Weer gaan New-Yorkers te voet Manhattan af

Er is al een naam voor: Black Out 2003. New-Yorkers verlaten massaal te voet Manhattan, sommigen mopperend, anderen goedgehumeurd.

Je zit op een middag rustig achter je bureau te internetten, valt de stroom uit. Beeldscherm zwart, airconditioning stil. De lichten gaan eerst helemaal uit, floepen weer aan, op halve sterkte, dan flikkeren ze nog een beetje om er voorgoed mee op te houden. Vervelend. Maar in New York, met zijn hopeloos verouderde elektriciteitsnet en vooral gedurende hete benauwde zomers zeer hoge stroomverbruik, kijk je daar niet meer van op. New York is toch een soort derde-wereldland.

Dan kijk je naar buiten en dan merk je dat het probleem iets groter is. Koks en obers staan werkeloos voor zich uit te staren, alle kantoren lopen leeg. Op straat is het een heksenketel omdat de verkeerslichten het ook niet meer doen. Iedereen probeert angstvallig met zijn mobieltje te bellen met het thuisfront – tevergeefs, omdat de mobiele netwerken zijn uitgeschakeld of overbelast. Lange rijen vormen zich voor de betaaltelefoons, die nog wel werken. Iemand heeft zijn autoradio hard aangezet, zodat de straat kan meeluisteren naar het nieuws. De hele oostkust blijkt te kampen met een massale stroomuitval, de grootste uit de geschiedenis. Er is al een naam voor: Black Out 2003.

Wat te doen? De metro's rijden niet. De bussen zijn overvol. En voor een plekje op de achterbank van de taxi, zo blijkt hier en daar, gaan mensen met elkaar op de vuist. Lopen dus. Net zoals bijna twee jaar geleden, op 11 september 2001, gaan honderdduizenden New-Yorkers te voet het eiland Manhattan af. Wel een hele opluchting om te weten dat het dit keer waarschijnlijk niet om een terreuraanslag gaat.

Edwin Sanchez, een Dominicaan die rondrijdt in een groen Fed Ex busje, neemt passagiers mee. Dat is aardig. In zijn laadbak zitten tussen de bruine pakketten zo'n twintig mensen – zuchtend en zwetend, maar ze houden de moed erin. Ze moeten allemaal naar Queens. Susmith Sarma, een jonge trader bij de HSBC-bank, vertelt dat ook daar de stroom uitviel, en hoewel Wall Street al dicht was, hadden zij en haar collega's enkele grote posities ingenomen op de obligatiemarkt, die 24 uur per dag actief is. ,,We moeten morgen maar zien hoe groot de schade is'', aldus Susmith, die er geen bezwaar tegen lijkt te hebben vandaag eens wat vroeger op huis aan te gaan.

Maar hoe Edwin ook navigeert, onder luid applaus van zijn passagiers en omstanders, het verkeer voor de 59th Street Bridge over de East River zit hopeloos vast. We bedanken Edwin hartelijk en stappen uit. Langs de oostkant van Manhattan liggen alle ziekenhuizen. Hoe redden die zich? ,,We hebben enkele noodaggregaten die naar behoren hun werk doen'', zegt Pam McDonnell, woordvoerster van New York Hospital.[Vervolg NEW YORK: pagina 5]

NEW YORK

Allemaal op zoek naar batterijen

[Vervolg van pagina 1] Alle niet urgente operaties zijn afgelast, alleen de hoognodige elektrische apparaten worden gebruikt, zoals voor de EHBO en de OK. ,,Wij noemen dit een external disaster'', zegt de woordvoerster. ,,Daar hebben we een rampenplan voor en het central command, dat vijftig leden telt, is op dit moment voor noodberaad bijeen.'' Het aantal patiënten dat zich meldt met uitdrogingsverschijnselen lijkt vooralsnog mee te vallen. Maar alle bezoekers worden geweerd.

