Winstalarm als afscheid voor Pieterse

Wolters Kluwer stuurde gisteren weer een winstalarm naar buiten. Het concern staat er slechter voor dan ooit. Topman Rob Pieterse is aangeslagen.

Stond daar nu een aangeslagen man? Het had er alle schijn van. ,,Ik sta hier voor de laatste keer. Het bedrijf zit niet in de meest briljante positie. Het is allemaal een beetje treurig.''

Rob Pieterse had zich ruim drie jaar geleden, toen hij de hoogste positie ging bekleden, een prettiger afscheid voorgesteld bij uitgeverij Wolters Kluwer. Gisteren maakte het bedrijf, de grootste juridische en fiscale uitgever van Europa, bekend het afgelopen halfjaar verlies te hebben geboekt, maar erger, zo verklapte Pieterse, was de dalende autonome omzet. ,,Voor het eerst in ons bestaan.''

Pieterse heeft nog drie weken te gaan bij het Amsterdamse uitgeefconcern (circa 20.000 werknemers, vorig jaar 3,9 miljard euro omzet). Op 1 september neemt de Amerikaanse Nancy McKinstry, op dit moment bestuurslid, het roer over. Zij zal op 30 oktober een vernieuwde strategie uit de doeken doen. Pieterse wilde daar geen woord over kwijt, maar het zal niet de eerste keer zijn dat een opvolger het bouwwerk van de voorganger voor een deel afbreekt.

Het begon voor Pieterse volkomen onverwacht. De boekhouder was een anonieme muis van Wolters Kluwer die in maart 2000 in de schijnwerpers kwam te staan na het onverwachte gedwongen vertrek van Casper van Kempen. Van Kempen had wilde internetplannen, maar de commissarissen zagen er niets in. De rustige Pieters werd gelanceerd als tussenpaus.

Ondanks onduidelijkheid over de lengte van zijn mandaat ging Pieterse voortvarend van start. Hij trok in het najaar van 2000 voor twee jaar 250 miljoen euro voor internet uit, een gebied waar het concern achterbleef ten opzichte van de concurrentie. Verder nam hij vooral kleinere softwarebedrijven over, in 2001 waren dat 29 voor een totale overnamesom van 533 miljoen euro. Maar ook de kunst van het mes in de organisatie zetten beheerste hij. In het najaar van 2001 kondigde Pieterse een reorganisatie aan van de mager presterende Europese activiteiten: circa 2.000 werknemers zouden straks geen deel meer uitmaken van het concern. Hun werk behoorde niet meer tot de kernactiviteiten.

Daar stond tegenover dat Pieterse beloofde de oude tijden te doen herleven: dubbelcijferige winstgroei. En een jaarlijkse aanwas van de autonome omzet met ongeveer 6 procent. Vanaf 2003.

Pieterse neemt niet voor niets nu met een treurig gevoel afscheid. In maart 2002 ging de eerste winstwaarschuwing onder zijn bewind naar buiten. De dubbelcijferige winstgroei zat er toch niet in. Een halfjaar later werd afscheid genomen van de datum – begin 2003 – waarbij de beoogde organische groei structureel moest zijn.

En de onheilstijdingen bleven te voorschijn komen. Begin dit jaar, tijdens de presentatie van de jaarcijfers over 2002, werd weer een winstalarm gegeven. De koers kelderde die dag 20 procent. In mei dit jaar moest Pieterse investeerders opnieuw teleurstellen met slechtere vooruitzichten. En gisteren tijdens zijn laatste publieke optreden stuurde hij opnieuw een winstalarm uit. Daarmee komt zijn score op vier winstwaarschuwingen. Pieterse wilde gisteren de oorzaken daarvan niet geheel bij het gure economische klimaat leggen. ,,Zelf heb ik ook wat steekjes laten vallen.''

Wolters Kluwer zit in de moeilijkste periode van zijn bestaan. Operationeel draait het bedrijf slecht – de winstmarge vertoont sinds 1999 een dalende lijn. Ondanks een recente forse vermindering staat nog een schuld van 2,1 miljard euro uit. En de koers kent vooral één beweging: naar beneden. In 1999 werd een hoogtepunt bereikt van bijna 49 euro, nu ligt de waarde van het aandeel net onder de 12 euro. Alle optiepakketten van de bestuursleden staan zonder uitzondering onder water.

Pieterse rest een schrale troost. Onder zijn bewind kreeg Wolters Kluwer een aangepast logo en voerde hij persconferenties in – voorheen was het concern wars van publiciteit. Dat is toch vooruitgang.