Muur van voldongen feiten

Amerikaanse senatoren onder leiding van de Republikein John McCain bezoeken vandaag de omstreden bouw van de muur waarmee Israël de Westelijke Jordaanoever volledig wil afsluiten.

`Doodsgevaar'. Tegen een stevig stalen hek hangt een klein rood bord waarop in het Hebreeuws, Engels en Arabisch de waarschuwing: `Klim niet over het hek en beschadig het niet – je riskeert je leven!' Er staat geen doodshoofd bij, alleen de logo's van het Israëlische leger en de grenspolitie. Voor de Palestijnse omwonenden komt meer uitleg omtrent deze dodelijke afscheiding alleen uit de loop van een geweer.

Het meest zuidelijke stuk van de afscheidingsmuur begint hier, bij de weg Jeruzalem-Bethlehem ter hoogte van een Israëlische controlepost, post `300'. De recent afgebouwde afscheiding meandert door Palestijnse landerijen en boomgaarden en vormt een kilometerslange strook spergebied dat schril contrasteert met het groene heuvelachtige landschap eromheen: een kale, stoffige strook, minstens 20 meter breed, aan weerszijden voorzien van een drie meter hoog hekwerk. In het midden loopt een betonnen weg waarover legervoertuigen dag en nacht patrouilleren langs het centrale vijf meter hoge hek dat onder hoogspanning staat en uitgerust is met bewakingscamera's.

De Israëlische regering heeft het over het `veiligheidshek'. Maar het hek moet straks een betonnen muur worden. Het is de bedoeling om uiteindelijk de controlepost zelf tot bij die muur op te schuiven. De autoweg van Jeruzalem naar Bethlehem kan dan uitsluitend nog door Israëliërs worden gebruikt.

Nayed Ali Abd Khalil, een landbouwer: ,,De Palestijnen die in de huizen langs de weg wonen, dus op door de Palestijnen gecontroleerd gebied tussen de huidige controlepost en de rand van de stad, krijgen dan van de Israëliërs `00-pasjes' waarmee zij vierentwintig uur aan de Palestijnse kant mogen vertoeven; als ze binnen vierentwintig uur niet terug zijn mogen ze dit gebied niet meer binnen', zegt hij.

,,Aan deze kant loopt de muur dwars door het grondgebied van het Charitas kinderziekenhuis, eigendom van de Grieks-Orthodoxe kerk. En aan de andere kant van de autoweg, vlakbij controlepost 300, ligt het orthodoxe Tartour-klooster midden in het gebied tussen de afscheiding en de nederzetting Gilo, aan de Israëlische kant, compleet afgesneden van de rest van Bethlehem', legt Nayed uit. In de Palestijnse media en in het publieke discours wordt de scheiding altijd aangeduid als al-Jidar al-Waqi, de veiligheidsmuur, en zelfs als de Jidar al-Berlin al-Jadida, de nieuwe Berlijnse muur.

Ten westen van de autoweg Jeruzalem-Hebron wordt de horizon bepaald door Gilo's grootstedelijke skyline. Gilo is een grote fel omstreden joodse nederzetting die op onteigende Palestijnse grond aan Jeruzalem is toegevoegd. Gilo is tijdens de jongste intifadah regelmatig onder vuur genomen vanuit Bethlehem en de omliggende Palestijnse dorpen.

Een kilometer ten oosten van de weg troont Har Homa, zo mogelijk nog controversiëler, bovenop een heuvel temidden van Palestijnse dorpen en op de rand van Bethlehem. De joodse kolonie Har Homa was tot in 1997 nog het Palestijnse Jamal Abu Gneim. Vlakbij de kolonie is de Orthodoxe kerk op eigen grond driehonderd woningen aan het bouwen.

Khalil Salahat, een bediende van 38 en vader van vijf kinderen, laat de plek zien. De ruwbouw staat er, maar op de steigers is niemand te zien. ,,De Israëlische overheid liet weten dat de bouwvergunning ongeldig is. De woningen liggen te dicht bij Har Homa en bij de muur. De bouw ligt stil.'

In Zaa'tara, een dorp ten oosten van Bethlehem, hebben tal van bewoners bevel gekregen de streek te ontruimen langs een kolonistenweg in aanbouw die vanuit het zuiden via Har Homa naar Jeruzalem moet leiden. Nu mogen aan weerskanten van de weg zelfs geen schapen meer grazen. Alle woningen binnen een halve kilometer van de weg zullen worden gesloopt. Volgens Khalil wordt hierbij 3.500 dunum (3,5 miljoen vierkante meter) Palestijnse grond ingepalmd.

Hassan Faradja, een leraar van 53 en vader van 7 kinderen, komt een praatje maken. Hij weet van 350 families die vlakbij Abu Gneim (nu Har Homa) wonen en begin deze maand van het Israëlische bestuur een dreigbrief hebben gekregen. ,,Ze moeten hun huizen ontruimen, of ze zullen er met geweld uitgezet worden. De brief vermeldt alleen dat het te maken heeft met de Israëlische veiligheidspolitiek', zegt Faradja.

Amper een maand geleden was hier nog slechts sprake van een begin van de werkzaamheden aan de muur. Israëlische troepen trokken zich uit Bethlehem terug als eerste stap in het kader van het internationale stappenplan, bekend als de Routekaart voor de vrede. Maar nu is dit stuk volledig operationeel. En er is duidelijk haast bij wegens de kritiek vanuit de VS.

Ook in nederzettingen als Har Homa en Gilo wordt haastig bijgebouwd. Grote kranen blijven als voelsprieten ook na donker in de weer boven het in fel licht badende Har Homa. Dit is een tijd waarop in de Palestijnse gebieden in snel tempo voldongen feiten worden geschapen. Nergens gebeurt dat duidelijker dan hier in de omgeving van Bethlehem.

Het is de bedoeling dat de afscheiding uiteindelijk 600 kilometer lang wordt. Zij moet zowel in het westen als in het oosten grote delen van de Westelijke Jordaanoever hermetisch van Israël en de door Israël opgeëiste gebieden afsluiten. Hier en daar wordt er aan een `poort' gedacht om eventueel werkers in Israël binnen te laten.

Een heikel punt daarbij is de toekomst van de grote nederzetting Ariel, ten noorden van Jeruzalem, die alleen ten koste van enorme stukken Palestijnse gebied bij Israël zou kunnen gevoegd. De afscheidingsmuur versterkt ook de uitbreiding naar het oosten van Jeruzalem, waardoor de Westelijke Jordaanoever letterlijk in twee stukken wordt gesneden.

Het lijkt allemaal bijzonder moeilijk te rijmen met de oprichting van een leefbare Palestijnse staat zoals voor 2005 is voorzien in het Amerikaanse vredesplan. Premier Mahmoud Abbas heeft de Palestijnen opgeroepen massaal tegen de verdere bouw van de muur te demonstreren. Bij soortgelijke protestacties kwam het in het recente verleden steevast tot gewelddadige botsingen met de Israëlische veiligheidsdiensten

Gerectificeerd

Bossier

Bij het artikel Muur van voldongen feiten (18 augustus, pagina 4) staat dat Thomas Bossier de auteur is. Dit moet zijn: Wilfried Bossier.