Leren in stof en ruïnes

Afghanistan is ondanks de val van de Talibaan in 2001 nog steeds een land in ontreddering. Er is nog immer strijd tussen krijgsheren, er zijn aardbevingen, de mujahedeen en straatarme boeren storten zich op de winstgevende opiumhandel. Steden en dorpen liggen er als ruïnes bij en in de wegen zijn mijnen verstopt waardoor dagelijks tientallen slachtoffers vallen.

Ook schort er nog heel wat aan het onderwijs, zoals we zien in de documentaire Afghanistan, back to school uit 2002, die de RVU vanavond uitzendt. Een film met een lange nawerking. Veel stof, gebombardeerde huizen en beelden van bergen in het noordelijk gebied van Afghanistan tussen Kabul en Mazar-i-Sharif.

Hoewel de oorlog het dagelijks leven niet meer teistert, gaan de Afghaanse kinderen weer gewoon, `nou gewoon', naar school. In sommige scholen liggen in de lokalen nog bommen en granaten die de Talibaan daar heeft achtergelaten. Alles is kapot, er ontbreken tafels, stoelen, bureaus en deuren.

Te denken geven ook de opnamen van onderwijzeressen die drommen jongens en meisjes – bepaald niet zachtzinnig – bij het uitreiken van de lespakketten van het VN-kinderfonds UNICEF met takken in het gareel proberen te houden. Voor UNICEF is deze humanitaire hulp ook de grootste logistieke oefening omdat er 1,8 miljoen pakketten moeten worden uitgereikt. Een schoolhoofd vertelt dat er eerst een kalasjnikov-cultuur heerste. Problemen werden daar mee opgelost. ,,Maar de schoolboeken zullen onze nieuwe wapens van vrede zijn.''

Sommige kinderen mogen voor het eerst sinds jaren weer naar school. En andere kregen tijdens het fundamentalistisch Talibaan-regime in het geheim 's avonds les. Het bewind verbood meisjes naar school te laten gaan. Zij zijn in hun nieuwe vrijheid kinderlijk optimistisch. Een meisje zegt op vrolijke toon dat de eeuw van de allesbedekkende burqa's voorbij is. Dat ze tot een bal opgerold moeten worden om ermee te voetballen. Ze willen dokter en rijk worden.

Maar zo eenvoudig is het niet. Duizenden kinderen met oorlogstrauma's en kinderen van wie de ouders zijn afgeslacht bedelen en wassen stoffige autoramen om wat brood en thee te kunnen kopen. School heeft geen prioriteit. Om droefgeestig van te worden.

Afghanistan: Back to school, RVU, Ned.3, 23.05-24.00u.

    • Markus Meulmeester