Herrie om Schiphol

VLIEGEN DOEN WE ALLEMAAL en de luchtvaartindustrie is een belangrijke pijler van de nationale economie. Luchthavens halen hun meerwaarde voor een aanzienlijk deel uit hun ligging in de nabijheid van de centra van bedrijvigheid en bevolking. Logistiek en infrastructuur zijn onmisbaar voor de aan- en afvoer van passagiers en goederen. Hierdoor veroorzaken luchthavens overal ter wereld overlast voor de omgeving en dat geldt zeker in de Randstad van West-Nederland. Schiphol begon ooit op een weiland in de landelijke Haarlemmermeerpolder en ligt tegenwoordig midden in een verstedelijkt netwerk van werk- en woonagglomeraties.

De logistiek van de luchtvaart moet rekening houden met vliegbewegingen, milieugrenzen, prevalerende windrichtingen en gebruik van start- en landingsbanen. Daarvoor zijn op grond van ingewikkelde berekeningen en na eindeloze onderhandelingen afspraken gemaakt, die zijn vastgelegd in een nieuwe luchtvaartwet die in februari van kracht is geworden. Met de ingebruikneming van een nieuwe baan (de `Polderbaan', die ook nog enige tijd `milieubaan' heette) waartoe het tweede kabinet-Kok had besloten, zou er definitief een einde komen aan het gedogen van overtredingen van de geluidsnormen en zou Schiphol gehouden worden aan harde afspraken. Dat beloofde eindelijk rust te brengen in de telkens terugkerende politieke discussies over de expansie van Schiphol. Deze opwinding wordt in niet geringe mate gevoed door een diepgeworteld wantrouwen bij de milieubewegingen ten aanzien van het begrip mainport en bij lokale bestuurders over de macht van de luchtvaartlobby.

DEZE ZOMER HEEFT Schiphol zelf de argwaan aangewakkerd. Er zou bij de Milieu Effect Rapportage over het gebruik van het banenstelsel een `domme rekenfout' zijn gemaakt die door alle betrokkenen over het hoofd is gezien en pas aan het licht kwam toen het te laat was. Schiphol kreeg steun van het Nationale Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium, dat op verzoek van staatssecretaris Schultz van Haegen (Verkeer, VVD) de beweerde knulligheid in allerijl onderzocht. Hebben al die duurbetaalde consultants, technici en deskundigen met hun computers werkelijk niet gezien dat er een beginnersfout is gemaakt bij de aanname waarop de berekening van de vliegbewegingen en het groeiscenario van Schiphol is gebaseerd? Dit is volstrekt ongeloofwaardig. De wijze waarop vorig jaar de voorzitter van een commissie die de geluidshinder in kaart zou brengen, eendrachtig door het ministerie van Verkeer en Schiphol is weggewerkt, wekte eerder ook al verbazing. Van Schiphol-directeur Cerfontaine mag dan ook worden verwacht dat hij meer uitleg geeft dan de erkenning dat het een buitengewoon ongelukkige samenloop van omstandigheden is. Zijn dreigement dat er economische belangen op het spel staan, is onweersproken – er staan altijd economische belangen op het spel – maar zijn bedrijf heeft zelf, al dan niet opzettelijk, een kapitale inschattingsfout gemaakt.

De `rekenfout' bestaat uit de aanname dat er op de Polderbaan – die minder geluidsoverlast geeft – per uur 54 vliegbewegingen kunnen plaatsvinden. Hierop is het rooskleurige toekomstscenario van Schiphol gebaseerd. Maar bij nader inzien was één start of landing per 66 seconden toch iets te krap bemeten en moest er derhalve worden geschoven. Het gebruik van de oude Zwanenburgbaan, die meer geluidsoverlast veroorzaakt en waaraan in de planning nog slechts 18 vluchtbewegingen per uur waren toebedeeld, moest worden opgerekt. Het totaal van 72 vliegbewegingen werd niet veranderd, wel de verdeling over de twee banen: ieder de helft. Met als gevolg dat de geluidsarme Polderbaan minder gebruikt zal worden en dat de beloofde vermindering van de overlast door de Zwanenburgbaan beperkt blijft. Minder minder, dus. Schiphol had ook kunnen besluiten minder vluchten op beide banen uit te voeren.

DE MILIEUBEWEGING en de linkse oppositiepartijen kwamen deze zomer in beweging. De PvdA heeft spijt van haar steun aan de nieuwe Luchtvaartwet. Het ministerie van Verkeer en Waterstaat houdt Schiphol de hand boven het hoofd. Het kabinet gaat er vandaag naar verwachting mee akkoord dat Schiphol binnen de grenzen van de toegestane geluidshinder mag schuiven met het banengebruik. Weliswaar gaan de procedures tot aanpassing van de geluidsnormen tijd kosten, waardoor de groei van de luchthaven vertraging op loopt, aan de uitgangspunten wordt niet getornd.

Dit laatste valt te billijken. Het zou van slecht bestuur getuigen als genomen besluiten zo snel weer zouden worden herroepen. Nederland heeft politiek, bestuurlijk en maatschappelijk gekozen voor groei van de luchthaven op de locatie waar deze ligt. Daarmee is voor tientallen jaren vastgelegd dat er geen nieuwe nationale luchthaven komt op de Tweede Maasvlakte, de Noordzee of in een onbevolkt gebied. Dit geeft Schiphol de ruimte voor expansie, maar geen vrijbrief voor domme rekenfouten.