Hoog tijd voor een nieuw VN-mandaat

Le Monde

De aanslag die de speciale VN-gezant voor Irak Sergio Vieira de Mello het leven heeft gekost, is voor de Verenigde Staten die nu honderd dagen Irak bezet houden, een zware tegenslag.

De aanslag benadrukt op een afschuwelijke manier dat zij nog steeds niet in staat zijn om dat te doen wat hun allerbelangrijkste taak is als bezettingsmacht: de veiligheid van het land en van de inwoners waarborgen. De aanslag is er één in een hele serie vrijwel dagelijks plaatsvindende aanslagen tegen Amerikaanse soldaten en tegen economisch belangrijke installaties van het land: oliepijpleidingen, waterleidingen, elektriciteitskabels.

[...] Amerika heeft drie weken nodig gehad om één van de ergste dictaturen uit het gebied omver te werpen. Maar het is duidelijk dat de regering Bush, die een even verbazingwekkende als onverantwoordelijke nonchalance tentoonspreidt, geen voorbereidingen had getroffen voor het vervolg. Men was er niet op voorbereid en er ook niet toe in staat om een land met 24 miljoen inwoners te besturen, een land dat doortrokken is van breuklijnen en dat leeggebloed tevoorschijn is gekomen uit 35 jaar krankzinnige dictatuur. Men wilde het alleen doen en weigerde te opereren in het kader van een uitgebreid mandaat van de VN waarmee de Amerikaanse troepen een andere status zouden hebben gehad dan die van gewone bezettingstroepen alléén.

De veelal jonge Amerikaanse soldaten, die veelvuldig worden bedreigd, treden vaak met zo'n grofheid op dat de vijandigheid en het onbegrip onder de bevolking jegens de VS steeds groter worden. De VS die almachtig waren tijdens de oorlog, maar die vier maanden later niet in staat zijn om te zorgen voor water, elektriciteit en een minimum aan veiligheid.

Het manicheïsme dat het Witte Huis zo graag hanteert, dat `wij en zij' [...] sluit niet goed aan op de gecompliceerde geschiedenis van het Midden-Oosten. In plaats van zich te beschouwen als een land met een `civiliserende' taak in Irak zijn ze bereid er een kwart eeuw te blijven? zouden de VS er beter aan doen te erkennen dat ze daar binnen een ander kader moeten opereren. Dat kan alleen door een uitbreiding van het VN-mandaat. [...]

Süddeutsche Zeitung

[...] Na de explosie kunnen de lidstaten [van de VN] en vooral de leden van de Veiligheidsraad niet meer doen alsof Irak een probleem is van de Verenigde Staten. Ook al werd de oorlog tegen de zin van de meerderheid van de lidstaten gevoerd, dan nog kan niemand meer ontkennen dat de gestage aftakeling van Irak het grootste probleem vormt van een uitgestrekte, energierijke en belangrijke regio, of zelfs van de hele wereld.

[...] De VS moeten de macht delen en de Irakezen moeten verantwoordelijkheid op zich nemen. De regering-Bush heeft de verkeerde weg genomen naar de oorlog; nu is zij op de verkeerde weg na de oorlog.

Amerika moet leren dat het met dominant optreden het misnoegen alleen maar vergroot. Er zit maar één ding op: een radicale koerswijziging in de richting van méér Iraakse en internationale betrokkenheid, en méér VN. De Verenigde Naties moeten bevrijd worden uit de onzalige halfslachtigheid die hun werk in Bagdad tot dusverre kenmerkte. [...]

Dit brengt een bijzondere verantwoordelijkheid mee voor de sterke landen uit de Veiligheidsraad, die gewicht in de schaal leggen, maar ook voor Duitsland als niet-permanent lid. Bondskanselier Schröder zal na de aanslag hopelijk spijt hebben gekregen van zijn onverzoenlijke lijn ,,wij doen niet mee, ook niet onder een VN-mandaat'' van begin deze week. Wie de VN geen kans geeft, vraagt om chaos en verval. [...]

Arab News

Als mettertijd de geschiedenis van de laatste volhouders van de Ba'ath-partij wordt geschreven, zal de aanval op het hoofdkwartier van de VN in Bagdad vrijwel zeker als hun grootste fout worden gezien.

Natuurlijk hebben zij niets op met de Verenigde Naties, de bron van de sancties waardoor Irak werd uitgemergeld nadat zijn legers uit Koeweit waren verdreven. Maar in feite hadden de economische embargo's en beperkingen onder de vlag van de VN tot gevolg dat de gewone Irakees en niet de Ba'ath-leiding het slachtoffer was, en in een tijd van tekorten gaven zij het bewind van Saddam zelfs nog meer invloed en macht over zijn gekoeioneerde bevolking.

