De ondernemende oplossing voor Getronics

Na een jaar van kommer en kwel presenteerde automatiseerder Getronics deze week verrassend goede halfjaarcijfers. De nieuwe topmannen Axel Rückert en Klaas Wagenaar lijken erin geslaagd de broodnodige ommekeer teweeg te hebben gebracht. Een reconstructie.

Ze hadden nog nooit van elkaar gehoord, elkaar nooit gezien, nooit over elkaar gelezen. Slechts een week voor hun eerste werkdag ontmoeten Axel Rückert en Klaas Wagenaar elkaar voor het eerst. Locatie: het Pulitzer-hotel aan de Prinsengracht in Amsterdam waar de commissarissen bijeen zijn.

Het is medio februari dit jaar. Wagenaar en Rückert, de laatste is overgevlogen uit zijn woonplaats Parijs, zijn op sollicitatiegesprek bij de commissarissen. Zij moeten automatiseerder Getronics uit het slop trekken. Het bedrijf ligt op apegapen: de koers is weggesmolten, het personeel is hoogst onzeker over de nabije toekomst, het plan tot schuldreductie komt nauwelijks van de grond en klanten zijn huiverig om de relatie met het bedrijf voort te zetten. En zo gaat het al maanden.

Bij de commissarissen is het besef doorgebroken dat ze maatregelen moeten nemen. Ze beslissen tot onthoofding van Getronics, een unicum in het Nederlandse bedrijfsleven. Bestuursvoorzitter Peter van Voorst en zijn financiële man Jan Docter moeten opstappen, formeel wegens een verschil van inzicht. Vrijdag 21 februari is hun laatste werkdag, zo maakt het bedrijf die dag bekend.

De maandag daarop haalt Wagenaar in alle vroegte Rückert op van Schiphol. In het daarnaast gelegen Sheraton-hotel gaan ze zitten in de koffiebar om de situatie bij de automatiseerder te bespreken. Wagenaar heeft al een uitgebreide studie van Getronics gemaakt op basis van de verhalen in de media en de jaarverslagen van de onderneming. Rückert is naar eigen zeggen nog nauwelijks op de hoogte van het bedrijf.

Anderhalf uur later rijden ze naar het hoofdkantoor van Getronics in Amsterdam. Daar hebben ze een gesprek met de inmiddels ontslagen Peter van Voorst en Jan Docter. ,,Het was heel zakelijk. Er waren geen emoties, geen agressie. Het was vrij neutraal', vertelt Rückert. De financiën worden doorgenomen, net zoals de klanten die op het punt staan van weglopen, het herstructureringsplan, de situatie in de verschillende landen en de relaties met de drie belangrijkste strategische partners Microsoft, Dell en Cisco. Na bijna drie uur vertrekken Van Voorst en Docter. Daarna heeft het kersverse bestuur geen contact meer met het voormalige bestuursduo.

Wagenaar heeft al voor zijn eerste werkdag bij Getronics een idee ontwikkeld om het bedrijf te redden. Het bedrijf dat salarisstroken produceert moet worden verkocht, luidt zijn opinie. Het is sterk winstgevend, klein in omvang en het staat los van het gros van de andere activiteiten van Getronics. Rückert en Wagenaar onderzoeken de eerste dagen nog snel enkele andere mogelijkheden, zoals het verkopen van de goedlopende Japanse en Amerikaanse activiteiten. Of wellicht zelfs het bedrijfsonderdeel business solutions. Maar, concluderen beiden, de verkoop van het salarisstrokenbedrijf is de beste route. Een snelle sondering onder investeerders leert dat deze onderneming snel te verkopen is. ,,En dat was ook belangrijk. Veel tijd hadden we niet, alles stond onder hoge druk', zegt Wagenaar.

