Niet vaccineren bedreigt volksgezondheid

Een prik is vervelend maar dit staat niet in verhouding tot de gevolgen van een lage vaccinatiegraad, menen Heiman Wertheim en Margreet C. Vos.

De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) meldt in haar jaarrapport 2002 dat de vaccinatiegraad onder kinderen daalt. Ouders en verschillende verenigingen menen er goed aan te doen kinderen te onttrekken aan het Rijksvaccinatie Programma (RVP). De meeste ouders die besluiten hun kind niet te laten vaccineren, handelen veelal uit onwetendheid. Dit gebrek aan kennis onder ouders over vaccineren mag de RVP organisatie aangerekend worden. Goede voorlichting aangaande de voor- en nadelen van vaccinatie wordt niet in voldoende mate gegeven.

Helaas wordt door het RVP onvoldoende aandacht geschonken aan de idee dat bepaalde gezondheidsproblemen worden veroorzaakt door vaccinatie. Tijdig en goed informeren voorkomt dat men informatie gaat zoeken op bijvoorbeeld het internet. Men komt dan terecht bij dubieuze websites, die menen dat vaccineren niet nodig is of zelfs schadelijk.

Eén van de grootste ontdekkingen voor de volksgezondheid was het vaccin, dat een groot aantal infecties heeft kunnen voorkomen. Vroeger waren infectieziekten een beruchte doodsoorzaak onder kinderen. Nu kunnen wij ernstige infectieziekten overwinnen, onder meer door te vaccineren. Voor een goed beschermingsniveau (kudde-immuniteit) is een hoge vaccinatiegraad vereist. In de praktijk betekent dit dat bijna de hele bevolking moet zijn gevaccineerd of op een andere manier beschermd. Kudde-immuniteit beschermt tevens die mensen die om verscheidene redenen niet zijn gevaccineerd.

Ouders die op ongefundeerde argumenten hun kinderen onttrekken aan het RVP, kunnen dat op zekere hoogte `veilig' doen, doordat zij beschermd zijn door wel-gevaccineerden. Echter, door deze keuze zorgen zij ervoor dat de vaccinatiegraad daalt, waardoor de kudde-immuniteit afneemt en het gevaar van deze infectieziekten weer toeneemt, ook voor hun eigen kroost.

Het argument dat het doormaken van de infectieziekten waarvoor wordt gevaccineerd goed is voor de ontwikkeling van de afweer, is niet wetenschappelijk gefundeerd. Hetzelfde geldt voor de gedachte dat vaccineren een overbelasting zou zijn voor het immuunsysteem. Ieder mens verdedigt zich dagelijks tegen miljoenen potentiële ziektekiemen en maakt genoeg andere infectieziekten in het leven door. Er is dus training genoeg. Polio, difterie, tetanus, bof, mazelen, rode hond, kinkhoest, en nekkramp, kunnen we écht missen als kiespijn. Verder is het doormaken van een dergelijke infectie waarschijnlijk een grotere belasting voor de afweer dan de vaccinatie zelf. Sterker, een vaccin beschermt vaak beter dan het doormaken van de echte ziekte.

Aangezien bovengenoemde ziektebeelden niet meer of nauwelijks voorkomen, weet men niet meer wat de ernst van deze ziektes zijn. Kinderziektes klinken onschuldig, maar zijn het niet. Zie de complicaties die kunnen optreden door deze kinderziektes: een hersenweefselontsteking door mazelen en bof, nekkramp of ernstige ademnood met niet zelden de dood als gevolg bij Haemophilus influenza type B, ernstige ademnood en hartontsteking door difterie, nekkramp en vaak de dood door de meningokok, kinderverlamming door polio. Gelukkig is het dodelijke pokken-virus door vaccinatie wereldwijd geëlimineerd.

Een prik is inderdaad vervelend en heeft zeker bijwerkingen, maar dit staat niet in verhouding tot de consequenties van een lage vaccinatiegraad. Van de gevaccineerden krijgt 0.02 procent een bijwerking, die als ernstig wordt geclassificeerd (veelal koorts na prik).

De claims dat vaccineren autisme, darmontstekingen, suikerziekte, of multipele sclerose veroorzaakt, zijn ongegrond. De rapporten van wetenschappelijke studies die bovengenoemde claims weerleggen vinden alleen hun weg naar medici en niet naar de ouders. Hier ligt een taak voor de betrokken professionals. Veel ouders vinden de bijwerkingen kennelijk onacceptabel. Waarom de ellende van vaccineren als die infecties toch niet meer voorkomen? Als te veel ouders dit gaan denken, dan komen die infecties vanzelf terug. Hopelijk hoeven wij niet proefondervindelijk wijzer te worden, want dan is het te laat. Men moet voorkomen dat de vaccinatiegraad een dusdanig niveau bereikt, dat een gevaar voor de volksgezondheid dreigt.

H.F.L. Wertheim en M.C. Vos zijn verbonden aan de afdeling medische microbiologie en infectieziekten van het Universitair Medisch Centrum Rotterdam.