Imperium wankelt, magnaat vlucht

Geheime bergplaatsen, gecodeerde computerdiskettes, een klopjacht, een helikopter – de gebeurtenissen rond de familie Uzan in Turkije beginnen steeds meer op het plot van een detectiveroman te lijken. Is het laatste hoofdstuk in zicht?

Het kan verkeren. Vorige week babbelde Hakan Uzan nog lekker weg over zijn BVLGARI-horloge (kosten, aldus de Turkse pers: 25.000 Zwitserse franc, 16.000 euro) en zijn echtgenote, die hem toestemming gaf om zijn trouwring om zijn duim te dragen: anders knalde het sieraad iedere keer maar tegen het toetsenbord van de computer als Hakan werkte.

Typisch het geneuzel van de rijken, dachten veel Turken die Hakans opmerkingen in de krant Hürriyet lazen. Maar inmiddels heeft Hakan wel andere zorgen aan zijn hoofd dan zijn horloge of zijn trouwring: tegen hem en een aantal andere Uzans (onder wie zijn vader Kemal) loopt een arrestatiebevel. Vanmorgen waren de Uzans nog niet gevonden, maar politie in havens en op vliegvelden staat paraat mochten ze willen vluchten. Hun arrestatie lijkt nog een kwestie van tijd: het Uzan-imperium met zijn belangen in media, bancaire activiteiten en energiebedrijven wankelt op zijn fundamenten.

Pikant genoeg hebben de problemen van de Uzans in Turkije weinig te maken met hun juridische confrontatie met Motorola in de Verenigde Staten. Een rechter daar veroordeelde het mobieletelefoniebedrijf Telsim (dat tot vorige week in handen van de Uzans was) op 31 juli tot zo'n 4 miljard dollar (3,6 miljard euro) boete, omdat het een lening van ongeveer 2 miljard niet aan Motorola heeft terugbetaald. Turkije nam kennis van dat vonnis, maar hier draait alles om een hele andere zaak: de Imarbank. Sinds de Turkse financiële waakhond de bank, die algemeen werd gezien als de parel in de kroon van het Uzan-imperium, afpakte omdat zij een bedreiging zou vormen voor het financiële systeem, gaat er geen dag voorbij of de Turkse pers komt met een nieuw schandaal. De beerput is geopend en nu de rechtbank arrestatiebevelen tegen leden van de familie heeft uitgevaardigd, gelooft niemand in Turkije dat het deksel er snel weer op kan.

Enkele recente onthullingen. De computerman van de Imarbank was eerst onvindbaar, maar werd vorige week uiteindelijk opgepakt in de stad Ordu aan de Zwarte Zee. Bij zijn verhoor zou hij de politie al een aantal codewoorden en beveiligingsinformatie gegeven hebben om de dossiers en diskettes van de Uzans te lezen. En die zijn er genoeg: in Istanbul heeft de politie invallen gedaan in twee geheime opslagplaatsen van de Uzans die tot de nok vol zouden zitten met belangrijke informatie. Vast staat dat de bank orders aannam van haar cliënten om waardepapieren te kopen en dat vervolgens gemakshalve niet deed. Vast staat ook dat er een groot gat – volgens Hürriyet 2,4 miljard dollar – gaapt tussen de officiële cijfers over de tegoeden van de bank en het bedrag dat de rekeninghouders hebben teruggevorderd. Slechts een deel van de tegoeden stond op de officiële balans van de Imarbank, zo weet de krant Sabah te melden.

En dan zijn er nog de details, die zo uit een boek over de maffia lijken te komen. Volgens de krant Milliyet is bij Hakan Uzan een machientje gevonden waarmee je de opnames van stemmen kunt veranderen. Toen de politie het apparaat vond, bevatte het, aldus Milliyet, ,,de beelden en stem van een zeker iemand''. Wilde Hakan, aldus de krant, het machientje gebruiken om de opnames te manipuleren en zo ,,die zekere iemand'' te chanteren?

Hakans broer Cem, die wegens zijn politieke aspiraties en het mediabedrijf van de Uzans ook wel de `Turkse Berlusconi' wordt genoemd, heeft drie agenten van de afluisterafdeling van de narcoticapolitie in Istanbul omgekocht. Zij kregen per maand 2.000 dollar als ze Cem vertelden wat ze zoal hoorden, zo meldt Hürriyet.

Vergeleken met die onthullingen lijkt het verweer van de familie zwak. Toegegeven, veel van die onthullingen komen uit de koker van rivaliserende media-imperia die natuurlijk graag een extra stap zetten om de Uzans, en dan met name Cem, onderuit te halen. Maar in zijn jongste verklaring over de problemen van de familie legde Cem – die zelf vooralsnog niet wordt gezocht door de Turkse justitie – de verantwoordelijkheid daarvoor niet bij de media maar bij de regering. Eigenlijk, aldus Cem, is het allemaal een politieke vendetta. De regering zou de toenemende electorale populariteit van de Jonge Partij, waar hij de leider van is, vrezen en de familie daarom willen kapotmaken. ,,Binnenkort'', aldus Cem, ,,zal de familie het publiek tegemoet treden met alle feiten.''

Veel Turken, en dan met name de rekeninghouders van de Imarbank die op hun geld wachten, willen die feiten graag horen. Zij moesten vaak jaren ploeteren voor het beetje geld dat ze bij de bank inlegden. Met toenemende verbijstering nemen zij kennis van de luxe waarin de Uzans leefden. Bij een van de invallen op een landgoed van de familie bij Adapazari trof de politie een helikopter aan. Ook een luxe jacht van de Uzans is dankzij de invallen van de politie nu in heel Turkije bekend.

En dan natuurlijk het horloge van Hakan; een gemiddelde Turk zou het meer dan twee jaarsalarissen kosten. Voor al die rekeninghouders die vaak 's nachts niet slapen uit zorg om hun geld, is er maar één hoop: dat de Uzans snel worden gevonden en de hele affaire nog sneller wordt afgerond. Dat Hakan en de andere Uzans daarbij een gevangenisstraf zullen ontlopen, lijkt, na alle machtsvertoon van de politie van de afgelopen dagen, in toenemende mate onwaarschijnlijk. Zou Hakan in de gevangenis zijn BVLGARI mogen blijven dragen?