`Dood Hamas-oprichter zal worden gewroken'

Met de liquidatie gisteren van Hamasleider Abu Shanab door Israël is ook de fragiele, eenzijdige wapenstilstand van Hamas, Islamitische Jihad en de Al Aqsabrigades gestorven.

,,Laat mij openhartig zijn. Wij kunnen Israël niet vernietigen. Wij hebben de tanks noch de helikopters. De praktische oplossing voor ons is de oprichting van een eigen Palestijnse staat naast Israël,'' bekende Ismail Abu Shanab eerder dit jaar, en niet voor het eerst, tegen de Jerusalem Post. Abu Shanab, die gisteren met vijf Israëlische raketten werd geliquideerd, verdiende met dergelijke uitlatingen steevast het predikaat ,,gematigd'', hoewel hij lid was van een organisatie die in het handvest heeft staan dat de joden uit Palestina verdreven moeten worden.

En, zo zei hij: ,,Als wij een Palestijnse staat opbouwen, verdwijnen de militias vanzelf. De noodzaak voor de aanvallen op Israëlische doelen vallen dan weg. Alles zal veranderen, van een gewelddadig bestaan naar een normale orde.''

Tegen Ted Koppel van het Amerikaanse Nightline, een programma waar heel politiek Washington de dag mee afsluit, zei hij in juni van dit jaar nog dat de radicale Palestijnse organisaties het geweld zouden staken als Israël de bezetting van de Westelijke Jordaanoever en delen van de Gazastrook zou opheffen. Het was niet verwonderlijk dat de goed Engels sprekende Abu Shanab zich tot een invloedrijke Amerikanen richtte. Hij zag de Amerikaanse invloed in Israël als een instrument om zijn ,,gematigde'' visie werkelijkheid te laten worden.

Shanab behoorde tot de top-5 van Hamas en maakte op journalisten, diplomaten en Europese ministers een open, weloverwogen en toegankelijke indruk. Hij had gestudeerd in de Amerikaanse staten Vermont en Colorado, soigneerde zichzelf goed en leefde in Gaza-Stad in een mooi huis. Hij had goede connecties met de buitenlandse pers in Israël en de bezette gebieden, en menig minister die wel eens een radicale Palestijnse leider wilde spreken, zocht contact met hem.

Dat maakte de 48-jarige vader van elf kinderen, die een mildere, pragmatische houding aannam, niet minder radicaal. De zoon van Palestijnse boeren die in de Arabisch-Israëlische oorlog van 1948 naar de Gazastrook waren gevlucht, behoorde tot de mede-oprichters van de onder Palestijnen populaire organisatie. Hij was een voorstander van gewelddadige acties tegen Israëlische doelen in bezet gebied. Zeven jaar zat hij zelf in een Israëlische cel wegens de aanslag op een joodse soldaat. In welke mate hij betrokken is geweest bij het organiseren van recente zelfmoordaanslagen is niet duidelijk. Feit is dat Hamas de meest recente aanslag op Lijn 2 van de Jeruzalemse stadsbusdienst heeft opgeëist.

Of Abu Shanab wel of niet gematigd is, wel of niet voor een twee-statenoplossing is en wel of geen onderscheid maakte tussen militaire en burgelijke doelen, intereseert premier Sharon en minister van Defensie Mofaz bitterweinig. Hamas is Hamas, dus een bende terroristen. De leiding van Hamas en de Islamitische Jihad staan op de lijst van Palestijnse radicalen die met gerichte militaire acties geliquideerd moeten worden.

Sharon en Mofaz moeten zich gerealiseerd hebben dat met de liquidatie gisteren niet alleen Abu Shanab en zijn lijfwachten zouden sterven. De fragiele overeenkomst van Hamas, Islamitische Jihad en de Al Aqsabrigades om gedurende drie maanden geen aanslagen te plegen is nu officieel opgezegd. Was de liquidatie van een lokale leider van de Islamtische Jihad vorige week in Hebron nog net te tolereren, de aanslag op Abu Shanab heeft verregaande consequenties. ,,Het betekent heel simpel dat Sharon heeft aangetoond nooit in vrede te hebben geloofd. Het staakt-het-vuren is beëindigd. Zijn dood zal op grote schaal gewroken worden'', kondigde Abdel Azziz al-Rantissi aan.

De cirkel van geweld wordt dus weer gesloten, en Israël bereidt zich voor op een nieuwe, zware reeks van zelfmoordaanslagen. In een bijna wanhopige poging het meest recente vredesplan, de zogeheten routekaart, te redden heeft de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell een beroep gedaan op president Yasser Arafat, na hem meer dan een jaar te hebben genegeerd. Zonder de steun van Arafat is Abbas kansloos, omdat alleen de president over het gezag en de veiligheidstroepen beschikt om tegen Hamas en de Islamitische Jihad op te treden. En zolang er geen zichtbare, concrete maatregelen tegen de extremisten worden genomen gaat Sharon door zichzelf te verdedigen, zoals dat wordt genoemd. Opnieuw is daarom de vraag gerezen hoe serieus Sharon wil meewerken aan de routekaart voor de vrede.