`Gebruik internet voor registratie kunstroven'

In een recent rapport pleit de Nederlandse Museumvereniging voor een registratiesysteem van gestolen kunstvoorwerpen. De kunstsector reageert kritisch.

De afgelopen maanden werd de kunstwereld opgeschrikt door diverse kunstdiefstallen. De Nederlandse Museumvereniging (NMV), die bezig is met een onderzoek naar de veiligheid in Nederlandse musea, deed vorige week een oproep om alle gestolen kunstvoorwerpen centraal te registreren.

Volgens Theo Elzing, voormalig directeur van de Koninklijke Nederlandse Oudheidkundige Bond, was al in 1989, op een congres over museumbeveiliging, duidelijk dat de beveiliging van musea ernstig tekortschoot. ,,Sinds de eerste spectaculaire kunstroven eind jaren tachtig, zoals de diefstal van drie schilderijen van Vincent van Gogh, Cezanne en Jongkind uit het Stedelijk Museum, wordt er gesproken over betere beveiliging van museumgebouwen.'' Elzing vindt dat musea de afgelopen twaalf jaar te laks zijn geweest bij het uitvoeren van de aanbevelingen op dit gebied. ,,Het verbaast mij dat na zo'n grote diefstal als uit het Van Gogh dit jaar, er geen consequenties worden getrokken en de directeur gewoon mag blijven zitten.'' Elzing vraagt zich af of het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen wel voldoende waakt over ons Cultureel Erfgoed. ,,De samenleving moet erop kunnen vertrouwen dat een museumdirecteur een collectie zorgvuldig beheert.''

Ook de opsporing van gestolen kunst zit volgens Elzing in Nederland in het verdomhoekje. ,,Sinds het opheffen van de afdeling Kunst & Antiek van de Centrale Recherche Informatiedienst (CRI) in 2002, ontbreekt een centraal meldpunt en is er nauwelijks internationale uitwisseling van gegevens.'' Het registreren en opsporen van gestolen kunst valt nu onder de verantwoordelijkheid van de regionale politiekorpsen, die daarvoor de noodzakelijke kennis ontberen.

Volgens Cees List, oud-zakelijk directeur van het Haags Gemeentemuseum, is een landelijk meldpunt feitelijk al operationeel. De website `museumdepot.org', die List heeft ontwikkeld samen met Floris Guntenaar, is hiervoor naar eigen zeggen zeer geschikt. ,,De website is opgezet om de depots van musea voor elkaar te ontsluiten, maar biedt goede mogelijkheden voor centrale registratie van gestolen kunst.'' List vindt dat internet een belangrijke rol kan spelen in de opsporing van gestolen kunst. ,,Het is uit de tijd om die rol bij de politie neer te leggen. Door gebruik te maken van het internet, kan de hele wereld snel van de diefstal op de hoogte worden gebracht.''

Het knelpunt zit ook volgens List bij de musea, die hun collecties nog steeds niet goed in kaart hebben gebracht. In 2002 constateerde de Rekenkamer grote achterstanden bij de digitale registratie van de Rijkscollecties waar het Deltaplan voor Cultuurbehoud in 1990 juist voor pleitte. Hij vindt het tijd voor een Tweede Deltaplan. ,,Museumdirecteuren denken dat voor digitalisering grote investeringen nodig zijn, maar voor een klein bedrag kunnen musea gebruik maken van alle faciliteiten van de website: registreren, uitwisselen van informatie en adverteren.''

Antoon Ott, directeur van Stichting Ned Art, vindt het onbegrijpelijk dat de afdeling Kunst en Antiek bij de CRI is opgeheven. ,,Daar zat iemand met specialistische kennis en met internationale contacten.'' Op de opiniepagina van deze krant hield hij vorig jaar al een pleidooi voor internationale uitwisseling van gegevens omdat ,,kunst- en antiekcriminaliteit niet ophoudt bij de landsgrenzen''. Ott denkt dat de snelheid waarmee diefstal bekend wordt gemaakt een afschrikwekkende werking kan hebben. ,,Hoe sneller het nieuws over een kunstdiefstal naar buiten wordt gebracht, hoe moeilijker het is de gestolen goederen naar het buitenland te transporteren.''

    • Marion van Eeuwen