Slecht nieuws

Het berooide Noord-Koreaanse regime heeft nog voor de kerst wat het rijke Al-Qaeda begeert, namelijk een kernbom. De leider van het vrije westen loog glashard over samenwerking tussen Saddam en Bin Laden. Het vredesproces is dood en in Irak zien moslims wereldwijd wat de Amerikaanse democratiseringsmissie in de praktijk inhoudt: geplunderde musea, universiteiten en ziekenhuizen, wetteloosheid op straat en geen elektriciteit of schoon water. Nederland is bij de huidige demografische en immigratietrends over honderd jaar een islamitisch land, maar misschien al eerder, want aan de zuidkant van de Middellandse Zee komen er jaarlijks twee miljoen mensen bij. Voor hen is geen water of werk, dus die willen straks bij ons wonen.

Dit komt er allemaal op ons af in de wereld, maar waarover ging gisteren het nieuws in Kinderboerderij De Lage Landen? De opening was een mogelijk stroomtekort dat er niet kwam. Toen een bejaardenbusje dat bijna in de gracht was gereden, gewonden bij een busongeluk in Bunnik, en het einde van de schoolvakanties in regio Noord. Heel eventjes passeerden de Antillen en Liberia, gevolgd door een veel langere reportage over Nederlandse ramptoeristen in een Braziliaanse sloppenwijk. En oh ja! De Stones spelen in Nederland, daar sturen we een dure cameraploeg op af. De enige achtergrond in twintig minuten Journaal was een gesprek met een hulpverlener in Afghanistan: nu de Talibaan zijn weggebombardeerd heerst buiten de hoofdstad Kabul complete anarchie. Jeetje zeg, waarom zijn wereldwijd toch zoveel moslims boos op Amerika? Dat zit 'm vast in hun religie.

Laat gezegd zijn dat het Journaal de moeilijkste journalistieke taak van Nederland heeft. Het moet iedereen bedienen, van kijkers die de Spits en Metro te moeilijk vinden, tot mensen die NRC Handelsblad te oppervlakkig vinden. Maar de lat wordt in Hilversum nu wel héél laag gelegd.

Ik moest denken aan Amerika, waar ik in 1990 als wereldvreemd polderkereltje van achttien ging studeren. Ik was verbijsterd. Die volledige obsessie met beroemdheden! Zoveel mensen met eetproblemen! En dan die tv! Tientallen kanalen die gewoon midden in hun programma's reclame uitzonden! En dat nieuws, nou nou nou. Het was eigenlijk gewoon entertainment, vol ludieke onzin en Kleine Rampjes Bij U om de Hoek. De ultrakorte quotes van politici werden kritiekloos doorgegeven, het buitenland werd genegeerd of in een flits teruggebracht tot een ver-van-ons bed show vol onbegrijpelijke ruzies tussen irrationele mensen.

`Amerikaanse toestanden' heette dat toen, en zoiets zou in Nederland met zijn drie kanalen en gezonde eetgewoontes nooit kunnen. Maar we lopen gewoon tien jaar achter.

Surf eens op internet naar de razendpopulaire nieuwe concurrent van CNN: Fox News. Daar worden opinie en feiten niet eens meer gescheiden. De toon is compromisloos nationalistisch en Saddam Hussein heet gewoon ,,the big bad boy from Bagdad''. Fundamentele kritiek op de Amerikaanse en Israëlische politiek komt er niet in, terwijl de wildste beschuldigingen tegen islamitische landen worden gepresenteerd als feiten. Tijdens de oorlog in Irak kwamen meer dan veertig van de vijftig best bekeken `nieuwsprogramma's' van Fox.

Is dit ons voorland? NOS-correspondent in Washington Charles Groenhuijsen beschreef laatst in de VPRO gids aldus zijn werk: ,,Natuurlijk is de informatie die wij krijgen van alle kanten geregisseerd en gemanipuleerd. Dat zou je dus voortdurend op een cynische manier moeten benaderen. Maar dat kan niet in het Journaal, vind ik. We worden geacht om aan die 2,5 miljoen kijkers uit te leggen: zo zat het ongeveer vandaag. Ik kan niet tegen tante Bep in Dokkum zeggen: dit zeg ik nou wel, maar waarschijnlijk is het allemaal gelul.''

De beste correspondent van het belangrijkste nieuwsprogramma van Nederland gelooft zelf niet wat hij dagelijks als waarheid presenteert! Meneer Huxley, we verwachten u al. Gaat u maar lekker zitten, daar naast meneer Orwell is nog een mooi plekje.

    • Joris Luyendijk