`Ik vind het orkest zelf soms ook te verlegen'

Gergjev zou over twee jaar vertrekken uit Rotterdam, maar wil misschien toch nog wel even iets langer blijven. ,,Ik ben dit land erg toegewijd.''

Valery Gergjev blijft voorlopig chef-dirigent van het Rotterdams Philharmonisch Orkest om het in organisatorische moeilijkheden verkerende orkest met een vertrek niet verder in de problemen te brengen. ,,Ik doe wat het beste is voor de stabiliteit van het orkest. Mijn aanwezigheid hier is nu een stabiliserende factor. Als ik het idee had dat mijn aanwezigheid destabiliserend is, dan stop ik, want je hebt iemand nodig die zorgt voor stevigheid. Nu moet ik mijn bijdrage leveren om het orkest niet te laten splijten. Je kunt het management wisselen, je kunt het bestuur wisselen, maar je kunt het orkest niet wisselen.''

Gergjev vermeed gisteren in een interview in Den Haag exacte uitspraken over zijn toekomst in Rotterdam, want die is binnenkort onderwerp van vele gesprekken. In juni zag het er nog naar uit dat de wereldberoemde dirigent in 2005 definitief zou opstappen als chef-dirigent van het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Hij zou daarna `ere-vaste dirigent' worden en in die functie een aantal concerten en het Rotterdamse Gergjev Festival blijven leiden, minimaal tot 2010. Vervolgens nam orkestdirecteur Rob Overman, met wie Gergjev die afspraken had gemaakt, ontslag na een reeks van conflicten binnen het orkest en met de ondernemingsraad, die het vertrouwen in hem had opgezegd.

Het Rotterdamse orkest wordt nu nog geleid door interimdirecteur Michel Verschuijl, een volgende interimdirecteur moet september aantreden em daarna moet een definitieve opvolger voor Overman worden gevonden. Ondanks de geruststellende woorden van Gergjev, benadrukt Verschuijl dat de afspraken tussen Gergjev en Overman nog steeds van kracht zijn, zolang ze niet worden gewijzigd natuurlijk. Overman was al op zoek naar een nieuwe chef-dirigent.

Voor het overige is het met de hectische Gergjev weer als vanouds: het Rotterdamse orkest repeteerde in Den Haag en het Rotterdamse muziekleven speelt zich dezer dagen af buiten Rotterdam. Vanavond en morgenavond dirigeert Gergjev het Rotterdams Philharmonisch Orkest in de prestigieuze Promsconcerten in de Londens Royal Albert Hall, beide keren direct uitgezonden door de BBC via de klassieke zender Radio 3 en ook via internet.

Gisteravond traden Gergjev en zijn orkest met enorm succes op met een Berliozconcert in het Amsterdamse Concertgebouw, waar ze langdurig werdentoegejuicht. De mezzosopraan Ekaterina Sementsjoek zong fenomenaal krachtig, stralend en lyrisch in La mort de Cléopâtre en de Symphonie fantastique klonk ongehoord spectaculair. Het orkest (op vakantie) en de chef (tal van optredens in Salzburg) zijn ondanks de problemen de zomer goed doorgekomen.

Vanaf 4 september is de combinatie Gergjev-Rotterdams Philharmonisch te beluisteren tijdens het Rotterdamse Gergjev Festival, waar Gergjev ook zijn Sint Petersburgse Mariinski-orkest dirigeert. Tijdens het Rotterdamse festival leidt Gergjev nog in Amsterdam een concert van het Mariinski-orkest in Amsterdam. En Gergjev gaat tijdens zijn eigen festival ook nog een dagje vergaderen in Sint Petersburg over de uitbreiding van zijn Mariinski Theater.

Gergjev zei gisteren dat hij wist niet van de ernst van de problemen en spanningen binnen het orkest. ,,Directie en bestuur hebben mij daarover niet of onvoldoende ingelicht, er was een gebrek aan communicatie.'' Gergjev maakt een gebaar waarbij hij een ondoordringbare muur opricht. ,,Het spijt me dat ik niet in het beginstadium een half uur aan dit probleem heb besteed. Had ik het maar geweten, dan zouden we rond de tafel zijn gaan zitten en dan was alles in een uur opgelost. Ik heb in Rusland een grote ervaring opgedaan in het oplossen van problemen. Het Mariinski Theater ligt nu vast op koers. Zelfs financieel hebben we geen grote problemen.''

Binnen het Rotterdamse orkest vinden sommigen dat Gergjev juist een onderdeel is van de problemen, omdat hij er zo weinig is. Gergjev zelf vindt dat bestuur en orkestleden meer met hem moeten overleggen. ,,We gaan de komende tijd zoveel mogelijk praten, tijdens de tournee naar Londen en tijdens het festival. Ikzelf, maar ook het bestuur en het orkest en de ondernemingsraad moeten alles doen om ervoor te zorgen dat dit orkest zich prettiger voelt en beter wordt georganiseerd. Ik vind het orkest zelf soms ook te verlegen, het moet zich duidelijker uitspreken over de eigen toekomst.''

Gergjev geeft toe dat hij soms te veel doet. ,,Ik doe telkens allerlei toezeggingen en bij elkaar is het in de praktijk nauwelijks te doen. Het zou wat minder moeten. Maar ik ben verder erg gemakkelijk in de omgang en persoonlijk heel tevreden. Ik heb nu een gezinsleven, het Mariinski is buitengewoon succesvol, ik houd van mijn `Witte Nachten-festival', er is een uitstekende samenwerking met het Rotterdamse orkest, met de Wiener Philharmoniker, ik heb veel werk bij de Metropolitan Opera in New York, ik heb mijn optredens in Londen, Parijs en Salzburg. Ik kan kiezen wat ik wil doen, ik heb verder niets nodig. Ik wil zeker het Rotterdamse festival behouden, maar ik kan niet vaker in Rotterdam zijn dan nu. Het afgelopen seizoen stond ik voor meer genoteerd dan ooit, helaas konden we door de toestand in Irak niet samen een grote Amerikaanse tournee maken.''

Gergjev zegt zeer gehecht te zijn aan Nederland, want hier, bij het Radio Filharmonisch Orkest en het Rotterdams Philharmonisch Orkest, begon sinds 1987 zijn internationale carrière, die hem maakte tot een van de belangrijkste dirigenten van deze tijd. ,,Ik ben dit land erg toegewijd en ik heb bij dit orkest en dit festival steeds meer plezier.''

Rotterdams Philharmonisch Orkest: 20, 21/8 20.30 uur BBC Radio 3 en www.bbc.co.uk/proms/listen/

    • Kasper Jansen