De helden van het hier en nu

Gerrit Zalm was donderdagavond even minister te voet. Een topambtenaar van Financiën had de dienstauto van de minister `gevorderd' om de pensioendeskundige van het Centraal Planbureau op te halen. Het CPB had een meevaller van wel 500 miljoen euro ontdekt in de pensioenpremies.

Hoe werkt dat? Pensioenpremies zijn fiscaal aftrekbaar. Doordat de premies minder stijgen dan geraamd, blijft meer belastbaar loon over. Kassa.

Meevallende pensioenpremies? Eén blik op de loonstrook en heel Nederland weet: dat kan niet mijn pensioenfonds zijn.

Drie jaar geleden begon de pensioencrisis. Begin september 2001 piekte de AEX beursgraadmeter boven 700 punten. Nu staat de index rond 330. In maart was `ie 217. Doordat aandelen de favoriete belegging van de pensioenfondsen waren geworden werden hun reserves verpulverd. De pensioensector was eind maart op papier bankroet: meer verplichtingen dan beleggingen.

Gelukkig kan een pensioenfonds niet failliet. Het fonds beroept zich op de kleine lettertjes en int geld bij de werkgever, of kort gepensioneerden, of versobert pensioenen of verhoogt de premie. Of alles tegelijk.

Elk pensioenfonds is baas is eigen huis, maar heeft wel een huismeester, belast met sociale controle. De Pensioen- en Verzekeringskamer. Jarenlang maakte de huismeester een afwezige indruk. Tot 30 september 2002. Een gepeperde brief, strenge eisen, in twaalf maanden moet alles in orde zijn. Plus een naar getal. De pensioenwereld kwam 23 miljard euro tekort.

De lobby van werkgevers en werknemers, die samen de pensioenwereld besturen, kwam direct op gang. Premiesprongen schaden de winsten van bedrijven, zeker in een recessie, zij schaden de koopkracht, kortom: dom. De lobby eiste maatwerk. Een eufemisme voor: PVK, ga terug in je hok. De lobby kreeg maatwerk. En de staatssecretaris van Sociale Zaken bleef formeel pal achter de PVK staan.

De werknemers en werkgevers deden nog een profijtelijke vondst. Beperking van de groei van pensioenen levert veel meer op dan een premieverhoging, het drie- of viervoudige. Dit jaar kregen 700.000 werknemers in de marktsector zo'n `pensioenremmer' ingebouwd, 1.000.000 ambtenaren en leraren volgen in 2004.

Zo is pensioen weer terug als melkkoe voor de helden van het hier en nu: bazen, bonden en politici. De pensioenlobby betaalt nu minder premieverhoging. Het kabinet int nu meer loonbelasting. En de werknemers die nu een pensioenremmer hebben? Die merken het pas over twintig jaar.