Duitsland, Italië, opera en de `Vrede van Verona'

De relatie tussen Italië en Duitsland bekoelde dit voorjaar na uitspraken van premier Berlusconi in het Europese Parlement. Vanavond willen de leiders van beide landen zich verzoenen bij een opera, een Franse opera overigens.

De Romeinse Arena van Verona beleeft vanavond een primeur: de gelijktijdige opvoering van een klassieke opera en een hedendaagse politieke tragikomedie. Onder het genot van de klanken van Bizet's Carmen zal vanavond `de vrede van Verona' worden gesloten tussen Italië en Duitsland. De Italiaanse premier Silvio Berlusconi, de voorzitter van de Europese Commissie Romano Prodi en de Duitse bondskanselier Gerhard Schröder zullen gezamenlijk op de tribunes verschijnen in een poging de wrevel tussen beide landen definitief de kop in te drukken.

Zand over het kapo-incident, de uitspraak van Berlusconi dat een Duitse Europarlementariër geknipt zou zijn voor de rol van kapo in een film over de nazi's. Vergeven de uitspraak van de Italiaanse staatssecretaris voor industrie Stefani (inmiddels afgetreden) die de Duitsers omschreef als ,,Blonde nationalisten die onze stranden overspoelen''. Opgeheven ook de Italiaanse vakantieboycot die Schröder naar aanleiding hiervan afkondigde.

Het initiatief tot dit diplomatiek en muzikaal zuiveringsritueel komt van Prodi. Vrijwel direct nadat Schröder zijn jaarlijkse vakantie naar Pesaro had geannuleerd, nodigde Prodi hem op 18 juli uit voor een privébezoek. Dat is inmiddels uitgegroeid tot een ware mediahappening met strenge veiligheidsmaatregelen in een half geblindeerde stad waar behalve Prodi en Schröder ook Berlusconi aan zal deelnemen.

De Italiaanse premier schuift op uitnodiging van de burgemeester van Verona Paolo Zanotto aan. Berlusconi en Schröder zullen in hetzelfde hotel slapen en zullen elkaar ook morgenvroeg nog spreken. Genoeg tijd dus om het weer goed te maken.

,,Ik ben verliefd op Italië, ja het is liefde'', zei Gerhard Schröder onlangs tegen een Italiaanse radioverslaggever. ,,Ik voel me bijna een Duitser'', zei Silvio Berlusconi in een vraaggesprek met Bild, ogenschijnlijk zonder de in zijn handen altijd zo gevaarlijke ironische ondertoon. Afgaande op recente uitspraken van de twee regeringsleiders staat een daadwerkelijke verzoening vanavond in Verona niets in de weg. Temeer daar beide pragmatisme hoog in het vaandel hebben en in Europa tot elkaar veroordeeld zijn.

Toch heeft Berlusconi lang getwijfeld of hij wel moest komen. Hij bevindt zich in een voor hem ongemakkelijke positie. De spanningen die hij heeft veroorzaakt tussen Duitsland en Italië worden nu opgelost op initiatief van zijn politieke rivaal Romano Prodi, die bij de volgende verkiezingen zijn uitdager wordt. Hierdoor ontstaat publiekelijk het beeld dat Berlusconi als het ware als een klein kind bij de lurven is gegrepen om Schröder een handje te geven. Berlusconi zou ook bang zijn om in een val te trappen. Hij zou ernstig beducht zijn voor demonstraties tegen hem. Het laatste wat hij wil is dat hij in het bijzijn van de wereldpers wordt uitgefloten als hij de Arena betreedt.

De centrum-linkse burgemeester Zanotto van Verona heeft de premier beloofd dat er geen sprake is van een val. Eventuele demonstranten zullen al buiten het zicht van Berlusconi worden tegengehouden. Daartoe wordt het stadscentrum vanaf een uur ontruimd. Daarna zal de diplomatiek van de muziek zijn magische werking moeten doen. En dat is niet de eerste keer deze week. Schröder vergezelde maandagavond de Japanse premier al naar Wagner's Tannhäuser in Bayreuth. Berlusconi heeft Andrea Bocelli gestrikt om dit weekend voor hem en de Russische leider Putin aria's uit Tosca en Napolitaanse liederen te zingen.

Vanavond zal dus op de tonen van Carmen de vrede worden gesloten tussen de leiders van twee landen die van oudsher eigenlijk nooit op voet van oorlog zijn geweest en elkaar om diverse redenen bewonderen. Italianen bewonderen het Duitse organisatievermogen, de degelijkheid van hun producten. Een Duitse auto is inmiddels een statussymbool geworden in Italië. Duitsers gaan al sinds Goethe op reis naar het zo door hen bewonderde Italië, de bakermat van de klassieke cultuur. Italië is voor Duitsers het voorbeeld van zinnelijke levenskunst, onbetrouwbaar wellicht, maar ook onmisbaar om een Duits leven te leiden.

Niets lijkt een goede afloop dus in de weg te staan. Al kwam in Duitsland nog even de vraag op of Carmen van de Fransman Bizet wel de juiste opera is voor Duits-Italiaanse verzoening. De linkse krant taz constateerde opgelucht dat er geen opera van Verdi op het programma staat, omdat de hoofdrolspelers bij Verdi altijd gewelddadig aan hun einde komen. Schröder zelf zei in elk geval blij te zijn dat hij niet naar Nabucco hoeft: ,,Omdat daar sprake is van een gevangenenkoor.''