Vijf controles, vijf huizen afgekeurd

Het Eindhovense energiebedrijf NRE keurt duizend woningen op installaties voor gas en elektra. De eerste resultaten zijn ,,erger dan verwacht''.

Bij de eerste controle is het meteen raak. ,,Een levensgevaarlijke situatie'', zegt controleur Joop van Loon terwijl hij de afgesloten hoofdgaskraan verzegelt. In het Eindhovense studentenhuis dat hij controleert, heeft hij zojuist de CV-ketel en het keukengeisertje afgekeurd, wegens gevaar voor koolmonoxidevergiftiging. Nu blijken de gasleidingen ook nog flink te lekken, en heeft Van Loon besloten de gaskraan onmiddellijk dicht te draaien. Van Loon is controleur voor het Nutsbedrijf Regio Eindhoven (NRE), de beheerder van gas- en elektriciteitsnetten in Eindhoven.

De gemeente Eindhoven en NRE vinden dat er te weinig zicht is op de veiligheid van huisinstallaties in de gemeente. Beide partijen besloten daarom vorig jaar al dat ze dit najaar duizend woningen zouden controleren op de veiligheid van gas-, elektriciteits- en waterinstallaties. Niet alleen moeten zo de risico's in de stad in kaart gebracht worden, ook willen ze ervaring opdoen met een periodieke veiligheidskeuring, `een APK-keuring voor woningen', die gemeente en NRE hierna willen invoeren.

,,Het is erger dan we verwacht hadden'', zegt NRE-directeur Ralph van Hof aan het eind van de eerste keuringsdag. Twee lekkende gasleidingen, slecht onderhouden en verouderde gastoestellen, ondeugdelijk doe-het-zelf werk met elektriciteit – bij alle onderzochte huizen was wel sprake van brand-, explosie- of vergiftigingsgevaar. Geen van de huizen voldoet aan de veiligheidsnormen.

Van Hof benadrukt dat de resultaten niet representatief zijn, er is vandaag alleen naar oude huizen gekeken. De vijf onderzochte woningen zijn gekozen uit een selectie van 750 huizen van de gemeente. Die zijn geselecteerd op basis van een verhoogd risico, zoals bijvoorbeeld studentenwoningen of huizen in oude wijken.

Eindhoven en NRE lopen met hun keuring vooruit op de resultaten van de discussie die het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu (VROM) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) al zeven jaar voeren over wie verantwoordelijk is voor de veiligheid van installaties in huis. VROM vindt dat een gemeentelijke taak, maar de VNG zegt dat gemeenten kennis noch apparaat hebben om die veiligheid te waarborgen. De ruzie kwam na gasexplosies in Den Haag en Rotterdam eerder deze zomer in de openbaarheid.

NRE-directeur Van Hof wil niet wachten tot VROM en VNG zijn uitgepraat. Dat de minister de Tweede Kamer verzekerde dat de veiligheid in huis ,,zeer hoog'' is, zegt Van Hof niets. ,,De omvang van het probleem is gewoon onbekend, en het is van groot belang dat wij de risico's in kaart brengen.''

Bij de keuring komen alleen de aspecten aan bod die een direct gevaar voor de veiligheid opleveren. De controleur meet de koolmonoxide-uitstoot van gastoestellen en onderzoekt of de leidingen lekken. Daarnaast kijkt hij of de aarding en aanleg van stopcontacten en draden geen brand- of elektrocutiegevaar oplevert. NRE verricht in principe geen reparaties, dat moeten huiseigenaren zelf (laten) doen. Om dat te controleren stuurt het NRE de resultaten door naar de gemeente, die zo nodig ,,handhavend kan optreden''.

Van Hof voelt zich door de resultaten gesterkt in zijn vrees dat bewoners de risico's onderschatten en zich nauwelijks zelf verantwoordelijk voelen. De ,,levensgevaarlijke situatie'' had voor bijvoorbeeld de studenten geen verrassing hoeven zijn. Zo vertellen zij dat het in de keuken regelmatig naar gas rook. De koolmonoxide-melder op zolder (waar de CV-ketel staat) ging zo vaak af dat ze hem maar gesloopt hebben.

Wekte de algehele toestand van het studentenhuis nog de verwachting dat het wel onveilig moest zijn, bij het volgende huis, ziet alles er opgeruimd en goed onderhouden uit. Het tegendeel blijkt waar. De oude CV-ketel van bewoner Mart Retera stoot een hoeveelheid koolmonoxide uit die controleur Van Loon ,,zelden zo hoog'' heeft meegemaakt. Als de schoorsteen verstopt raakt, is Retara ,,binnen tien minuten dood'', stelt Van Loon.

Voor de ketel heeft Retera een onderhoudscontract met een niet-erkend bedrijf dat in Eindhoven adverteert als onderhoudsbedrijf. Retera is verbaasd, hij ging er blind van uit dat het bedrijf goed werk leverde. Van Loon adviseert om de ketel niet meer te gebruiken, en snel te laten vervangen door een erkende installateur.

In de laatste woning, een keurig rijtjeshuis, ruikt het oudere echtpaar dat er woont al jaren gas. ,,We deden de ramen open om de stank kwijt te raken.'' Van Loon meet de snelheid waarmee het gas weglekt: 18 keer hoger dan toegestaan. Het echtpaar belooft het lek de volgende dag te laten repareren, dus wordt de gaskraan niet verzegeld.