Getouwtrek VN over meer Irak-troepen

Een Amerikaanse poging meer internationale troepen naar Irak te sturen stuit op weerstand in de VN-Veiligheidsraad als de Verenigde Staten niet bereid zijn de VN een grotere rol in dat land te geven.

Dit bleek gisteren bij een bezoek van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Powell, aan VN-chef Kofi Annan en uit de reacties van leden van de Veiligheidsraad. Volgens diplomaten herleefde de verdeeldheid van voor de oorlog, met het anti-oorlogskamp onder leiding van Frankrijk, Rusland en Duitsland en daartegenover de Amerikaans-Britse coalitie.

Powell doet een nieuwe poging om tienduizenden soldaten en geld van andere landen voor Irak los te krijgen, na de bomaanslag op het VN-kantoor in Bagdad afgelopen dinsdag. Hij gaf op het VN-hoofdkwartier de klaroenstoot voor een campagne voor een nieuwe VN-resolutie, met daarin een oproep aan andere landen ,,meer te doen'' om Irak te helpen. Tegelijkertijd maakte Powell duidelijk dat de VS niet van plan zijn gezag af te staan aan de VN en dat de militaire en civiele leiding in Irak in handen blijft van de Amerikaans-Britse coalitie; een standpunt dat met name het Pentagon inneemt.

Nieuwe troepen van andere landen zullen volgens Powell onder Amerikaans commando vallen. ,,Je moet competente leiding over een grote militaire organisatie hebben. Dat is wat de coalitie levert, en dat is wat het Amerikaanse leiderschap aan de coalitie toevoegt'', zei de minister. Volgens Powell is de coalitie al multinationaal, met uit dertig landen in totaal 22.000 soldaten, van wie de helft Brits.

Belangrijke leden van de Veiligheidsraad als Frankrijk, Rusland en Duitsland maar ook eventuele troepenleveranciers als India, Pakistan en Turkije toonden zich gisteren negatief tot bezorgd over de Amerikaanse houding. Frankrijk, Rusland, India en Duitsland hebben al uitgesloten vredestroepen naar Irak te sturen zonder meer zeggenschap voor de VN in een nieuw en ruimer VN-mandaat. De Franse plaatsvervangend VN-ambassadeur Duclos zei gisteren dat de economische en politieke wederopbouw van Irak niet zal slagen als de VS alleen de leiding houden. ,,De last en verantwoordelijkheid delen in een wereld van gelijke en soevereine staten betekent ook het delen van informatie en gezag'', zei Duclos. ,,Zouden we in deze toestand hebben verkeerd als daar [Irak] van meet af aan een internationaal partnerschap was opgezet?'' Frankrijk, Duitsland en Rusland vroegen om een ,,versneld'' en ,,duidelijk'' tijdschema om de macht over te dragen aan een internationaal erkende, Irakese regering. Duclos zei dat de ,,politieke overgang'' een betere kans van slagen heeft onder toezicht van de VN, in plaats van de `bezetters'.

Hoe deze impasse over het vergroten van de VN-rol en het intact laten van de Amerikaanse commandovoering kan worden doorbroken, weet nog niemand bij de VN. Dit hangt volgens diplomaten mede ervan af of de VS bereid zijn tot concessies. Annan sloot gisteren een traditionele vredesmacht met VN-blauwhelmen voor Irak uit. Maar hij opperde de mogelijkheid van een multinationale vredesmacht onder VN-mandaat, zoals die in Afghanistan is opgetuigd. Volgens diplomaten zou zo'n macht afzonderlijk kunnen opereren maar toch gekoppeld kunnen worden aan een algeheel Amerikaans commando. De Afghaanse vredesmacht wordt inmiddels geleid door de NAVO.