`Waar was jij' en andere herinneringen

De eerste keer dat het elektriciteitsnetwerk van Niagara het liet afweten, en de lichten in de avondspits van 9 november 1965 uitgingen in New York, raakten de tienduizenden gestrande forensen in metro en trein zomaar met elkaar in gesprek. En er verscheen een glimlach op hun gezicht. ,,In de plotselinge duisternis herrezen de New Yorkers, niet als schaduwen, maar veel warmer en veel menselijker dan ze zich normaal gedragen'', schreef folk rock artiest Loudon Wainwright in Life Magazine dat net als veel andere Amerikaanse kranten en tijdschriften speciale edities wijdde aan The Great Northeast Blackout.

Die verschenen ook nadat op 13 juli 1977 de stroom opnieuw uitviel in de `Big Apple', maar deze keer was de toonzetting veel grimmiger. De herinneringen aan 1965 werden in doorgaans lyrische bewoordingen beschreven om het gevoel van saamhorigheid te onderstrepen, maar twaalf jaar later ontvouwde zich een scenario voor een nachtmerrie. Binnen enkele uren stond de stad in brand, werden meer dan 2.000 winkels geplunderd en maakten bendes de straten in grote delen van de Bronx en Brooklyn onveilig. Bijna 4.000 mensen werden later opgepakt wegens plundering en brandstichting. Newsweek vatte de negen uur durende stroomuitval toen samen met de kop: `Een nacht in de hel'.

Waar was jij toen het licht uitging? – misschien heeft de amusementindustrie er nog wel het meest geprofiteerd. De romantische filmcomedy `Where were you when the lights went out?', met Doris Day en Patrick O'Neal in de hoofdrollen, kwam in 1968 uit toen de herinnering van de New Yorkers aan `1965' nog vers in het geheugen lag. In feite was de film gebaseerd op een al in de jaren vijftig verschenen toneelstuk (`Monsieur Masure') van Claude Magnier. The Tramms refereerden in 1978 met hun wereldhit `Night the lights went out' wel direct aan de chaotische zomernacht van het jaar ervoor. Ze bedreven de liefde, zongen ze er tot ieders geruststelling bij.

Dat is overigens een favoriet thema bij dit soort ingrijpende gebeurtenissen die het openbare leven stilleggen. Negen maanden na de grote stroomuitvallen aan de Amerikaanse en Canadese oostkust werd melding gemaakt van pieken in de geboortegolf. Zulke berichten verschenen onder andere ook na `de sneeuwstorm van de eeuw' die Washington in 1993 trof .