Staken doe je zo

Een hele generatie is bijna opgegroeid zonder te weten hoe het moet. Tijd voor een nieuwe tv-serie? Staken doe je zo.

De hitte is voorbij, maar een hete herfst is kansrijk.

De aarzelingen zijn tastbaar. Afgelopen week besloot een aantal buschauffeurs van Connexxion toch maar niet het werk rondom Amsterdam neer te leggen. Hun onvrede was een waslijst klachten, zoals het onderhoud en kapotte airco's. Het leek een variant op de ongeorganiseerde, maar effectieve acties in de vakantiedrukte op de Britse luchthaven Heathrow tegen nieuwe dienstroosters.

Het personeel van de particuliere ambulancediensten staakt wel door. Hun inzet: op je 55-ste met pensioen, net als hun collega's in overheidsdienst. De particuliere rijders gaan nu op hun 59-ste. De overheid, ook niet gek, reageerde met de suggestie dat haar ambulancepersoneel op hun 57-ste met functioneel leeftijdsontslag moet. Straks staken ze samen: de een voor pensioen met 55, de ander tegen pensioen met 57.

Het aantal stakers is gering, maar het conflict wijst wel de zwakke plekken in de overlegeconomie aan: de publieke sector en het thema (pre)pensioen. De overheid wil bezuinigen op de ambtenarensalarissen. En de vakbonden en diverse grote ondernemingen zitten in een patstelling over radicale bijstelling van pensioenregelingen. De combinatie geeft extra spanning: accepteren de vakbondsleden de overeengekomen nieuwe pensioenregeling bij de overheid?

Werkend Nederland is terug van vakantie en ontdekt dat de polarisatie van de sociale verhoudingen gewoon doorwerkt. Vorige week: de pijlsnelle afschaffing door het kabinet van aanvullende WW-uitkeringen. Deze week: de economische krimp, goed voor extra bezuinigingsprogramma's.

De stakingsbereidheid is volgens een recente peiling overweldigend, maar papier is geduldig. Hoeveel mensen willen de laatste grasspriet op het Malieveld plat lopen, zoals minister Zalm van Financiën al heeft ingecalculeerd?

Tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren. Eerst de wet, of beter gezegd: het ontbreken van een stakingswet. Het is altijd ongewis wat de rechter zegt, als de werkgevers een kort geding beginnen.

De praktische bezwaren vormen een drieluik. Gebrek aan ervaring. Alleen de bouw- en NS-bonden hebben er de afgelopen jaren werk van gemaakt. Het tweede bezwaar is de prijs: hoeveel geld zit na de sluipkrach nog in de stakingskas. Het derde bezwaar is het eigen belang. Het fiasco van de staking bij IG Metall in Duitsland leidde tot banenverlies van de vakbondsvoorzitter zelf.