`McDrive voor hoerenlopers' is beheersbaar, maar moet toch dicht

De Theemsweg is de weidewinkel van de Walletjes. Amsterdammers zijn er tevreden over. Toch moet de zonde dicht, vinden PvdA en VVD.

,,Gezellig is het hier'', zegt een Roemeense prostituee. Ze zit te midden van een groepje Roemeense meiden, en is net als de anderen voor in de twintig. Zo nu en dan floept een roze ballon kauwgum tussen haar lippen uit. Ze is geheel in het wit gekleed.

Ze zit in `de Huiskamer' aan de Theemsweg. De Theemsweg is de tippelzone in het Westelijke Havengebied van Amsterdam en `de Huiskamer' is een toevluchtsoord en uitvalsbasis voor de prostituees. De vrouwen komen naar de zone om geld te verdienen en dat kan even niet, want de politie staat weer eens buiten.

De tippelzone bestaat uit een weg die in een U-bocht langs plexiglas wachthokjes zonder reclameboodschappen loopt. Daar staan de vrouwen te wachten. Als ze door een automobilist worden opgepikt, rijden ze naar een van de met schotten afgescheiden parkeerplaatsen.

Volgens PvdA raadslid Tjalling Halbertsma is de zone aan de Theemsweg in 1996 ingesteld om verslaafde, Hollandse prostituees van straat te halen. De baan trekt echter vooral Zuid-Amerikaanse en Oost-Europese vrouwen of `omgebouwde' dan wel verklede heren aan. Daarbij wordt volgens hem door de gemeente ,,tegen gigantische kosten een internationaal crimineel paradijsje opengehouden''. De hoofdstedelijke PvdA is dus voor sluiting van de zone. Coalitiegenoot VVD zegt bij monde van Frits Huffnagel dat ze, zolang op de Theemsweg ,,illegalen, slachtoffers van mensenhandel en minderjarigen'' staan, ook voor sluiting is.

Amsterdamse burgers staan wel achter de zone. Uit een onderzoek dat de gemeente onlangs liet uitvoeren blijkt dat 66 procent tegen sluiting van de tippelzone is. Driekwart is van mening dat sluiting zal leiden tot een toename van overlast in de stad.

De voorzitter van de begeleidingscommissie Tippelzone Theemsweg, Meint Barelds, zegt dat de zone niet uitsluitend voor Hollandse en verslaafde vrouwen is opgezet, maar om álle straatprostituees te concentreren op één plek. ,,En natuurlijk is dat niet gelukt'', voegt hij daar ongevraagd aan toe. Maar de straatprostitutie kan, door haar op de zone te concentreren, wel beheersbaar blijven, staat in het jaarverslag 2002 van de Theemsweg, dat eind mei dit jaar uitkwam. Aan die beheersbaarheid schortte het vorig jaar. De zone dreigde toen te bezwijken onder zijn populariteit. In 2002 kende de Huiskamer op een avond een piek van 133 bezoeksters. Er waren avonden dat er meer dan 140 prostituees op de baan stonden. Op één topavond in september werden 1.144 auto's geteld van hoerenlopers, dan wel -kijkers. Dat was te veel.

Na de actie van de politie in september 2002 tegen illegale prostituees is de situatie op de tippelzone ,,sterk'' verbeterd, aldus het jaarverslag. Er werden toen 97 uit Oost-Europa afkomstige prostituees aangehouden en uitgezet. Tot die acties werkten gemiddeld 120 prostituees op de zone, daarna 60. Hierdoor werd de situatie ,,weer redelijk beheersbaar''.

Ook nu is de politie nadrukkelijk aanwezig op de zone. Om tien uur zijn er zo'n dertig vrouwen aan het werk. Een motoragent maant een nerveuze vrouw weg te gaan van de afwerkplek. Hier mogen geen klanten worden opgepikt, maakt hij duidelijk. Korte tijd later draait een politieauto de baan op en gaan twee agentes papieren controleren. Weer gaan allerlei vrouwen, zo snel hun hoge hakken dat toelaten, de Huiskamer in. Een hoogbenige Hollandse holt juist naar buiten. Breed grijnzend zegt ze dat ze nu haar kans moet pakken.

Volgens Barelds heeft de zone wel degelijk zijn belangrijkste doelstellingen verwezenlijkt. Zo is de veiligheid van de vrouwen en hun onderhandelingspositie er beter gewaarborgd dan `op straat'. Ook worden er ten behoeve van de volksgezondheid in het gebouw op de Theemsweg ,,hulpverlenings- en preventieactiviteiten ontplooid''.

Terwijl de agenten streng over een bijna lege tippelzone kijken, eet aan de tap een Hongaarse prostituee een tosti. Achter haar zijn drie Spaans sprekende vrouwen aan een tafel in de weer met een puzzel. Op alle tafeltjes staan waxinelichtjes. ,,Sommige meiden zien het echt als een huiskamer'', zegt een medewerkster, ,,en vieren hun verjaardag hier.''

De enige Roemeense in het voor de politie schuilende groepje die Nederlands spreekt zegt dat de meeste van haar landgenoten op een toeristenvisum in Nederland zijn. Vandaag zit een groep van vijftien Roemeense vrouwen in de Huiskamer, morgen kan er een heel andere groep zitten. De politie signaleert ,,een grote mate van roulatie onder de gehele groep prostituees'' die de Theemsweg bezoeken.

Tijs van den Berg, namens de gemeente beheerder van de zone, wijst erop dat sluiting van de zone de vrouwen weer `de straat' op zal drijven, met alle voor hen bedreigende situaties van dien. Wat hij bedoelt wordt snel duidelijk. Wie even volgt wat op de baan gebeurt verbaast zich over de agressie waarmee sommige bezoekers de vrouwen bejegenen.

Een groepje mannen steekt van achter hun autoraam hun middelvinger op. Een andere auto trekt steeds met gillende banden op en uit een derde klinkt ,,fuck you, fuck you''. Een medewerkster van de Huiskamer zegt: ,,Laatst werd een Hongaars meisje dat voor het eerst hier kwam door een man bedreigd met een mes en gedwongen hem te pijpen zonder condoom. Het kind was helemaal overstuur.'' Ze vertelt dat sommige mannen hier iedere dag komen, en meteen zien dat een meisje nieuw is. ,,Die proberen meteen hoever ze met haar kunnen gaan.'' Daaraan toevoegend: ,,Maar er wordt hier in de Huiskamer ook vaak gelachen, hoor.''

Hier kunnen de meiden zich afreageren op de man die ter viering van zijn vijfstigste verjaardag op de zone uit een auto wordt gezet en op een autoped een rondje langs de vrouwen moet rijden. Hier kunnen ze elkaar ook waarschuwen voor vervelende of gevaarijke klanten. Aan de deur van de Huiskamer hangen posters met teksten als: Pas op voor bestuurder blauwe VW – volgt kenteken – ,,gewelddadige Surinamer''. Er wordt gewaarschuwd voor de bestuurder van een rode Mercedes die betaalt met valse briefjes van vijftig.

Er komen deze avond tussen de acht- à negenhonderd auto's voorbij. Opvallend is het grote aantal allochtone mannen dat voorbij rijdt. Volgens Van den Berg, die dit project volgt vanaf het begin, vormt de zone een niche in hoerenlopersland. De Theemsweg komt met name tegemoet aan de behoefte van de man die wel naar de hoeren wil, maar te bang is om een bordeel binnen te stappen. ,,Hier kan hij in de beslotenheid van zijn auto toch macht over de situatie houden.''