Dominee-journalist met een missie

In een ziekenhuis in Utrecht is zaterdag op 73-jarige leeftijd de Friese dominee Ype Schaaf overleden. Tijdens een congres in Doorn, waar hij nog had gesproken, werd hij onwel. Twee operaties mochten niet meer baten. Schaaf was naast theoloog ook Afrikakenner, schrijver, vertaler, radio- en tv-maker en oud-hoofdredacteur van het Friesch Dagblad. In de jaren zeventig was hij een bekende tv-dominee, toen hij voor de NRCV-televisie dagsluitingen verzorgde. In juni dit jaar werd Schaaf nog benoemd tot lid van verdienste van het Nederlands Bijbelgenootschap (NBG), tijdens een symposium over 25 jaar Friese bijbel.

Schaaf werd op 12 april 1930 geboren in Leeuwarden in een vrijzinnig hervormd gezin. Zijn vader had een vishandel. Hij studeerde theologie in Groningen en werkte in de jaren vijftig bij de regionale omroep RONO en de IKOR. Schaaf had een sterk oecumenische inslag. In 1959 trad hij in dienst van het NBG en verbleef als zendeling met zijn gezin vier jaar in Kameroen. Daarna werkte hij vijf jaar als informatiesecretaris Afrika voor de Wereldbond van Bijbelgenootschappen. Van 1968 tot 1972 was hij adjunct-secretaris van het NBG. Hij had een sterke liefde voor het werelddeel Afrika, dat hij ,,mijn maitresse'' noemde.

Schaaf had een tamelijk somber mensbeeld, maar was desondanks geen pessimist. Hij stond bekend om zijn laagdrempelige, humoristische preken. ,,De mens is geneigd tot alle kwaad'', zei hij enkele jaren geleden voor de IKON-radio. ,,Ik geloof niet in de maakbaarheid van de samenleving.'' Schaaf schreef verscheidene boeken, variërend van een standaardwerk over Leeuwarden in de Tweede Wereldoorlog (Laarzen op de Lange Pijp) tot recentelijk De blanke is gek, over zijn Afrikaanse jaren. Ook vertaalde hij vele theologische boeken. Hij noemde zichzelf wel ,,verhaaltjesdominee'' en ,,stukjesschrijver''.

In 1977 werd hij benoemd tot hoofdredacteur van het christelijke, regionale Friesch Dagblad, een functie die hij tot 1990 zou vervullen. ,,Na veertig jaar Hendrik Algra (de ARP-senator die tussen 1935 en 1977 het gezicht was van de van oorsprong gereformeerde krant, red.) had men daar blijkbaar de moed om een nieuwe generatie aan het roer te zetten'', schreef hij in september 2001 in die krant. Hij kreeg de dagelijkse leiding, Tweede-Kamerlid Sytse Faber (CDA) werd de tweede hoofdredacteur. Beiden hadden een strakke taakverdeling. Faber noemde hem vanmorgen voor Omrop Fryslân een ,,loyale maat''. ,,Creatief, open. Hij kon even goed praten als luisteren.''

De laatste twintig jaar van zijn leven beschouwde Schaaf als ,,bonusjaren''. Begin jaren tachtig werd hij in Leeuwarden getroffen door een zwaar hartinfarct, dat hij overleefde. Schaaf bleef actief, ondanks doktersadvies rustiger aan te doen. Op de vraag hoe hij wilde dat mensen zich hem zouden herinneren, antwoordde hij: ,,Hij heeft het nooit opgegeven. De strijd namelijk voor een wereld van vrede en gerechtigheid.''