Een jaar vermist

HET WAS DINSDAG een jaar geleden dat de Nederlander Arjan Erkel, hoofd van de Artsen zonder Grenzen-missie in de Russische deelrepubliek Dagestan, werd ontvoerd. Het is een ontvoeringszaak die is omgeven door zeer veel mist. Eisen van de ontvoerders waren lang onbekend, terwijl nog altijd onduidelijkheid bestaat over de vraag wie de werkelijke ontvoerders zijn.

Dat het geen `gewone' ontvoeringskwestie betreft, is inmiddels wel helder. Zo is er de dubieuze rol van de Russische geheime dienst FSB, waarvan is komen vast te staan dat deze ter plekke was op het moment dat Erkel door zijn ontvoerders werd meegenomen. Maar ook is er de ontmoeting die Erkel kort voor zijn ontvoering had met twee Amerikaanse diplomaten, die later militaire attachés bleken te zijn. Het zijn allemaal ingrediënten voor een spannende thriller, maar helaas betreft het hier werkelijkheid waarbij het leven van een jonge Nederlander in het geding is.

Volgens Artsen zonder Grenzen hebben alle autoriteiten gefaald in het onderzoek naar de ontvoering. Gezien het verloop van de opsporingsactiviteiten tot nu toe heeft de organisatie ook wel reden voor dit verwijt. Aanwijzingen van een vastberaden aanpak – met name van Russische zijde – zijn er niet. Andere betrokken regeringen, waaronder de Nederlandse, stralen ondertussen een gelaten houding uit. Verder dan aansporingen bij president Poetin om ,,alles in het werk te stellen voor een spoedige vrijlating van Erkel'' komen de openbare diplomatieke acitiviteiten niet. Maar het is onbekend wat zich achter de schermen afspeelt. Volgens het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken is bewust gekozen voor stille diplomatie. Er kan slechts worden gehoopt dat dit ook krachtige diplomatie betekent.

DUIDELIJK MOET ZIJN dat de tragedie rondom Arjan Erkel meer dan een individuele ontvoeringskwestie betreft. De rol die onafhankelijke humanitaire organisaties in door geweld getroffen gebieden kunnen spelen, is in het geding. Zij hebben de afgelopen jaren op tal van plekken op de wereld hun nut bewezen. Waar de officiële buitenwereld niet meer kon doordringen, waren organisaties als Artsen zonder Grenzen vaak een laatste strohalm voor de getroffen bevolking. Het is een taak voor elke regering de werkzaamheden van de onafhankelijk opererende organisaties te garanderen.

Allereerst gaat het er nu om dat de onmiddellijke vrijlating van Arjan Erkel wordt bereikt. Maar tegelijkertijd gaat het om meer: de bewegingsvrijheid van niet-gouvernementele hulpverleners in conflictgebieden.