Black-out

DE REUSACHTIGE stroomstoring die gistermiddag ten minste vijftig miljoen mensen in het noordoosten van de Verenigde Staten, in zuidoost Canada en in het gebied van de Grote Meren heeft getroffen, is geen daad van terrorisme geweest. Dat is een opluchting bij de storing die een gebied van New York tot Toronto en van Ottawa tot Detroit verstoken deed zijn van elektriciteit. Terwijl mondjesmaat de stroomvoorziening wordt hersteld, is het nog volstrekt onduidelijk wat de uitval heeft veroorzaakt. Wel kan worden vastgesteld dat de Amerikaanse en Canadese bevolking zonder paniek en met bewonderenswaardige improvisatie heeft gereageerd op de totale ontwrichting van het openbare leven, het openbare vervoer, het verkeer, de bedrijvigheid en het huishouden. Inschakeling van noodaggregaten, overschakeling op andere netwerken en de doortastende reacties van de autoriteiten hebben veel ellende en nog meer schade voorkomen. Maar ook het besef dat kaarsen, lopen en berusting in deze omstandigheden de enige uitweg bieden.

ENERGIE is onmisbaar en de elektriciteitssystemen van welvarende samenlevingen zijn kwetsbaar. Een megastoring zoals die zich in de Verenigde Staten en Canada heeft voltrokken, is een technische ramp die nooit valt uit te sluiten. In een uitzonderlijk warme zomer kan het netwerk overbelast raken door extreme vraag naar stroom. Een van de aanbevelingen van de energiebedrijven gisteravond was dan ook om voor verkoeling ventilatoren te gebruiken in plaats van airconditioning. Maar gegeven de afhankelijkheid van energie gaat het om meer. Er moet voldoende reservecapaciteit beschikbaar zijn voor elektriciteitsopwekking en de netwerken van hoogspanningskabels en distributieketens moeten op orde zijn. Dat vraagt om investeringen in capaciteit en onderhoud. Het Amerikaanse elektriciteitsnetwerk, zei oud-minister van energie Richardson gisteren in een reactie, is technisch verouderd en de vraag naar energie groeit twee keer zo snel als de productiecapaciteit. Onder meer door steeds strengere milieuregels zijn de energiebedrijven terughoudend met de bouw van nieuwe centrales en netwerken.

De warme zomer heeft niet alleen in de Verenigde Staten het energiesysteem tot het uiterste getest. Daar ging het mis – om wat voor oorzaak ook – maar in Europa kwamen de energieproducenten afgelopen week eveneens in het nauw. Door de oplopende temperatuur van het oppervlaktewater mochten de centrales minder koelwater lozen en moest de energieopwekking wordt verminderd. Zowel staatsbedrijven als Electricité de France dat kerncentrales beheert en de geprivatiseerde productiebedrijven in Nederland kampten met deze natuurlijke belemmering. Energieopwekking is onafhankelijk van de juridische bedrijfsvorm, maar wel afhankelijk van het weer.

DE BIJNA-ENERGIECRISIS in Nederland en de complete black-out in de Verenigde Staten en Canada hebben wel aangetoond dat grotere nadruk op energiebesparing essentieel blijft. Daarnaast kunnen er praktische oplossingen gevonden worden – zoals de terugkeer van de ouderwetse koeltorens voor de waterkoeling – en moet er in onderhoud, opwekking en reservecapaciteit worden geïnvesteerd. Hoogwaardige samenlevingen kunnen het zich niet permitteren afhankelijk te zijn van energienetwerken die bezwijken onder omstandigheden die wellicht zeldzaam, maar niet uitzonderlijk zijn.