`Jakkes, iedereen gaat voor de bijl'

Het zit op de bank en het zapt. Yvonne Kroonenbergs definitie van de televisiekijkende man is niet van toepassing op Vincent Bijlo (38). De blinde cabaretier en romanschrijver `kijkt' doorgaans televisie met een draadloze koptelefoon op het hoofd. Ondertussen doet hij de afwas of loopt hij door het huis. ,,Voor blinden is televisie een geheimzinnig en spannend medium'', zegt hij. ,,En met een extra dimensie: ik kan voortdurend raden naar wat er te zien is.''

Het Journaal, Andere tijden, Kopspijkers en Zomergasten behoren tot Bijlo's favorieten. Oud geld was de eerste dramaserie waar hij aan verslingerd raakte. Maar de meeste andere series en ook films kan hij nauwelijks volgen. Het beeld prevaleert en de scènewisselingen gaan vaak ongemerkt aan hem voorbij.

Televisie is ook een bron van inspiratie voor de cabaretier. De dikdoenerij van Netwerk en Twee Vandaag inspireert hem. ,,Bij die actualiteitenrubrieken kloppen ze lullige reportages op met een spannende muziekje en een vette voice-overtekst van Fons de Poel: `Nederland was zijn ijkpunten volkomen kwijt. De democratie stond te schudden op zijn grondvesten.' Het gevoel van De Poel – daar ga ik in mijn volgende show eens en voor altijd mee afrekenen.''

De maandagavond in huize Bijlo is een zapavond die begint met Villa Felderhof. In zijn verwenpaleis aan de Côte d'Azur ontvangt Rik Felderhof ditmaal cabaretière Lenette van Dongen en schrijfster Désanne van Brederode. De NCRV-coryfee ontfutselt zijn gasten weer tal van intimiteiten. De moeder van de schrijfster was scheel, de cabaretière vertelt over de eenvoud van de keuken in haar ouderlijk huis. Na een kwartiertje zucht Bijlo. ,,Die Felderhof stelt al dertig jaar dezelfde zijige vragen. De pannetjes bij Lenette thuis – wat een calvinistisch geleuter. En wie is geïnteresseerd in de de moeder van Désanne van Brederode? Felderhof was zeker door zijn gastenlijstje heen. Zou Jantje Smit zich hebben ziek gemeld?'' Als aan het eind van het programma bekend wordt gemaakt dat schrijver Ronald Giphart en schaatser Erik Hulzebosch volgende week te gast zijn, schreeuwt de cabaretier het uit: ,,Jakkes, iedereen gaat voor de bijl.''

Bij Gekkenhuis! op RTL4 kondigt Reinout Oerlemans tatoeëerder Henk Schiffmacher aan, volgens de presentator ,,dé absolute hotshot op gebied van bodyverfraaiing''. Schiffmacher mag uitleg geven over brandmerken en `de kick van het amputeren'. Op de bank zucht Bijlo opnieuw. ,,Ik hoop dat we nu de eerste live amputatie op de Nederlandse televisie krijgen. Dat Henk de tong van Reinout verwijdert.''

Na drie minuten is Bijlo het RTL-gekkenhuis zat. ,,Dit is hetzelfde geleuter als in Koffietijd, maar dan om tien uur 's avond.'' Hij zapt weer terug naar Nederland 1, naar De Rijdende rechter. Maar na één minuut heeft hij al genoeg van het juridische getouwtrek. ,,Het gaat daar altijd over erfscheidingen.''

Op Nederland 2 blijft hij even later hangen bij Je zal het maar hebben, een medisch programma voor jongeren dat dit keer over verslaving gaat. Een Limburgse vrouw met gokschulden doet haar verhaal. Tegen zijn vrouw Mariska zegt Bijlo: ,,Zie je wel, altijd mensen met een zachte g die schulden maken. Ze vragen er gewoon om.'' BNN-presentator Patrick Lodiers krijgt een pluim. ,,Bij Vinger aan de pols en Gezondheidsplein worden patiënten met fluwelen handschoenen aangepakt. Lodiers stelt directe vragen, dat is veel beter.''

Al met al een teleurstellende avond, voor blinden én voor zienden. Tijd voor een grondige reorganisatie van het publieke bestel, stelt Bijlo voor. Alle onzin-televisie mag wat hem betreft naar de commerciële zenders. Dat schept de ruimte voor goede documentaires en dramaseries. En hoe moet dat in een bestel waar kijkcijfers de dienst uitmaken? Heel simpel, zegt Bijlo: ,,De slechtst bekeken programma's zouden juist de meeste subsidie moeten krijgen.''