VS houden militaire toestellen op IJsland

De Verenigde Staten zijn teruggekomen op het besluit hun gevechtsvliegtuigen definitief terug te trekken van hun basis Keflavik, op de zuidwestpunt van IJsland. President Bush besloot dat de toekomst van Amerikaanse strijdkrachten op IJsland opnieuw moet worden bezien. Colin Polwell, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, heeft dit aan de IJslandse regering laten weten.

Het besluit van Bush is een diplomatieke overwinning voor de IJslandse premier David Oddson die fel protesteerde toen Washington op 2 mei – een week voor de verkiezingen in IJsland en zonder enig voorafgaand overleg – meedeelde dat de laatste vier Amerikaanse F15-gevechtsvliegtuigen half juni definitief van Keflavik zouden vertrekken. Deze aankondiging was volgens Oddson in strijd met de sinds 1951 geldende defensie-overeenkomst tussen de VS en IJsland, dat zelf geen strijdkrachten heeft. IJsland ziet de vliegtuigen als noodzakelijk voor de luchtdefensie en bovendien als een symbool van de Amerikaanse betrokkenheid bij het land. Amerikaanse functionarissen meenden echter dat de dreiging in de regio na het einde van de Koude Oorlog is verminderd.

Oddson zette Washington onder druk. Als de Amerikaanse luchtmacht Keflavik verlaat, is er geen `minimale afschrikking' meer in IJsland en kan de basis gesloten worden, zo zei hij. De Amerikaanse marine, die ook gebruik maakt van Keflavik, wil daar echter met 1200 man blijven om onderzeeërs in de Noord-Atlantische wateren te kunnen volgen.

Na langdurige onderhandelingen en bemiddeling door NAVO-secretaris-generaal George Robertson kwam Bush deze week terug op zijn eerdere besluit dat onder druk van het Amerikaanse ministerie van Defensie was genomen. Condoleezza Rice, de nationale veiligheidsadviseur van Bush, liet Oddson per telefoon weten dat de president tot een ,,andere actiekoers'' had besloten. Oddson prees het besluit een overwinning voor de samenwerking tussen beide landen. Rice zei wel dat dit niet betekent dat de gevechtsvliegtuigen ook op langere termijn op Keflavik blijven.

Binnen de NAVO werd de diplomatieke strijd met interesse gevolgd. ,,In een alliantie gaat het niet alleen om vliegtuigen. Het gaat ook om percepties, om goede verhoudingen en verzekeringen'', aldus een anonieme diplomaat tegen de Washington Post.