Bulgarije stelt politieke crisis nog even uit

Bulgarije is aan een crisis ontsnapt. Maar het lijkt uitstel van executie. Twee jaar geleden haalden de Bulgaren ex-koning Simeon als redder binnen. Maar het vertrouwen is goeddeels verdampt.

Milen Veltsjev blijft aan. De Bulgaarse regering heeft haar hervorminsggezinde gezicht gered. Een crisis is afgewend.

De Bulgaarse minister van Financiën bood op 6 augustus zijn ontslag aan bij Simeon Sakskoboergotski, ex-koning en sinds juli 2001 premier. Veltsjev zei bij de regeringspartijen te weinig steun te vinden voor zijn hervormings-, bezuinigings- en privatiseringsplannen. Er naderen lokale verkiezingen, en de druk vanuit de coalitiepartijen om meer geld uit te geven, vooral aan onderwijs en de ziekenzorg, werd steeds groter. Immers, als gevolg van het zuinige fiscale beleid van Veltsjev merkt de gewone Bulgaar niets van de economische groei. Die druk bedreigde Veltsjevs streven het begrotingstekort blijvend op het huidige niveau van 0,7 procent van het bbp te houden. En dus stapte Veltsjev op. Hij bracht de premier zijn ontslagbrief en ging met vakantie.

Het was een knuppel in een hoenderhok. Veltsjev is het hervormingsgezinde uithangbord van de regering. Hij kwam in 2001, voornamelijk uit idealisme, als kundig technocraat naar Sofia terug, na drie jaar als vice-president emerging markets voor 's werelds grootste zakenbank en aandelenhandelshuis Merryll Lynch te hebben gewerkt. Veltsjev werd het boegbeeld van het door de ex-koning geleide bewind – de garantie dat dat bewind zou hervormen en het land klaar zou maken voor de toetreding tot de Europese Unie. Zijn aftreden bracht de regering direct aan de rand van een politieke crisis.

Gisteren zag de 37-jarige minister alsnog van zijn ontslag af. Simeon had het niet aanvaard en de leiders van Simeons Nationale Beweging en de partij van de Turkse minderheid hadden om beurten geroepen dat ze de zuinige minister wel degelijk steunden. Die verklaarde zich gisteren overtuigd.

Of de crisis daadwerkelijk bezworen is, moet worden afgewacht. De oorzaken van Veltsjevs ongenoegen zijn niet verdwenen: die verkiezingen komen er aan, de steun voor de regeringspartijen is nagenoeg weggesmolten en die partijen moeten iets ondernemen om straks niet af te gaan.

Simeon Sakskoboergotski werd door de Bulgaarse keizer in 2001 ingehaald als een deux ex machina die het land moest redden. Twaalf jaar lang was Bulgarije beurtelings geregeerd door de ex-communisten en de democraten; de eersten hadden het land regelrecht de afgrond in geholpen; de laatsten hadden eveneens gefaald. En dus richtte de hoop twee jaar geleden zich op de frêle ex-monarch: zijn Nationale Beweging kreeg in een politieke aardverschuiving vanuit het niets 43 procent van de stemmen en de helft van het parlement. Sakskoboergotski beloofde de kiezer binnen achthonderd dagen een definitieve ommekeer te bewerkstelligen, en dat was precies wat die kiezer graag wilde horen.

Inmiddels zijn de achthonderd dagen voorbij en van de beloofde ommekeer is weinig tot niets terecht gekomen: ook Simeon kan het niet. Er zijn prestaties. Dat begrotingstekort bijvoorbeeld, een voorbeeldige 0,7 procent. De werkloosheid werd van 19 naar 14 procent teruggebracht. De nationale munt, de lev, is stabiel. In 2001 groeide de economie met 4,1 en in 2002 met 4,8 procent. Maar helaas, de gewone burger merkt er niets van: hij moet rondkomen van 150 dollar per maand. De corruptie bleef. De schandalen over banden tussen politiek en maffia en het witwassen van geld en de smokkel van mensen bleven. Staatsinstellingen bleven slecht werken. De Bulgaar verwachtte een wonder, maar het wonder bleef uit.

De ex-koning is zijn aureool kwijt. ,,Plotseling zien de Bulgaren geen Messias voor zich, verlicht door de mystieke reflectie van een kroon, maar een vermoeide 64-jarige man die zich in het Bulgaars moeilijk verstaanbaar maakt en die wel iets wil doen maar niet weet hoe'', zo schreef vorig jaar al een journalist van persbureau Reuters.

Inmiddels is in de peilingen Simeons Nationale Beweging driekwart van haar aanhang kwijt: nog maar 10,3 procent van de Bulgaren steunt haar, minder dan de Unie van Democratische Krachten (10,6) en de ex-communisten (22,5). Vorige maand gooide de premier zijn kabinet om: vier ministers werden vervangen. Maar ontslagen zullen de Nationale Beweging waarschijnlijk ook niet redden, met of zonder Milen Veltsjev.

    • Peter Michielsen