Op dat moment staan de commissarissen nog achter het plan om de obligaties om te ruilen voor een grote hoeveelheid aandelen (zie kader). Deze omwisselingsoperatie, die al een paar maanden loopt nadat het eerste voorstel is weggehoond, is in hun ogen de enige manier om Getronics uit het slop te halen. ,,Het was niet makkelijk om ze te overtuigen van een alternatief plan', vertelt Wagenaar. ,,Ze stonden, net zoals de voormalige raad van bestuur, vierkant achter de omwisselingsoperatie. Wij kwamen met een idee dat 180 graden anders lag.' Er gaan drie sessies met de commissarissen en talloze telefoongesprekken overheen voordat de toezichthouders akkoord gaan met het nieuwe plan. Het plan dat als de `ondernemende oplossing' door het leven gaat.

Ondertussen zijn de banken, die kredietlijnen naar Getronics hebben openstaan, volgens Wagenaar ,,uitermate zenuwachtig'. ,,Ze wilden dagelijkse rapportages over de situatie. Ze belden op als ze bepaalde zaken niet snapten.' Verder regent het juridische aanvallen vanuit twee kampen: obligatiebezitters en aandeelhouders. Rückert en Wagenaar moeten zich voortdurend met advocaten onderhouden.

Wagenaar neemt de financiële rapportages onder handen. Hij schrikt zich dood. ,,Er werd alleen op kwartaalbasis gerapporteerd en er was een gebrek aan discipline. Bovendien was er te weinig zicht op de pijplijn met orders. Ik was daar zeer ongelukkig mee.' Volgens Wagenaar liepen er bovendien nog twee soorten rapportages door elkaar: een van Getronics en een van Wang, het Amerikaanse bedrijf dat Getronics in 1999 inlijfde. ,,Ik heb dat wereldwijd meteen gestandaardiseerd. Bovendien is de rapportage nu maandelijks en hebben we een twaalfmaandelijkse rolling forecast ingevoerd. Daarnaast heb ik nu elke dag zicht op onze kaspositie.'

De vernieuwde rapportages maken snel duidelijk dat er een bleeder van formaat in de organisatie zit. Italië, waar Getronics sterk aanwezig is, blijkt zwaar verlieslatend. ,,Van Voorst en Docter hadden tijdens ons gesprek aangegeven dat het in Italië niet lekker liep. Maar dat de problemen zo groot waren, hebben ze nooit geweten', zegt Rückert. De bestuursvoorzitter vliegt in zijn tweede werkweek naar Milaan om poolshoogte te nemen. ,,Het management had daar nauwelijks besef van wat er met de eigen vestiging aan de hand was. Ze dachten dat het probleem in Amsterdam lag.'

Rückert neemt geen halve maatregelen. ,,We hielden een shake up meeting.' De hoogste manager vliegt eruit. Er wordt een tweekoppig nieuw management neergezet en het mes gaat in het personeelsbestand: 500 van de 2.900 werknemers moeten omkijken naar een nieuwe baan. Italië zit nog steeds in de rode cijfers, maar het verlies is sterk teruggedrongen.

Rückert reist ook naar Texas, waar het hoofdkantoor staat van computerbouwer Dell, een van de drie wereldwijde strategische partners van Getronics. ,,Dell was het meest bezorgd van al onze partners. Ik moest daar naar toe om het vertrouwen te herstellen.' Er volgen bezoeken aan andere grote, bezorgde klanten. In Nederland gaat het onder meer om ABN Amro en Rabobank. In het buitenland om onder meer Shell, chemieconcern Bayer en zakenbank Morgan Stanley.

In mei, zo'n drie maanden na hun binnenkomst, gaat het salarisstrokenbedrijf de deur uit voor 315 miljoen euro. De opbrengst ligt hoger dan verwacht. Snel daarna stemmen de obligatiehouders in met deze `ondernemende oplossing'. Een term die Wagenaar hanteert omdat hij vanaf dag één fel tegenstander is van de omwisselingsoperatie. De obligatiehouders krijgen 325 miljoen euro betaald en nog eens 250 miljoen euro in de periode 2004 tot en met 2008.

Waarom hebben Van Voorst, Docter en de commissarissen zelf nooit het scenario onderzocht om het salarisstrokenbedrijf, dat nu zelfstandig verder is gegaan onder de naam Raet, in de verkoop te doen? ,,Dat hebben wij ons ook meerdere malen afgevraagd', zegt Rückert. ,,Ik denk dat ze in hun gedachten helemaal vast zaten aan de omwisselingsoperatie. Dat bewijst hun aanvankelijke scepsis over ons voorstel om het over een andere boeg te gooien.'

