`Er is elektriciteit, er is weer beschaving'

New York heeft weer elektriciteit na een spannend en bloedheet etmaal. Een voordeel, het ijs gaat weg voor de halve prijs. Maar zwemmen mag niet.

Het is 18.14 en onder luid applaus van met zaklantaarns winkelende buurtbewoners floept het licht aan in Metfood, onze lokale supermarkt. Nog snel grijpt een vrouw in de ontdooide diepvriesvakken naar een paar pakken Ben & Jerry's, want al het ijs kost halve prijs. Maar misschien geldt die aanbieding niet meer nu de beschaving is heringetreden.

Meer dan zesentwintig uur nadat de stroom uitviel in New York, en de rest van het noordoosten van de Verenigde Staten, is Prospect Heights, Brooklyn, aan de beurt. Is het toeval dat in Park Slope, de deftige wijk aan de andere kant van de drukke verkeersader Flatbush Avenue, het licht vrijdagochtend alweer aanfloepte? Of hebben we hier te maken met vriendjespolitiek? Iedereen weet dat Charles Schumer, de Democratische Senator voor New York en zijn collega Hillary Clinton hier wonen. Rond drie uur 's middags was de helft van de stad New York weer aangesloten op het netwerk, maar Prospect Heights behoorde kennelijk tot de andere helft.

Grote vraag: hoe heeft dit kunnen gebeuren? Hoe kan het zijn dat vijftig miljoen mensen in één keer zonder stroom komen te zitten, in een land dat zich op de borst slaat om zijn technologische knowhow? De hele dag liet National Public Radio, de enige serieuze nieuwszender in New York, deskundigen aan het woord. Maar zij wisten het ook niet. Een blikseminslag? Een brand? ,,Alle centrales zijn voorzien van veiligheidsmechanismen die in werking treden bij overbelasting, zodat het probleem lokaal blijft, maar kennelijk raakten al die veiligheidsmechanismen tegelijk overbelast', aldus een woordvoerder van Con Edison, New Yorks semi-private nutsbedrijf. Had de privatisering van de nutsbedrijven er iets mee te maken? In Californië leidde de hevige concurrentie door energiebedrijven immers tot de grootste crisis in die staat. Naar later bleek hielden frauderende bedrijven als Enron zelfs stroom achter, om de prijs op te drijven. Het nachtmerriescenario van de vrije markt-ideologie.

,,In de energiesector strijden betrouwbaarheid en economische winstgevendheid om de voorrrang', aldus een econoom. ,,Betrouwbare systemen zijn duur, economisch winstgevende systemen zijn mogelijk volstrekt onbetrouwbaar.' Hij voegde eraan toe dat energiebedrijven risiscoanalyses moeten maken. Daarbij hebben ze dus een grote fout gemaakt.

,,Als die terroristen slim zijn, vallen ze nu aan', zei mijn cynische huisgenoot, die een kater heeft van een uitbundige cook out met een stel vreemden op straat. Hij komt uit North Carolina, ook geen staat met een vreselijk goede reputatie op het gebied van publieke dienstverlening, maar een ,,mess' als deze heeft hij nog nooit gezien.

De schade in de stad is nogal meegevallen. Voorzover bekend zijn de duizenden mensen die op het moment van de kortsluiting vastzaten in metro's en liften, op tijd in veiligheid gebracht. Veel Amerikanen zaten ook zonder water, omdat de watervoorziening vooral in hoge gebouwen en afgelegen gebieden gebruikmaakt van elektrische pompen. Alleen grote bedrijven, zoals het telefoonbedrijf Verizon, hebben daarnaast ook nog een generator voor noodgevallen.

,,Ik ben een beetje teleurgesteld dat er nog zoveel lampen branden in het financiële district', zei een New Yorker. En inderdaad, in ongeveer eenderde van de wolkenkrabbers brandde hier en daar nog licht. ,,Dat is toch waanzin? Terwijl die lege kantoren helverlicht zijn, ligt mijn eten te verrotten in de ijskast.'

Het plunderen van de stad, dat schering en inslag was tijdens de grote Black Out van 1977, is deze keer bij fantaseren gebleven. Bijna alle winkels hebben tegenwoordig ijzeren hekken en de politie is overal.

De meeste mensen hadden genoeg tijd voor zulk gedroom omdat vrijwel iedereen gisteren een dagje vrij nam. IJsvrij, maar dan in hartje zomer.,,Weet je wat: we gaan naar het strand', stelde ik om vier uur 's middags voor aan mijn huisgenoot die net zoals ik droop van het zweet. Toen hoorden we de man op ons radiootje zeggen: ,,New Yorkers wordt sterk afgeraden te zwemmen in de zee. Sinds de stroomuitval is de riolering direct op het open water aangesloten. Wie in contact komt met het zeewater loopt kans op dysenterie.'

In New York kom je altijd weer voor verrassingen te staan.

Gerectificeerd

Hillary

In het artikel `Er is elektriciteit, er is weer beschaving' (16 augustus, pagina 5) staat dat Hillary Clinton in de deftige wijk Park Slope woont. Ze woont in Chappaqua.