`Soms moet je Oost-Indisch doof kunnen zijn'

Rob ten Cate (42) is hockey- scheidsrechter en deze week actief bij de Champions Trophy in Amstelveen. ,,Ik blijf na afloop minimaal een uur hangen.''

Hij krijgt een dagvergoeding van 12 euro 50 net genoeg voor twee broodjes beenham en een kop koffie in het promodorp. Maar Rob ten Cate (42) klaagt niet. Nederlands enige scheidsrechter bij het toernooi om de Champions Trophy in Amstelveen is al blij met ,,een mooie tas en een paar schoenen, want dat is voor ons al heel wat''.

`Arbitrage, een keuze voor passie en kwelling' is het zelfverkozen motto van de directeur van een transportbandenfabriek sinds hij twaalf jaar geleden zijn debuut maakte in de hoogste afdeling van de Nederlandse hockeycompetitie, de hoofdklasse. Maar hoezo `kwelling'? ,,Ik schep geen genoegen in het commentaar dat ik als scheidsrechter over me heen krijg. Het hoort erbij, maar leuk is anders. Je moet de kunst verstaan om soms Oost-Indisch doof te zijn.''

Want ook het zo vaak als `keurig' en `braaf' bestempelde hockey kent zijn duistere kanten. Ten Cate onderscheidt twee types toeschouwers. ,,Het heren-vier-bier-publiek, daar moet ik altijd erg hard om lachen. Heb ik zelf ook jarenlang gedaan, studentikoos gedrag, prima. Maar er zijn ook mensen die bewust op plekken gaan staan om vervelende opmerkingen te maken. Niet alleen tegen de scheidsrechter, ook tegen spelers van de tegenpartij.''

Ook in de dug-out loopt de temperatuur geregeld op. ,,Voor mij is het een hobby, gelukkig wel. Zestien eurocent de kilometer, dat is het. Zodra er betaald wordt, komt er meer druk om de hoek kijken. Tot voor kort was het `op zondagmiddag lekker een potje spelen'. Nu heeft dat potje een andere lading. Ze moeten de play-offs halen, ze moeten erin blijven. Ik merk het vooral aan de coaches. De meesten verdienen hun brood met hockey. Ontslag is dan wat vervelend.''

Afgelopen seizoen ontspoorde het cruciale inhaalduel HGC-Kampong (3-3). Ten Cate onthield de thuisploeg in de slotfase ten onrechte een strafcorner en kwam na afloop onder vuur te liggen. Met name assistent-trainer Hans Streeder van HGC én het Nederlands elftal smeet met krachttermen. ,,Hij ging ruim over de grens. Ik wilde niet weg voordat we elkaar de hand hadden gedrukt, maar hij was zo emotioneel dat dat even duurde. We hebben het uiteindelijk uitgepraat, en daarmee was voor mij de kous af.''

En dus verdween `de zaak' in de doofpot. Typisch hockey? Een gesloten wereldje met een hoog `ons-kent-ons'-gehalte, waarin men elkaar de hand boven het hoofd houdt? Ten Cate: ,,Klopt, alleen: waar gebeurt dat niet? Als jouw zoon zich schuldig maakt aan winkeldiefstal, geef je 'm ook niet aan. Het is een dilemma: enerzijds de goede relatie, want je komt elkaar weer tegen, anderzijds het feit dat grenzen zijn overschreden. Ik heb vrede met de oplossing zoals ik die gekozen heb: geen rapport opgemaakt, wel de bond ingelicht.''

Ten Cate zweert bij `de derde helft'. ,,Na een wedstrijd blijf ik minimaal een uur hangen. Om te praten over het hoe en waarom van een bepaalde beslissing. Doe je dat niet, dan blijven zeker bij vrouwen sommige irritaties heel lang doorzeuren. Mijn deur staat altijd open, maar het blijkt dat het gros van de spelers na afloop weinig behoefte heeft aan een praatje.''

Praten doet Ten Cate zelf sinds ruim een jaar via een draadloze verbinding, die hem tijdens een competitieduel in staat stelt zijn collega te raadplegen. ,,Die oortelefoons maken een sexy en professionele indruk. Die ondersteunen ons imago. Ze zijn vooral handig zodra de emotie in een wedstrijd toeneemt en je elkaar kan attenderen op dreigende problemen.''

Hockey staat te boek als een sport met een complexe regelgeving, waar voor het minste of geringste gefloten wordt. Maar dat beeld is achterhaald, meent Ten Cate. ,,Wij zijn voorspelbaarder geworden en dus duidelijker. De enige regel die nu nog voor zeer ruime interpretatie vatbaar is, is de hoge bal. Wel of niet gevaarlijk? Voor de rest ontstaat slechts discussie zodra je inconsequent fluit. Dat leidt tot onzekerheid bij spelers, met alle gevolgen vandien waar de scheidsrechter dan weer op moet anticiperen. Die spiraal moet je vermijden.''

Toch heeft Ten Cate wel wat aanbevelingen voor de spelregelcommissie van de wereldhockeybond. ,,Waar ik graag wat aan zou willen doen is de `vrije bal' die met geluidssnelheid door de cirkel wordt gejaagd. Niet alleen omdat ik amper zie wat er gebeurt, maar ook met het oog op het gevaar. Daarnaast zou de bal wat mij betreft af en toe best de voet mogen raken, net als bij het ijshockey.''

Nu hij toch bezig is: ook de uitstraling kan beter. ,,Het zou wat sexier mogen. Zo'n zwart-wit gestreept ijshockeyshirt, dat straalt wat uit.'' Ook de `externe communicatie' is voor verbetering vatbaar. ,,Iets meer openheid zou ik toejuichen. Waarom mogen wij bij de WK voor junioren bijvoorbeeld niet met de pers praten? Dat zou meer helderheid verschaffen.''