Toch herbergt de verkoop van het salarisstrokenbedrijf een risico. Het onderdeel was extreem winstgevend, juist daarom leverde het een hoge verkoopprijs op. Deze stabiele winstbron – zowel in goede als slechte tijden moeten salarisstroken de deur uit – is nu weggevallen. ,,Het was een bedrijf met zeshonderd mensen', verdedigt Rückert. ,,Terwijl er bij heel Getronics ruim 22.000 mensen werken. Het was een autonome activiteit zonder synergie met de rest. Dan kan je dat niet als een kernactiviteit beschouwen.'

Met de verkoop van de salarisstroken is de donkere wolk boven Getronics verdwenen, stellen Rückert en Wagenaar. De koers is de afgelopen maanden met circa 600 procent gestegen, tot boven de 1 euro. Daarmee is Getronics geen pennystock meer. De molensteen van Getronics, de schuld van 650 miljoen euro, is tot aanvaardbare proporties teruggebracht.

Nu heeft het duo het vizier gericht naar de operationele gang van zaken bij het bedrijf. De markt voor automatiseringsdiensten is nog steeds niet om over naar huis te schrijven. De kwaliteit van het management en kostenbesparing hebben nu de aandacht.

Het senior management van Getronics, een groep van ongeveer 150 mensen, is in de loop van de tijd doorgelicht. Over de meesten zijn Rückert en Wagenaar tevreden, ,,slechts' een stuk of tien managers moesten vertrekken, onder wie het wereldwijde hoofd personeelszaken, maar ook bestuurders in onder meer Frankrijk en Spanje.

Verder hebben alle landenmanagers een bezuinigingsopdracht meegekregen, terwijl Getronics juist al bekend stond als een zuinig bedrijf. Dat blijkt volgens Wagenaar ten dele waar. Reizen moet zo veel mogelijk worden voorkomen, het is beter televisie-conference calls te houden. Wie vliegt, moet economy class vliegen, dat doet Rückert ook. Verder zijn onlangs verschillende contracten voor telefoon- en dataverkeer vervangen door één contract met telecombedrijf MCI. De Nederlandse organisatie van Getronics had verschillende leasecontracten voor enkele duizenden auto's, nu is dat er nog één. En bovendien kan er voortaan alleen nog bij Shell worden getankt. ,,Dit scheelt op jaarbasis zo een miljoen', zegt Rückert. Verder zijn de eigen IT-systemen verbeterd. ,,Wat we altijd al doen bij onze klanten, was bij de eigen organisatie verzuimd', stelt Wagenaar zuur vast.

Daarnaast willen Rückert en Wagenaar de positie van Getronics versterken. Maar er is een probleem: de middelen daartoe hebben ze niet. Terwijl de positie in de twee belangrijkste Europese landen, Duitsland en Frankrijk, zwak is. Rückert beaamt dat, maar zegt dat de huidige omvang in die landen voldoende is om de bestaande klanten te bedienen. Maar, zo zegt hij, nieuwe klanten binnenhalen zal niet lukken. ,,Deutsche Bank of Renault zien ons niet eens staan als ze iets willen doen met hun automatisering.' Liefst zou hij zien dat dit soort bedrijven hun automatiseringsafdelingen afstoten en naar Getronics overdoen.

Rückert en Wagenaar zijn niet ontevreden over wat ze in zes maanden hebben bereikt. Net zoals de gedeeltelijk vernieuwde raad van commissarissen. ,,Ze zijn erg tevreden', zegt Wagenaar. De gezamenlijke bonus van 1,6 miljoen euro kunnen ze dan ook zo goed als zeker binnenkort tegemoet zien.

Gerectificeerd

Getronics

In het fotobijschrift bij het artikel De ondernemende oplossing voor Getronics (16 augustus, pagina 16) zijn de namen verwisseld. Klaas Wagenaar staat links, Axel Rückert zit rechts.