Brutus en Shredder

Het moet voor Vladimir Kramnik bitter zijn dat hij als wereldkampioen vergeefs met de hoed rondgaat om geld te vangen voor zijn match tegen Leko, terwijl voor Kasparov, de man die hij verslagen heeft, de miljoenen binnen blijven stromen.

Poetin en Koetsjma, de presidenten van Rusland en Oekraïne, namen zitting in het organisatiecomité van Kasparovs match tegen Ponomariov en als vliegen naar het licht kwamen de geldschieters toen op de geur van de macht af. En in november ligt er alweer een ander miljoen klaar voor vier partijen die Kasparov zal spelen tegen de computer Deep Fritz. Een drie-dimensionaal zwevend schaakbord zal in de lucht geprojecteerd worden in het gebouw van de New York Athletic Club en Kasparov zal de zetten daarop niet met zijn handen uitvoeren, maar met zijn stem.

Het spraakherkenningsprogramma zal aan hoge eisen moeten voldoen, want zoals het handschrift van Bobby Fischer soms onleesbaar werd als hij verloren stond, zo zou dat ook met de stem van Kasparov kunnen gebeuren.

Andere topschakers die ook wel voelen voor zo'n lucratief geintje zullen er snel bij moeten zijn, want het ziet er naar uit dat de schaakcomputers binnen een paar jaar onoverwinnelijk zullen zijn.

Begin deze maand won de computer Shredder 7 een toernooi in Argentinië met 8,5 uit 10 en een toernooiprestatierating van 2.752. Een nog sterker toernooi in het Duitse plaatsje Lippstadt werd vorige week gewonnen door een computer met de moordenaarsnaam Brutus. Brutus had 9 uit 11, zijn TPR was 2.759 en net als Shredder had hij twee punten meer dan de beste mens.

Als deze toernooiprestaties herhaalbaar zijn en een stabiel niveau representeren, zou dat betekenen dat Moordenaar en Versnipperaar op de ranglijst van de mensen de vierde en vijfde plaats zouden innemen, achter Kasparov, Kramnik en Anand.

Jan Smeets, achttien jaar, werd in Lippstadt vijfde met de wat vreemd ogende score van 17 uit 11. Alsof Brutus al niet garant stond voor publiciteit hadden ze daar ook nog een nieuw scoresysteem ingevoerd, waarbij winst 3 punten opleverde en remise 1 punt. Volgens het conventionele scoringssysteem had Smeets tegen de mensen 6,5 uit 10 en dat betekende dat hij zijn eerste grootmeesterresultaat behaalde.

Smeets is nog jong, maar beslist niet onervaren. Al in 1995 speelde hij in Verdun in het Europese kampioenschap voor schakers onder de tien jaar en het is aardig om te zien wat er van die kinderen is geworden. In Verdun 1995 deden Teimoer Radjabov, Arkadij Naiditsch en Alexander Riazantsev mee, drie kinderen die heel groot zijn geworden.

Een spectaculaire houthakkerspartij speelde Smeets in Lippstadt tegen de Georgische oud-wereldkampioene Maja Tsjiboerdanidze. Het deed me een beetje pijn om het te zien. Ik herinnerde me hoe Maja in 1988 in een bus vol schakers die van Gijon naar het vliegveld van Madrid werden gebracht steeds koekjes en snoepjes uitdeelde en dat ik toen bedacht dat vrouwelijke wereldkampioenen waarschijnlijk aardiger zijn dan de mannen.

Haar grootste passie schijnt nu religie te zijn en te oordelen naar deze partij heeft dat haar openingskennis geen goed gedaan. ,,In Georgië hebben ze geen computers'', zei een Oost-Europadeskundige met wie ik de partij naspeelde, dus daar kan het ook aan liggen.

Wit Smeets-zwart Tsjiboerdanidze

1. e2-e4 c7-c6 2. d2-d4 d7-d5 3. e4-e5 Lc8-f5 4. Pb1-c3 e7-e6 5. g2-g4 Lf5-g6 6. Pg1-e2 c6-c5 7. h2-h4 c5xd4 Deze zet zie je de laatste jaren weinig meer en dat is ook wel begrijpelijk, want wits ontwikkeling wordt er door bevorderd. Tegenwoordig doet bijna iedereen meteen 7...h5. 8. Pe2xd4 h7-h5 9. f2-f4 h5xg4 10. Lf1-b5+ Pb8-d7 11. f4-f5 Th8xh4 12. Th1-g1 Dit kwam het eerst voor in Van der Wiel-Speelman, Wijk aan Zee 1983, waar zwart na 12...Lh5 13. fxe6 fxe6 14. Pxe6 met een beetje geluk het hoofd boven water hield. Het beste lijkt 12...exf5, hoewel wit ook dan een gevaarlijke aanval krijgt. 12...Lg6xf5 13. Pd4xf5 e6xf5 14. Dd1xd5 Nu is zwart er slecht aan toe en na haar volgende fout is het snel afgelopen. 14...a7-a6

15. Lc1-g5 Lf8-e7 16. Lb5-c4 Zwart dacht misschien dat ze slechts een kwaliteit zou verliezen, maar nu blijkt het erger te zijn; ze moet een stuk geven om mat te voorkomen. 16...Pd7xe5 17. Dd5xe5 Ke8-f8 18. De5xf5 Dd8-e8 19. 0-0-0 g7-g6 20. Df5-f4 Le7xg5 21. Df4xg5 De8-e7 22. Dg5-d2 Zwart gaf op.