Een Duitse geschiedenis

Het heeft buiten Duitsland niet veel aandacht gekregen, maar afgelopen maand is een poging tot wat daar zo indrukwekkend Vergangenheitsbewältigung heet vakkundig de grond in geboord. Dit keer draaide het niet om een wereldoorlog waarin Duitsland de hand had, maar om het `rode decennium', de jaren 1967-1977 waarin de Rote Armee Fraktion (RAF) het Duitse establishment de oorlog verklaarde.

Het instituut Kunstwerke in Berlijn had een artistieke tentoonstelling over de RAF in gedachten en het stadsbestuur stond er welwillend tegenover. Maar beide hadden buiten de boulevardpers, en in het kielzog daarvan de oppositie, gerekend. Eendrachtig veroordeelden zij het prille initiatief als vernederend voor de slachtoffers van de RAF-terreur en hun nabestaanden. In serieuze media verschenen nog wel pleidooien over nut en noodzaak van debat en reflectie over het RAF-verleden. Een tentoonstelling zal er echter niet komen, althans voorlopig niet. Daarvoor bleek de geraakte snaar nog veel te gevoelig.

Deze ongemakkelijke omgang met het eigen verleden heeft ook het zicht aan de andere kant belemmerd. Zo vernauwde de schokkende ontvoering van en moord op werkgeversvoorzitter Hanns-Martin Schleyer in de herfst van 1977 de blik op diens biografie. Die werd door de RAF-terreur als het ware gereduceerd tot enkele (slechte) video's uit zijn gevangenschap, die iedere tijdgenoot zich herinnert. Maar verder?

Het is de verdienste van historicus en media-wetenschapper Lutz Hachmeister dat hij Schleyers alleszins opmerkelijke carrière aan de vergetelheid ontrukt: zijn aansluiting bij de Hitlerjugend, zijn activiteiten bij de radicale nationaal-socialistische studentenbeweging in Heidelberg, zijn positie als Untersturmführer in Hitlers SS, zijn nauwe betrokkenheid bij het verduitsen van de industrie in het nazi-protectoraat Bohemen en Moravië (nu Tsjechië), zijn verblijf in een Frans interneringskamp, zijn opmars bij autoconcern Daimler-Benz tot lid van de raad van bestuur, en zijn finale rol als boegbeeld (Boss der Bosse) van de Duitse werkgevers, strijdend tegen de corporatieve vakbondsstaat waarheen Duitsland in zijn ogen op weg was. In vier woorden: een toonbeeld van continuïteit.

Schleyer - Eine deutsche Geschichte, ARD, 23.00-0.30u.