Seks met maagd maakt man sterker

In Cambodja tikt een tijdbom. Aids grijpt snel om zich heen. Oorzaak: de Cambodjaanse seksuele verhoudingen. ,,Getrouwde vrouwen zijn nu eenmaal niet zo mooi als prostituees.''

Khim is pas op latere leeftijd begonnen als prostituee. Want ze is negentien, zegt ze. Een half jaar geleden had ze haar `maagdenweek'; in Cambodja de inauguratie in het vak. Een week lang lag ze met haar eerste klant in bed. Want Cambodjaanse mannen geloven dat ze sterker worden van seks met een maagd. Sommigen denken dat ze ermee van hun hiv-besmetting afkomen. Een condoom komt er in die week niet aan te pas. ,,Want als maagd kun je namelijk geen aids hebben'', doceert Khim. ,,Ik kreeg er 800 dollar voor'', zegt de mooie vrouw pesterig tegen de iets minder aantrekkelijke Srey Da die, zoals iedereen op de boulevard weet, slechts 200 dollar overhield aan haar levensgevaarlijke ontmaagdingsweek.

Dag in dag uit wachten ze in de hoofdstad Phnom Penh bij het plantsoen naast het Onafhankelijkheidsmonument. Khim en Srey Da en Srey Neary, hun dikke, vrouwelijke pooier Mai en nog eens pakweg tweehonderd meisjes en vrouwen. Sommigen zijn twaalf jaar, anderen dertig. Met de duizenden professionele prostituees in bordelen en de textielwerknemers en biermeisjes die af en toe wat bijverdienen, vormen deze tippelende sekswerkers de meest zichtbare uiting van de Cambodjaanse catastrofe: minstens één op de veertig volwassenen is besmet met hiv. Tienduizenden sterven jaarlijks door aids. Waar in Thailand het aids-virus vooral verspreid wordt via vuile drugsnaalden, is in Cambodja heteroseksueel geslachtsverkeer buiten het huwelijk veruit de belangrijkste oorzaak van hiv-besmetting. Gevolg is de geboorte van meer en meer met hiv besmette Cambodjaanse baby's.

,,Ik krijg allerlei soorten klanten'', fluistert Deung Srey Ratu, ,,jongens, zakenlui, politiemannen.'' Onderhandelingen over condoomgebruik lijkt dit verlegen meisje in Tom & Jerry-truitje kansloos te verliezen. Ze zou met haar veertien jaar op school moeten zitten, maar nee: ,,Te arm.'' Bovendien, meisjes van het platteland, zoals Deung, behoren niet naar school te gaan. Die moeten thuis het huishouden doen. Doen hun zusjes dat al, dan moeten ze werken. ,,Mijn moeder komt elke maand uit ons dorp om het geld op te halen. Zij krijgt de helft van wat ik verdien – vijf dollar per keer voor soms vijf keer per dag – de rest is voor mijn huisbaas.''

Wie in Cambodja vraagt naar de verhouding tussen de seksen krijgt vaak een Khmer-spreekwoord terug: `Mannen zijn goud, vrouwen zijn doek'. ,,Komt modder op goud, dan veeg je het er zo af, maar op een wit doek maakt het een vlek voor altijd'', is de uitleg die Deung eraan geeft. ,,Mannen hebben nu eenmaal meer mensenrechten in Cambodja'', zegt een jonge vrouw in een baanbrekend seksonderzoek van de internationale hulporganisatie CARE. Het tien jaar oude onderzoek heeft niets aan actualiteit ingeboet.

Een Cambodjaanse vrouw trekt nog steeds altijd aan het kortste eind. Haar familie huwelijkt haar uit. Ze moet maagd zijn. Zo niet, dan is ze dus een sekswerker. En die staan ver onderaan de maatschappelijke ladder. Maar een Cambodjaanse man wil wel een vrouw met de seksuele ervaring en het uiterlijk van een prostituee. Zijn echtgenote mag geen van beide hebben, want dan denken buurt en familie dat ze een sekswerker is. Dus wenden Khmer-mannen zich massaal tot betaalde seks. ,,Wij zijn nu eenmaal niet zo mooi als prostituees'', zucht een getrouwde vrouw in het CARE-onderzoek.

Cambodja heeft zo'n vijftigduizend prostituees van wie eenderde jonger is dan zestien. Naar schatting zeventig procent van alle mannen heeft zo'n één keer per week betaalde seks. Lang niet altijd met condoom. Seks met de vaste partner is altijd zonder `regenjas', zoals de Cambodjanen zeggen. ,,Je bent toch geen hoer?'', zeggen mannen als hun vrouwen vragen om een condoom.

Vorige maand luidde directeur Julie Gerberding van het Amerikaanse agentschap voor ziektebeheersing en -preventie CDC, nog maar eens de noodklok. Ze noemde Cambodja in één adem met China en India die voor 2010 op respectievelijk tien en twintig miljoen hiv-besmettingen worden geschat. In Cambodja is de situatie relatief nog rampzaliger, volgens Gerberding. Daar is nu 2,6 procent van de volwassenen hiv-besmet. ,,Die epidemie grijpt zeer snel om zich heen'', stelde ze. Over twee jaar sterven naar schatting ruim 110.000 Cambodjanen door aids.

,,Veel hulpverleners, waaronder ik, twijfelen aan de juistheid van al die cijfers'', zegt Angélique Smit, Medisch Coördinator in Cambodja van Pharmaciens Sans Frontières (PSF). ,,Ik ben bang dat de werkelijke aantallen veel hoger liggen.'' PSF deelt gratis condooms uit in bordelen en op straat, zo'n 10.000 per week, en bezoekt elke maand vrijwel alle bordelen in Phnom Penh voor medische bijstand, scholing over hiv/aids, condoomgebruik en onderhandelen daarover.

Maar lang niet alle betaalde seks is in een bordeel. ,,De bottleneck zit hem in de `indirecte sekswerkers''', waarschuwt Smit. ,,Meisjes van karaokebars, biermeisjes of jonge arbeidsters die hun familie in de provincie hebben beloofd meer geld te sturen. Condoomgebruik is bij deze groepen veel minder en tegelijk zijn ze moeilijker te benaderen. Gevaarlijk.''

De meisjes aan de Sihanouk Boulevard krijgen maar geen klanten. Hun aantal is het afgelopen jaar dan ook sterk gegroeid, door politieacties tegen karaokebars en bordelen. Een peloton politiemannen staat aan de kop van het plantsoen met de rug naar de illegale activiteiten. Als ze niet snel een klant krijgen, komen de agenten. ,,Die willen altijd voor niets'', zegt Khim (19). ,,In ruil voor bescherming.'' Leger en politie zijn dan ook de grootste klanten van de seksindustrie. ,,Maar ook al is het politie en krijg ik honderd dollar, ik doe het niet zonder condoom'', piept Deung Srey Ratu (14) ferm. ,,Want ik geloof in hiv/aids. Ik heb er in mijn dorp iemand aan dood zien gaan. Als ik een klant niet vertrouw, doe ik hem twee condooms om.''