet iedereen deelt zijn enthousiasme. De documentaire die National Geographic maakte is kritisch. De vraag wordt opgeworpen waar hij in China zijn lijken vandaan haalt. De hele lichamen zijn officieel gedoneerd. Maar veel van de losse lichaamsdelen komen uit China en Rusland, uit onbekende bronnen, beweert een boze tong.

Von Hagen zegt dat alles legaal is. Hij produceert voor het medische onderwijs en hij maakt kunstvoorwerpen voor zijn tentoonstellingen. De Duitser stelt zich graag in de traditie van historische anatomen die lijken openden in anatomische theaters. Ter lering ende vermaak.

Ethisch onaanvaardbaar vinden de critici vooral het tentoonstellen van geplastineerde foetussen en misvormde baby's. Maar het blijft onduidelijk wat precies het verschil is met de Siamese tweelingen en kinderen met geboorte-afwijkingen op sterk water die in oude anatomische collecties worden tentoongesteld. Von Hagens critici vinden hem ,,de Walt Disney van de dood''.

Von Hagen gooit olie op het vuur met een uitspraak als: ,,Ik ben een woordvoerder van God, want ik laat de schoonheid van de mens zien.''

,,Hij is een genie, maar tamelijk gek'', concludeert een commentator in de documentaire. Duizenden mensen willen na hun dood door Von Hagen worden vereeuwigd. Zij hebben een wilsbeschikking getekend. Een dikke mevrouw filosofeert erover dat met Von Hagens methode het vet wordt verwijderd, zodat ze mooi slank tentoongesteld kan worden. En iemand anders heeft voor Von Hagen gekozen omdat ze niet door de wormen wil worden opgegeten.

Riddles of the dead: The Modern Frankenstein. National Geographic Channel, 22.00-23.00u.