Balkenende reloaded

HET NOG MAAR net drie maanden oude regeerakkoord van CDA, VVD en D66 is nu al voorzien van een appendix. Aan het reeds overeengekomen ombuigingspakket van 13 miljard euro worden nog eens vier miljard euro toegevoegd. De meest betrokken ministers uit het kabinet, premier Balkenende en zijn collega's Zalm (Financiën), De Geus (Sociale Zaken) en Brinkhorst (Economische Zaken) hebben hierover gisteravond een akkoord bereikt dat vandaag aan de voltallige ministerraad zou worden voorgelegd.

Wederom is met deze gang van zaken de betrekkelijkheid van het regeerakkoord aangetoond. Als voor vier jaar geldende afspraken zo snel moeten worden bijgesteld – exact hetzelfde gebeurde een jaar geleden – blijft de vraag wat het nut is van de maandenlange en minutieuze onderhandelingssessies die zo eigen zijn aan Nederlandse kabinetsformaties. De exactheid die daarin wordt betracht blijkt keer op keer in de praktijk niets voor te stellen. Om de simpele reden dat de werkelijkheid zich niets aantrekt van het tekentafeldenken dat bij zoveel politici en ambtenaren overheersend is.

NIEUWE BEZUINIGINGEN waren noodzakelijk omdat de in een recessie verkerende economie tot forsere tegenvallers op de begroting leidde. Minister Zalm (VVD) zette aanvankelijk in op een extra bezuiniging van vijf miljard euro. Hierdoor kon de in het regeerakkoord genoemde tekortdoelstelling van maximaal 0,5 procent van het bruto binnenlands product in 2007 alsnog worden gehaald. Minister De Geus (CDA) wilde echter niet verdergaan dan drie miljard aan extra bezuinigingen en kreeg daarbij de steun van veel van zijn partijgenoten. De `soepelheid' die het CDA nu opeens betracht ten aanzien van het financieringstekort is vooral opmerkelijk tegen de achtergrond van de gevechten die de partij hierover nog maar een half jaar geleden leverde in de uiteindelijk mislukte coalitiebesprekingen met de PvdA.

Met het nu bereikte principeakkoord van vier miljard euro is gekozen voor de vertrouwde middenweg. Het bedrag spoort geheel met de inbreng van D66. Politiek interessant is dat D66 in de voor haar nieuwe centrumrechtse coalitie net als ten tijde van de paarse kabinetten consequent een middenpositie blijft innemen. Zo bezien begint de partij toch nog een eigen identiteit te ontwikkelen: het coalitiemidden.