Logo-piraten

Highneken, Hash ultra, T-shirts met vervormde logo's zijn populair. Maar de merkhouders vrezen vooral de protestorganisaties die logo's verbouwen, zoals Greenpeace met het Esso-embleem.

Logo's van bekende merken zijn heilig. Dat ontdekte het onderzoeksbureau Interview.NSS vorig jaar bij de introductie van zijn nieuwe reclamecampagne. In een aantal advertenties had het bureau gebruik gemaakt van de logo's van bekende merken als Mastercard, Puma en Ben. In de beeldmerken waren de merknamen vervangen door kreten die iets met politiek te maken hadden. Met de advertenties zei Interview de aandacht te willen vestigen op het feit dat de politieke markt zich steeds meer gedraagt als een markt van merken.

Een aardige campagne, meende Interview. Een onfatsoenlijke en schandelijke inbreuk op onze merkrechten, vonden de merkhouders. Dat iemand eens een keertje zonder toestemming gebruik maakt van een bekend logo is misschien tot daaraan toe, maar wie het lef heeft een bekend logo ook nog eens te verbouwen, krijgt onvermijdelijk te maken met boze merkeigenaren. Geschrokken van de heftige reacties liet Interview snel weten dat het nooit meer zou gebeuren.

De juridische afdelingen van de bedrijven achter bekende merken hebben hun handen vol aan de bestrijding van misbruik van hun logo. Het aanpakken van een inbreuk zoals deze van Interview is niet het grootste probleem.

Interview is natuurlijk een keurige organisatie die na één waarschuwingsschot meteen het boetekleed aantrekt. Veel lastiger zijn de ontelbare aanhakers, de ondernemers die grapjes uithalen met bekende merken op T-shirts, petjes, mokken en badges. Zoals adihash (adidas), Error Inside (Intel inside), Niks (Nike), Highneken (Heineken), elk groot merk heeft er last van. Juridisch gezien zitten de verkopers van dergelijke artikelen helemaal fout, maar desondanks is het een hele toer ze te pakken te krijgen.

,,Hoewel het streven is om alle inbreuken aan te pakken, moeten er in de praktijk prioriteiten worden gesteld'', aldus Pauline Rosen Jacobson van de afdeling Juridische Zaken van Heineken. Heineken richt zich bij de bestrijding van dergelijke artikelen bij voorkeur en voornamelijk op de bron, de producenten. ,,We schrijven veel brieven en e-mails naar inbreukmakers. Een enkele keer komt het tot een rechtszaak, maar meestal bindt men snel in. Omdat het omvangrijk is focussen we op bepaalde geografische gebieden, zoals de Verenigde Staten en het Verre Oosten.''

Bij sportartikelenfabrikant Adidas is het niet anders. Ook daar wordt veel tijd besteed aan de bestrijding van vervormde adidas-logo's. ,,De coördinatie van de wereldwijde bewaking van de Adidas-merken wordt gedaan vanuit Amsterdam'', vertelt Adidas-juriste Aline Olie. ,,Soms roepen we daarbij de hulp in van onze collega's in de Verenigde Staten, Hongkong, China, Duitsland en Engeland.'' Hoewel Adidas door de grote hoeveelheid inbreukgevallen wel eens gedwongen is te schiften, proberen ze toch zo veel

mogelijk aan te pakken. ,,Het gaat tenslotte om onze

kroonjuwelen'', aldus Aline Olie.

Maar de grootste bedreiging voor de bekende logo's komt misschien niet eens van de nep T-shirts en petjes. Veel gevaarlijker is het gebruik van verbouwde beeldmerken door protestorganisaties. Het gaat dan om ideële instellingen die de handelwijze of het beleid van een bepaalde onderneming aan de kaak willen stellen en daarvoor gebruik maken van een aangepast logo van het bedrijf. Het zal duidelijk zijn dat deze wijzigingen in het beeldmerk, anders dan bij de T-shirts, niet grappig of onschuldig zijn, maar vaak juist negatief en hard.

Dat dit soort misbruik voor de merkhouder een serieus probleem kan vormen ontdekte de oliemaatschappij Esso eerder dit jaar toen zij een conflict uitvocht met de milieuorganisatie Greenpeace. Greenpeace voert al geruime tijd actie tegen Esso vanwege de steun die het bedrijf, volgens Greenpeace, geeft aan de Amerikaanse regering bij hun verzet tegen de Kyoto-milieuverdragen. Om haar actie kracht bij te zetten maakt Greenpeace op de protest-site stopesso.com gebruik van een Esso-logo, waarin de beide letters S vervangen zijn door dollartekens. Esso verzette zich heftig tegen deze aantasting van haar merk en spande in Frankrijk een juridische procedure aan. Kort geleden deed de hoogste Franse rechter een voor Esso teleurstellende uitspraak.

Volgens de rechter mag Greenpeace op deze wijze gebruik blijven maken van het vervormde Esso-logo. Het is voor het publiek volstrekt duidelijk dat het logo met de dollartekens door Greenpeace gebruikt wordt om kritiek te leveren op het milieubeleid van Esso, aldus de rechter. Daarom moet in dit geval het merkenrecht maar wijken voor de vrijheid van meningsuiting.

De uitspraak is uiteraard een klap in het gezicht van logo-eigenaar Esso en een serieuze waarschuwing aan het adres van alle grote merken. Wordt een bekend merk misvormd ter ondersteuning van een niet-commerciële protestactie, dan bestaat de kans dat de merkhouder niets anders kan doen dan lijdzaam toezien.

    • Bas Kist