Ook Albert Heijn in financieel sprookjesland

Het Ahold-schandaal begon met fraude in Amerika en onjuiste cijfers bij dochters. Inmiddels verlaagt Ahold alsnog ook de omzet van kroonjuweel Albert Heijn.

Twee sterretjes verwijzen bij de jongste omzetcijfers van Ahold naar een voetnoot in een kleinere lettergrootte: `Inclusief wijzigingen als gevolg van lopend accountantsonderzoek'.

Na het kortwieken van de beurskoers volgen nu de omzetten. Ahold kwam vorige week voor de vierde maal binnen één jaar met omzetcijfers over 2002. En vrijwel iedere keer is de omzet lager.

De verlaagde omzetten zijn een direct gevolg van de onderzoeken bij het supermarktconcern. Aanvankelijk betrof het wereldwijde boekhoudschandaal dochters in de Verenigde Staten, Scandinavië, Brazilië, Argentinië en Guatamala, nu wordt ook de thuisbasis van het Zaanse concern door een boekhoudschandaal geteisterd. Albert Heijn blijkt te gretig zijn omzet te hebben geteld. Voor honderden miljoenen euro teveel.

Het draait bij de misrekening door Nederlands grootste supermarktketen om de verkoop van producten die na de kassa plaatsheeft, bij de `servicecounter'. Albert Heijn begon in de grotere winkels ooit met aparte verkoop van sigaretten en postzegels. De afgelopen jaren kwamen daar telefoonkaarten en telefoontikken bij. En sinds vorig jaar maart heeft `Appie' een `ticketservice' met de Zomertoerkaart van de NS en entreekaarten voor acht attractieparken: van Bobbejaanland tot de Efteling, van Madurodam tot het land van Ooit. Een doorslaand succes.

Maar met een schaduwzijde. Huisaccountant Deloitte & Touche – die overigens geen commentaar geeft op individuele cliënten – heeft Ahold er op gewezen dat alleen de commissie op zulke verkopen in de omzetcijfers mogen worden meegeteld.

Het is een van de ,,vele honderden'' punten van kritiek die de accountant heeft gegeven. Dat gebeurde op basis van de resultaten van zo'n twintig afzonderlijke onderzoeken die door interne en externe accountants zijn uitgevoerd naar aanleiding van de fraude in de VS en de onjuiste cijfers bij dochters.

Het concern is druk bezig alle kritiek te verwerken. Dat is de reden waarom Ahold opnieuw – al voor de derde keer dit jaar – de publicatie van de jaarcijfers over 2002 moest uitstellen.

Bij Albert Heijn gaat het om de vraag: is een verkochte postzegel van 39 cent ook een omzet van 39 cent? ,,Het economische risico of voorraadrisico zit niet bij Ahold. Volgens Amerikaanse boekhoudregels mag je het dan niet boeken als omzet'', zegt een woordvoerder van moederbedrijf Ahold over het besluit om de omzet van Albert Heijn alsnog te verlagen.

Voor de winst maakt het allemaal niets uit. Die blijft hetzelfde. Maar de omvang van Albert Heijn slinkt door de omzetverlaging zienderogen. Invallend financieel directeur Dudley Eustace zei vorige week in een telefonische conferentie dat de verlaging van de omzet ongeveer 50 miljoen euro per kwartaal bedraagt. Dat komt neer op 200 miljoen euro op jaarbasis, ofwel bijna 3,6 procent van de jaaromzet. In totaal: circa 400 miljoen euro.

De verlaging van de omzet is ongeveer het equivalent van de jaarlijkse groei die Albert Heijn van 2000 tot 2002 toonde op basis van de oude cijfers. Doordat de cijfers van 2001 en 2002 nu worden aangepast, maar die van 2000 niet, is de groei van Albert Heijn in 2001 verdwenen maar in 2002 niet. Dit jaar wordt los van de affaire met de ticketservice bij Albert Heijn al dalende omzet verwacht. Recente cijfers van marktonderzoeksbureau GfK wijzen erop dat het marktaandeel van Albert Heijn snel terugloopt doordat de consument meer naar de discounter gaat.

Nu verlaagt Ahold de omzet van Albert Heijn met terugwerkende kracht. Maar het concern ontkent dat eveneens het marktaandeel van Albert Heijn in het verleden te hoog is voorgesteld. ,,Wij baseren ons bij de berekening van het marktaandeel juist op informatie van bureaus als GfK.''

Heeft de verlaagde omzet van Albert Heijn nog consequenties voor het personeel? De CAO voor winkelmanagement hanteert omzetklassen voor de beloning van leidinggevenden in de supermarktbranche. Daarnaast hanteert Albert Heijn een bonusregeling waarbij de omzetontwikkeling van de winkelvestiging een van de parameters is. Moeten de medewerkers van Albert Heijn met terugwerkende kracht een deel van hun loon inleveren? De woordvoerder: ,,Daarover verstrekken wij geen informatie'.'