Inmiddels is menig New Yorker ervan doordrongen dat de Black Out 2003 nog wel eens eventjes kan duren – het verplichte optimisme van burgemeester Mike Bloomberg, die beloofde dat het slechts een paar uur zou duren, ten spijt. Voor winkels ontstaan lange rijen van mensen die op zoek zijn naar batterijen, zaklantaarns en kaarsen, artikelen die dus vrij snel raken uitverkocht. Anderen hamsteren voedsel. ,,Kom niet verder dan drie meter in de winkel'', zegt de eigenaar die in de deurpost staat. ,,Als je verder gaat en je glijdt uit, kun je me aanklagen'', zo verklaart hij zich nader.

Bij de overvolle bushaltes begint de spanning langzaam maar zeker flink op te lopen. Bussen rijden door omdat ze al vol zijn. ,,Ik moet godverdomme naar de Bronx, mijn zoontje wacht op me!'' schreeuwt een vrouw tegen niemand in het bijzonder. ,,Klootzakken!'' Maar het enige openbaar vervoer dat werkt, zijn de watertaxi's, en de riksja's die de laatste jaren populair zijn geworden als romantisch alternatief voor de limousine.

,,Deze stroomuitval is niets vergeleken bij de sneeuwstorm van 1949'', zegt Marjorie Zoldos, die al enkele uren in het bushokje wacht, terwijl haar gezicht langzaam rood aanloopt van de hitte. ,,Toen lag er twee meter sneeuw, ik deed er vijf uur over door Central Park te komen.'' Ze vindt de opwinding wat overdreven. ,,Luister, dit is New York. We zijn wat gewend. Als je hier niet tegen kunt, heb je hier niets te zoeken.''

In Chinatown wordt druk domino gespeeld – bij kaarslicht, en voor geld. Aan pottenkijkers hebben de stug doorrokende gokkers in de duistere bloemenzaak op Pike Street geen behoefte. Je kunt een doos kaarsen van ze krijgen, of een fles water, tegen woekerprijzen, en dan mag je opdonderen.

De duisternis valt. Met duizenden tegelijk lopen we over de Brooklyn Bridge, die voor auto's is afgezet. De sfeer is er een van kameraderie. ,,Dit hebben we toch al eens eerder gedaan?'' zegt Nicole, een meisje uit Trinidad dat is komen lopen van haar oppasbaan bij een familie aan de Upper East Side. ,,Ze wilden dat ik bleef slapen om op de kinderen te passen, maar ik zei no way, ik ga naar huis.''

Wie de moeite neemt over zijn schouder te kijken ziet de onverlichte skyline van Manhattan – tamelijk uniek. Alle veertigduizend agenten van New York zijn ingeschakeld maar ze hebben niet veel te doen. De amateurfotografen zijn uit alle hoeken en gaten van de stad gekomen om het vreemde tafereel vast te leggen.

Om tien uur 's avonds is de plaatselijke supermarkt nog wel bereid om een half ontdooide pizza te verkopen. ,,Als dit over een uur is afgelopen, denk ik dat de schade wel meevalt. Als het langer duurt kunnen we alles weggooien'', zegt de bedrijfsleider die zich voor zijn zaak heeft opgesteld met zijn autoradio aan.

New York is sinds de laatste black out in 1977 ingrijpend veranderd. Deze keer geen plunderingen van winkels, verkrachtingen en andere narigheid waar mensen toe in staat zijn als er chaos uitbreekt. Dat is niet alleen te danken aan de lage criminaliteit, maar misschien ook wel omdat New Yorkers vinden dat dat niet kan, na 9/11.

Om twaalf uur 's nachts gaan we nog even met de fiets de stad in. Behalve duister is het ook helemaal stil. Behalve op Lafayette Street in Soho, waar Bill en Ed, een spontane block party zijn begonnen op de stoep voor hun huis. Voorbijgangers krijgen een biertje in de hand gedrukt en worden ten dans gevraagd. Iedereen rookt, ondanks het algemene rookverbod. Het is een gezellige boel. Er viel zelfs wat te vieren: de Yankees wonnen van de Baltimore Orioles, 8-5.