Een fatale aanslag op Lijn 2

Met de aanslag op Lijn 2 In Jeruzalem is het vredesproces gisteren een zware slag toegebracht. De stemming slaat om van voorzichtig optimistisch tot diep pessimistisch.

Zelfs voor Zelig Feiner van ZAKA, de ultraorthodoxe organisatie die bij iedere aanslag ledematen bij elkaar zoekt, lichamen in lijkenzakken stopt en de begrafenissen regelt, was de aanblik van de uiteengereten bus te gruwelijk. ,,Er lagen kleine kinderen bloedend op de grond. Een van mijn medewerkers paste mond-op-mondbeademing toe op een vijftien maanden oude baby. Het was hopeloos'', vertelde hij tegen Radio Israël. Overal lagen en zaten kinderen op de grond, bloedend, huilend en gillend. Feiner zag dode baby's met luiers.

Lijn 2 van de Jeruzalemse stadsbusdienst zat nokvol met ultraorthodoxe families en schoolkinderen die op weg waren van de Klaagmuur en school naar huis. Elders op de Westelijke Jordaanoever verspreidde later op de avond Hamas pamfletten met foto's van de dader, de 29-jarige Rael Abdel-Hamed Misk. Misk, die met een ernstig gezicht naar de fotograaf kijkt, draagt een baard en een bril en houdt in de ene hand een geweer en in de andere hand de Koran.

Hij blijkt getrouwd te zijn en vader van twee kinderen. Een jonge vader nog, die dacht na de moord op baby`s, kinderen (en volwassenen) te zullen sterven als een held en martelaar. De bom die hij bij zich had, was gevuld met balletjes lood.

De jonge Misk wilde de dood wreken van Mohammed Sidr, leider van de Islamitische Jihad, die op zijn beurt vorige week door Israëlische soldaten werd gedood. Nadat Sidr was omgebracht, zwoer de Islamitische Jihad vergelding. De wraakactie zou de kracht van een aardbeving krijgen. Nu blijkt dat Misk lid was van Hamas en dat Hamas nog een rekening had openstaan, namelijk wraak voor de dood van een Hamas-leider in Hebron, Abdallah Qawasmeh. Zo werkt de cyclus, cynisch en meedogenloos. Hoe dan ook, iedereen aan Palestijnse en Israëlische zijde hield rekening met een nieuwe aanslag, maar de dodelijke omvang en de gruwelijkheid van de aanslag op de dubbele bus van Lijn 2 heeft velen met stomheid geslagen.

Dat komt misschien omdat het de afgelopen weken betrekkelijk rustig is geweest. De inwoners van Jerzualem kregen het gevoel dat een zekere ontspanning in de lucht hing. Winkels en restaurants waren heropend, de terrassen in het centrum waren de afgelopen tijd weer een beetje voller. Sharon zelf was dermate relaxed dat hij had aangekondigd tot begin september met vakantie te zijn.

Was het niet opmerkelijk dat er bescheiden stappen werden gezet op de routekaart naar de vrede? Een groep Palestijnse gevangenen werd vrijgelaten, ondanks hevige protesten van rechts en religieuze politici. Palestijnen konden weer aan het werk in Israël en na de terugtrekking uit Bethlehem zou het Israëlische leger ook weggaan uit vier andere Palestijnse steden, waaronder Ramallah, het hoofdkwartier van Arafat.

Met zijn bom heeft Rael Abdel-Hamed Misk de stemming, zowel in Israël als in de kamers van de internationale politiek, doen omslaan van heel, héél voorzichtig-positief naar diep-pessimistisch. Het vredeswerk in uitvoering, de zogeheten routekaart, is met Lijn 2 een zware slag toegebracht. De cyclus van oog-om-oog-tand-om-tand, die eigenlijk geen moment in de afgelopen maanden is doorbroken, zal het leven in Israël en de bezette, Palestijnse gebieden weer beheersen.

Op het moment van de aanslag zelf, zo meldde het Israëlische dagblad Ha'aretz, was de Palestijnse premier Abbas in gesprek met vertegenwoordigers van Hamas en Islamitische Jihad om hen te overtuigen dat het staakt-het-vuren met nog eens drie maanden verlengd zou moeten worden. Het kan niet anders of Abbas moet door grote moedeloosheid zijn bevangen toen hij vernam van de aanslag.

De weg van overreding en praten met de meest radicale Palestijnen heeft de Palestijnse premier niets opgeleverd, of het moeten verwijten zijn als zou hij te slap zijn. Hij kan nu niet anders dan gehoor geven aan de Israëlische en internationale roep om actie tegen Hamas en Islamitische Jihad.

Wat moet Abbas doen tegen de moslim-fundamentalisten in Hebron, zoals bijvoorbeeld Rael Abdel-Hamed Misk? Al meer dan achttien maanden proberen Israëlische soldaten met zware wapens en tanks deze desperado's tegen te houden. De kersverse politiemannen van Dahlan, die trainingsoefeningen hielden met houten geweren, hebben geen schijn van kans bij het uitvoeren van een opdracht die ook voor het Israëlische leger onmogelijk is gebleken.

Hamas en de Islamitische Jihad hebben de routekaart nooit geaccepteerd, en het staakt-het-vuren, is een onderlinge afspraak en geen overeenkomst met de ,,zionistische entiteit'', zoals zij Israël aanduiden. Aangezien het Israëlische leger blijft doorgaan met het doden van militante Palestijnse leiders zijn vergeldingsacties gerechtvaardigd, zo luidt de redenering van Hamas en Islamitische Jihad. De aanleg van de veiligheidsmuur over het land van Palestijnse boeren, die middels aanplakbiljetten worden onteigend, is een ander bewijs van Israëlische onwil. En is er al een illegale nederzetting van enige omvang ontruimd, vragen Palestijnen zich retorisch af.

Tegen een zeer ervaren diplomatieke correspondent van het Amerikaanse persbureau AP zei een hooggeplaatste ambtenaar van het ministerie van Buitenlandse Zaken in Washington dat ,,het vredesplan van president Bush niet in gevaar is''. Waar dit optimisme op gebaseerd is, is volkomen onduidelijk. Bij het simpelweg eisen van Palestijnse actie tegen Hamas en Islamitische Jihad kan het niet blijven. Israëlische zelfbeheersing, hoe moeilijk ook, en hervatting van de gesprekken zijn het enige antwoord.