Investeren in jeugdopleiding voetbalclubs cruciaal

Vanavond begint de competitie in het betaalde voetbal, in de eredivisie met het duel Roda JC-PSV. Worden kwaliteit en spanning aangetast door bezuinigingen?

Nu FC Barcelona met een tekort van 164 miljoen nog steeds in staat blijkt voor vele tientallen miljoenen euro's spelers aan te trekken, hoeven Nederlandse clubs niet meer de illusie te hebben dat ze budgettair ooit zelfs maar in de schaduw kunnen staan van de grote Europese voetballanden.

In Italië deden zich deze zomer in feite dezelfde verschijnselen voor. AS Roma kocht voor achttien miljoen euro Ajacied Cristian Chivu, terwijl de spelers van die club op dat moment, half juli, net hun salaris van maart binnen hadden. Een internationaal licentiesysteem naar Nederlands voorbeeld moet vanaf het seizoen 2004-2005 een einde maken aan deze waanzin. Maar dat het niet moeilijk is de mazen in het net te vinden van de financiële controleurs blijkt wel in Nederland, waar Vitesse voor vier miljoen euro in de rode cijfers stond toen de licentie net in de brievenbus was gevallen. In Italië maakten enkele clubs het nog bonter. AS Roma, al weer, bleek voor het verkrijgen van een licentie een bankgarantie te hebben afgegeven van een lege BV. De Italiaanse sportkrant La Gazzetta dello Sport meldt vandaag dat daardoor de transfer van Chivu gevaar loopt. Ajax heeft, uitgesmeerd over drie jaar, nog vijftien miljoen euro te goed en dat bedrag is mogelijk niet gedekt door een bankgarantie.

Waar in Italië alleen Parma zich onderwierp aan een drastisch saneringsproces – de salarispost werd tot een derde teruggebracht – zetten veel meer Nederlandse clubs wél de tering naar de nering. In de eredivisie hielden of kregen NAC, FC Utrecht, NEC, Heerenveen, Willem II, en Roda JC hun financiën wel redelijk op orde. Al dan niet noodgedwongen hanteerden zij de kaasschaaf bij de uitgaven. Of het verlies van tachtig miljoen euro over het seizoen 2001-2002 in het afgelopen boekjaar daarmee is teruggedrongen, kan de KNVB pas in oktober beoordelen, als de jaarcijfers van de clubs binnen zijn. Volgende maand wordt duidelijk of, en zo ja hoeveel, de clubs hebben gesnoeid in de salarissen, omdat de overzichten van de personeelskosten in de exploitatie dan binnen moeten zijn in Zeist. Directeur Henk Kesler berekende eerder dat clubs op salarissen van vooral spelers in drie jaar circa dertig procent moeten bezuinigen om het betaalde voetbal in Nederland weer gezond te maken.

Ajax, Feyenoord en PSV, die rekening houden met hun internationale concurrentiepositie, hebben hun selecties op peil gehouden. Maar voor het niveau van de subtop moeten worden gevreesd. NAC was vorig jaar verrassend vierde. De Bredanaars hebben Henk Vos (35) aangetrokken voor de spitspositie en raakten Alfred Schreuder kwijt aan Feyenoord. Trainer Henk ten Cate ging met Frank Rijkaard mee naar FC Barcelona en werd opgevolgd door local hero Ton Lokhoff. Het is twijfelachtig of NAC de prestatie van vorig seizoen zal herhalen. NEC, de nummer vijf, zag routinier Danny Hesp en spits Gorgi Hristov vertrekken. Ook voor NEC zal het moeilijk worden het huzarenstukje van vorig seizoen te herhalen.

Het lijkt er eerder op dat Roda JC, dat weliswaar Soetaers kwijtraakte aan Ajax, Heerenveen en wellicht AZ of het altijd onberekenbare RKC de top-drie proberen te bestoken. Deze teams hebben weinig wijzigingen ondergaan en ontliepen dus de verschraling. Maar de kans dat de kloof tussen de top en de subtop drastisch wordt verkleind is niet groot. Er gaapte vorig seizoen een gat van liefst 28 punten tussen NAC en Feyenoord.

Het kan natuurlijk dat de topclubs de vorm van de gewezen voetbaljaargang niet kunnen benaderen. Ajax is door het vertrek van een aantal basisspelers op enkele posities gewijzigd zodat het team van Koeman tijd nodig zal hebben om beter ingespeeld te raken. Europees gezien is het nieuwtje eraf en zal het niet eenvoudig zijn om de youngsters wederom boven zichzelf te laten uitstijgen.

Feyenoord onderging nog veel meer wijzigingen. Maar zwaarder weegt de aanwezigheid van trainer Van Marwijk die door voorzitter Van den Herik de weg werd versperd naar Schalke 04. Naar verluidt blijkt hij de voorzitter van de Rotterdamse club achteraf niet op de hoogte te zijn geweest van de juiste afkoopsom die de Duitsers wilden betalen. Tot ongenoegen van sommige spelers bleef Van Marwijk. Wellicht net een jaar te lang, zoals Van Gaal in '96-'97 bij Ajax. PSV kan op de oude voet verder. Maar dragende spelers als Van Bommel, Kezman en Robben azen op een buitenlands contract en dat kan onrust in de hand werken.

Uiteindelijk zal in juni 2004 moeten blijken of het gat tussen de Nederlandse en buitenlandse competities weer is vergroot. Budgettair, al of niet verantwoord, zullen de grote voetbalnaties ongetwijfeld hun voorsprong verder uitbouwen. Het antwoord van de Nederlandse clubs moet vooral worden gezocht in de eigen kweekvijvers. De investeringen in jeugdopleidingen hebben echter alleen effect als de trainers de noodzakelijke doorstroming serieus nemen. Met Ronald Koeman vorig seizoen als voorbeeld. Buitenlandse aankopen moeten kritischer tegen het licht worden gehouden. Waarom haalde Feyenoord onlangs een Egyptenaar (Hossam Ghali), die als niet EU-speler fors moet verdienen, terwijl bij Volendam een groot talent rondloopt: Gijs Luirink? Het is ook een kwestie van durven.