Uitgevers: zoek de verschillen

Wolters Kluwer, VNU en Wegener zijn alle uitgevers, maar hebben nog weinig met elkaar gemeen. De grootste overeenkomst is dat ze hun omzet zien teruglopen.

Voor het gemak worden in de financiële wereld de drie bedrijven onder de noemer `uitgevers' geplaatst, maar dat etiket is zo'n beetje het enige dat ze nog gemeen hebben. En de krimpende omzet, want bij Wolters Kluwer, VNU en Wegener is de groei er even uit, zo bleek deze week bij de presentatie van de halfjaarcijfers.

De grootste teleurstelling heette Wolters Kluwer, dat voor de derde keer op rij met een winstwaarschuwing ('substantiële winstdaling') kwam. De uitgever, die zijn geld voor driekwart verdient met uitgaven over recht, belastingen en andere zakelijke aangelegenheden (legal, tax, business), leed over de eerste zes maanden van dit jaar een verlies van 115 miljoen euro. De inkomsten daalden – mede door de goedkopere dollar – met maar liefst 16 procent doordat advocaten en accountants hun abonnementen op wetenschappelijke tijdschriften opzegden.

,,Bij Wolters Kluwer zie je niet alleen de marges bij elke divisie dalen, ook de organische groei is negatief'', zegt financieel analist I. Geijsen van Bank Oyens en Van Eeghen. ,,Eerst zou de divisie Legal, Tax, Business voor groei moeten zorgen, vervolgens Health [uitgaven voor de gezondheidszorg], maar die loopt ook terug. Elke divisie kent wel, meestal beïnvloed door de economische achteruitgang, een specifiek probleem.''

Een meevaller kon Wolters Kluwer wel melden, hoewel dit slechts in de beperkte kring van financieel analisten werd gedaan. De uitgever zag aankomen dat de dollar ten opzichte van de euro in waarde zou dalen en beschermde zich ruimschoots tegen deze valutaschommeling. Uiteindelijk resulteerde de afscherming tot een winst van 250 miljoen euro. Geen inkomsten die in het handje van de uitgever belandde, maar geleidelijk aan worden toegevoegd aan het eigen vermogen. Reden waarom deze `verdienste' niet of nauwelijks uit het persbericht was te halen. ,,Goed dat ze de richting van de dollar wisten te voorspellen, maar hun kernactiviteit is uitgeven'', zegt analist Geijsen. ,,Ik heb liever dat ze of altijd hedgen (zich beschermen) of nooit: maar niet één jaar als ze een daling van de dollar verwachten.''

De Amerikaanse zakenkrant The Wall Street Journal (WSJ) voegde gisteren nog een andere kritische opmerking toe. Bedrijven zijn de eerste om te klagen over valutaschommelingen, maar wanneer een keer een substantieel voordeel wordt geboekt, dan wordt dat niet breed gemeld. Volgens financieel directeur B. Beerkens van Wolters Kluwer is de verdienste niet expliciet gemeld omdat het om een `exceptionele situatie' (WSJ) ging.

Hoewel de uitgever sinds het begin van het jaar bijna 30 procent minder waard is geworden, adviseert Geijsen nog altijd om Wolters Kluwer te verkopen. ,,Ze hebben de laatste drie jaar circa honderd bedrijven overgenomen, wat natuurlijk de nodige management-problemen veroorzaakt. Daar komt bij dat vertrekkend bestuursvoorzitter Pieterse nu zijn opvolger McKinstry aan het inwerken is, dus ik wacht wel even met een ander advies''.

De algemene mineurstemming is rondom VNU veel minder aanwezig. Het concern ziet de totale omzet wel teruglopen, maar enkele divisies deden het in vergelijking met vorig jaar beter en zorgden uiteindelijk voor een hogere nettowinst. Zo boekte de divisie Media Measurement & Information, die gegevens over marktaandelen van bijvoorbeeld televisiezenders verkoopt aan adverteerders, een winstgroei van 17 procent. Ook de zogeheten Directories (onder meer actief in telefoongidsen) lijkt zich met een winstgroei van 10 procent nog redelijk door de economische recessie heen te slaan. ,,Divisies als Marketing Information en Business Information lopen wel terug in winstgevendheid, maar het blijven natuurlijk stabiele cash cows'', stelt Geijsen.

Meer nog dan Wolters Kluwer is VNU verwijderd geraakt van de traditionele uitgeverij. Twee jaar geleden werden de publiekstijdschriften (Margriet, Libelle) van de hand gedaan en mede door de acquisitie van ACNielsen en Nielsen Media Research is het concern vooral een leverancier van marketinginformatie en mediaonderzoek geworden. Ondanks de economische achteruitgang steeg de omzet van Nielsen Media Research in de VS nog met 9 procent.

Dergelijke recessiebestendige onderdelen lijkt Wegener Arcade te ontberen. De uitgever zag in het eerste halfjaar de omzet met bijna 14 procent dalen – vooral het gevolg van de lagere advertentie-inkomsten bij de regionale kranten (onder meer Utrechts Nieuwsblad). Niet alleen zijn kranten voor adverteerders de laatste tijd minder populair geworden, ook verooorzaakt de economische recessie een substantiële daling van het aantal personeelsadvertenties. En de dagbladen (inclusief huis-aan-huisbladen) vormen voor Wegener maar liefst 81 procent van de omzet. De moeilijke tijden voor kranten leidden over de eerste zes maanden zelfs tot een verlies bij Wegener van 1,8 miljoen euro. Volgens bestuursvoorzitter Houwert wordt in 2003 het dieptepunt bereikt: ondanks alle verschillen zullen zijn collega's bij Wolters Kluwer en VNU hetzelfde hopen.