Scheurbuik en muiterij op zee

Componist Richard Wagner liet zich tot de opera De Vliegende Hollander (1841) inspireren na een stormachtige zeereis naar Londen. Volgens de echte legende is de kapitein die `Vliegende Hollander' heet, gedoemd om eeuwig op zee rond te zwalken. De duivel heeft hem dit ingefluisterd terwijl hij Kaap Hoorn wilde ronden. De Hollander is uitgevaren tijdens de paasdienst, terwijl de storm jankte, en hij verliet op die ochtend zijn hoogzwangere vrouw. De eeuwige vloek die hem achtervolgt, te zweven over de oceanen tussen leven en dood, houdt dus ook een rechtvaardiging in.

Het gezelschap Theater te Water uit Groningen brengt al jaren een ontspannen mengeling van toneel en muziek. In het ruim van hun eigen schip, de `Verwondering', is een klein theater gebouwd. Het publiek zit aan weerskanten van een langwerpig plankier als speelvloer, dichterbij dan ooit bij een reguliere voorstelling. Regisseur Just Vink en componist Reinout Douma maken hun eigen versie van De Vliegende Hollander. Ditmaal gaat de zoon, die geboren is op de paasochtend van het gewraakte vertrek, op zoek naar zijn vader. Hij scheept zich in op een van de specerijschepen van de VOC, en vindt na allerlei dramatische verwikkelingen zijn Vliegende Vader terug. De vrouwelijke kapitein van het VOC-schip bekent ook nog in het geheim verliefd te zijn op de Vliegende Hollander. Zij trouwen aan het slot.

Het aardige van deze voorstelling is dat het ruige leven aan boord van schepen van de Compagnie zo treffend tot uitdrukking komt. Scheurbuik, ziektes, muiterij: deze hardheid van het zeeleven kennen we uit de boeken en verhalen. De spelers, slechts een groep van zes, vervullen tal van dubbelrollen. De vrouwelijke kapitein is ook de duivel, de bootsman is een seconde later de gevreesde Hollander.

Telkens weer wordt de fictieve vierde wand doorbroken en krijgt het enthousiaste publiek de gelegenheid mee te doen aan de voorstelling, door bijvoorbeeld eens flink aan de touwen te gaan hangen. De muziek van Wagner ontbreekt, het verhaal echter is ijzersterk en geeft op lichte wijze aanleiding tot tal van associaties en flashbacks. Voor de muziek heeft Douma geput uit fraaie Nederlandse zeemansliederen met een onverwoestbaar idioom. Elk lied is een liefdesverklaring aan de zee en het zeemansleven. Op hete dagen ervaart de toeschouwer iets van de ontberingen van eertijds: in het ruim van de Verwondering is het tropisch warm. Het is vooral aan de schwung van de spelers te danken dat de voorstelling boeit; elke scène is raak, verrassend, geestig.

Voorstelling: De Vliegende Hollander door Theater te Water. Tekst en regie: Just Vink; muziek: Reinout Douma. Gezien: 19/8 Hoendiep, Briltil (Zuidhorn). Tournee t/m 25/9. Inl: 0503185035 of www.theatertewater.nl