Wat de Saddam-getrouwen waarschijnlijk tot deze dodelijke aanslag heeft doen besluiten was de resolutie van de Veiligheidsraad afgelopen week in New York, waarin de onlangs gevormde Bestuursraad werd bekrachtigd en ook de VN-Hulpmissie in Irak (UNAMI) werd goedgekeurd.

Saddams mensen hebben deze twee stappen ongetwijfeld opgevat als een legitimering van maatregelen die zijn ingevoerd door de Amerikaanse bezettingsmacht. [...]

Het voornamelijk humanitaire karakter van de VN-aanwezigheid, geheel losstaand van de coalitietroepen, was gericht op leniging van de nood onder de gewone Irakezen en wederopbouw van de burgermaatschappij op elk niveau, van de volksgezondheid en het onderwijs tot de opruiming van mijnen en onontplofte munitie.

Maar na deze explosie kunnen de VN niet meer zij aan zij met de bezettingsmachten werken. Landen die het oneens waren met het oorlogszuchtige Irak-beleid van Washington hebben maar één keus: een onvoorwaardelijke inzet niet alleen voor de wederopbouw van Irak, maar ook voor de verdelging van de aanhang van Saddam. [...]

New York Times

[...] De aanslag [...] was opnieuw een teken dat het grimmige, chaotische naoorlogse Irak een magneet voor terroristen aan het worden is. Ook dat is weer een gevolg van de oorlog met Irak dat de regering-Bush heeft verzuimd te voorzien, net als de lukrake naoorlogse plunderingen, de vertragingen in het herstel van de water- en elektriciteitsvoorziening, de hinderlagen voor Amerikaanse militairen en de sabotage van de infrastructuur.

De golf van terrorisme, die deze maand begon met de dodelijke bomaanslag op de ambassade van Jordanië in Bagdad, is des te verontrustender omdat de lijst van mogelijke doelen vrijwel onbeperkt lijkt. [...]

Tot dusver is niets bekend over de identiteit van de terroristen, de middelen die hun ter beschikking staan en hun geografische bereik. Deze aanslagen lijken mééer te zijn dan tekenen van spontane plaatselijke onvrede of achterhoedegevechten van voortvluchtige ex-Ba'ath-mensen. Er zijn berichten geweest over infiltratie in Irak van radicale islamisten uit Iran en Saoedi-Arabië.

[...]

De regering-Bush zal haar benadering van het naoorlogse Irak radicaal moeten herzien. [...] Er moet meer worden gedaan om de veiligheid te herstellen voor Irakezen, hulpverleners en Amerikaanse militairen, zonder dat een bunkermentaliteit ontstaat die buitenlanders geheel van de Iraakse bevolking afsluit.

Washington dient zich extra in te spannen voor het herstel van onmisbare voorzieningen en een normaal economisch leven. Ook zou de Amerikaanse regering haar ideologische verzet moeten staken tegen een grotere VN-rol in Irak en de Verenigde Naties moeten bewegen hun aanwezigheid voort te zetten, ondanks het vreselijke bloedvergieten.

Financial Times

[...] Volgens sommige analisten was de bomaanslag bedoeld om te laten zien dat het Amerikaanse leger niet in staat is om het naoorlogse Irak te beheersen. Maar dat was al duidelijk; en wel zozeer dat de daders van de aanslag misschien wel redeneren dat het niet meer dan een kwestie van tijd is of nieuwe buitenlandse contingenten komen Washington te hulp.

Dat zou alleen kunnen onder een nieuw mandaat van de Veiligheidsraad, dat de VN onvermijdelijk een centralere rol in Irak zou moeten geven. Op hun afschuwelijke manier hebben de terroristen dan ook het belang bevestigd van een organisatie die door menigeen binnen de regering-Bush al was afgeschreven als onbelangrijk. [...]

Er moeten drie dingen gebeuren.

Ten eerste is het van levensbelang dat de VN niet uit Irak worden verdreven. Er zullen nog meer aanslagen volgen, maar de daders moeten hun macabere weddenschap verliezen. Ten tweede is het essentieel dat zij die achter een dergelijke bedreiging schuilgaan worden opgespoord en aangepakt – niet alleen voor de toekomst van Irak maar ook voor de internationale stabiliteit. Maar de bezettingstroepen onder Amerikaanse leiding zijn te gering in getal en te onervaren op het vlak van vredeshandhaving om dit voor elkaar te krijgen. Hun normale contact met de gewone Irakezen verloopt met het geweer in de aanslag; ze beschikken natuurlijk ook niet over de goede inlichtingen. Ten derde zou de Veiligheidsraad eensgezind een breed nieuw VN-mandaat moeten uitvaardigen, dat landen als India en Frankrijk en moslimstaten als Pakistan en Turkije de politieke rugdekking zou geven om ook mee te doen en de poging tot wederopbouw van Irak te internationaliseren. [...]