Midden-Amerika rekent af met straatbendes

De Hondurese, Guatamalteekse en Salvadoraanse regeringen hebben de oorlog verklaard aan de vele gewelddadige straatbendes die Midden-Amerika onveilig maken. Gisteren werden er bij verschillende acties 1.500 bendeleden opgepakt die zich bezighielden met wapen-, drugs- en mensensmokkel.

Het is een eerste poging een einde te maken aan de macht van met name Mara Salvatrucha (ook wel MS-13) en Calle 18 (M18). In El Salvador zijn er volgens officiële schattingen 20.000 bendeleden, die verantwoordelijk worden gehouden voor zeker tweederde van de moorden in het land. Volgens de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank is de invloed op de Salvadoraanse economie enorm: 12 procent van het bbp wordt besteed aan bestrijding van de maras, straatbendes.

Guatemala kent soortgelijke cijfers. De politie schat dat er driehonderd afdelingen van Mara Salvatrucha en Calla 18 actief zijn, met vermoedelijk 200.000 leden. Honduras heeft volgens regeringscijfers 60.000 bendeleden, en besteedt jaarlijks 30 miljoen dollar aan projecten om jongeren ervan te weerhouden zich bij bendes aan te sluiten.

De oorsprong van het probleem ligt in de Verenigde Staten, menen de Midden-Amerikaanse regeringen. Mara Salvatrucha en Calle 18 zijn afspiegelingen van gelijknamige bendes in Los Angeles, die oorspronkelijk werden gevormd uit zelfbescherming tegen lokale Amerikaanse straatbendes. Al snel maakten de bendeleden zich schuldig aan diefstal, en uiteindelijk moord en drugshandel. Zes jaar geleden werd in de VS een wet geïntroduceerd die versnelde uitzetting mogelijk maakte van immigranten die waren veroordeeld wegens misdaden. Het resulteerde in de deportatie van enkele duizenden bendeleden naar Midden-Amerika – volgens El Salvador driehonderd per maand – die eenmaal teruggekomen hun praktijken voortzetten en contact hielden met hun Amerikaanse `collega's'. In de meeste gevallen hebben de jongeren, die veelal in de VS zijn geboren, niets anders om op terug te vallen. ,,Nadat ze daar geavanceerde misdaadtechnieken hebben geleerd, worden naar ons teruggestuurd'', klaagde de Salvadoraanse minister van Veiligheid Oscar Álvarez onlangs.

De Hondurese en Salvadoraanse regeringen stelden vorige week voor lidmaatschap van bendes strafbaar te maken. In afwachting van aanname door het parlement is in Honduras operatie `Ferme Hand' van start gegaan: jongeren met tatoeages worden opgepakt op verdenking van ,,criminele samenzwering, wetteloosheid en bedreigend gedrag''.

De leden van Mara Salvatrucha en Calle 18 – jongens en meisjes vanaf acht jaar – zijn te herkennen aan hun tatoeages. Het cijfer 18 staat voor de 18th Street in Los Angeles waar de bende zijn oorsprong had. Het cijfer 13 staat voor de dertiende letter in het alfabet (M) van Mara. MS-leden gebruiken daarnaast vaak de letters SUR van sureño (zuiderlingen) om hun band met collega's in het zuiden van Californië aan te geven en dragen blauw-witte kleding in een verwijzing naar de Salvadoraanse vlag. De portretten zijn zelfportretten om in geval van verminking door nabestaanden te kunnen worden herkend. Onder de cijfers is de naam van de eigen afdeling getatoeërd. De jongeren worden ingewijd door dertien seconden in elkaar te worden geslagen of een rivaliserend bendelid te hebben verwond of gedood.