Elektriciteitsprijs op stroombeurs APX naar recordhoogte

De prijs van elektriciteit op de Amsterdamse stroombeurs APX steeg afgelopen dagen tot recordhoogte. Maar wat is die stroombeurs eigenlijk?

De prijzen op de stroombeurs Amsterdam Power Exchange (APX) zijn nog nooit zo hoog geweest, een situatie die de energiebedrijven veel geld kan kosten. De elektriciteitsrekening van de consument zal voorlopig niet veranderen.

Zoals overal gehandeld wordt in aandelen en obligaties, zo zijn er ook beurzen waarop in stroom wordt gehandeld. Net als op de effectenbeurs zijn ook hier aanbieders en kopers die elkaar via geautomatiseerde handelssystemen vinden, maar daar houdt de vergelijking op. Het grootste verschil is dat op de stroombeurs vraag en aanbod altijd gelijk moeten zijn. De leverancier moet evenveel stroom aan het elektriciteitsnetwerk leveren als de klanten afnemen – elektriciteit kan niet worden opgeslagen.

Als de vraag groter is dan het aanbod – en de leverancier dus `short' zit – moet een distributiebedrijf stroom inkopen op de APX. Zorgt het bedrijf niet voor een evenwicht, dan moet Tennet, de beheerder van het nationale hoogspanningsnet en eigenaar van de APX, zorgen dat het verschil wordt weggewerkt. Het energiebedrijf krijgt hiervoor echter een hoge rekening gepresenteerd.

De handel in stroom begon in Nederland in mei 1999 als uitvloeisel van de liberalisering van de elektriciteitsmarkt. De beurs was een van de eerste in Europa, en breidde het afgelopen jaar uit. In maart kocht de APX de Britse gasbeurs EnMO. Het was voor het eerst dat in Europa een stroom- en gasbeurs werden samengevoegd. De APX zei de expertise van de Britten te willen gebruiken voor het moment dat er in Nederland een gasbeurs komt, een ontwikkeling die overigens nog enige jaren zal duren. De APX is ook in onderhandeling met Belgische partners over de oprichting van een stroombeurs in België.

Het verhandelde volume op de APX is zo'n 15 procent van het totale nationale stroomverbruik. De rest wordt via bilaterale contracten tussen partijen geregeld. Toch wordt de positie van de beurs niet te hoog ingeschat. ,,De handel op de APX is per definitie een marginale aangelegenheid, omdat er alleen gehandeld wordt in kortetermijncontracten, in de stroom voor de volgende dag'', zegt Sjak Lomme, waarnemend voorzitter van de vrijhandelsorganisatie voor elektriciteit en gas (VOEG). Lomme wijst erop dat bedrijven ook veel geld konden verdienen door de afgelopen dagen stroom te verkopen als zij te veel hadden ingekocht en met een overschot kampen.

De consument hoeft overigens niets te merken van de recordprijzen op de APX, die gisteren 1.800 euro per megawattuur bereikten. Als de leverancier de vraag goed heeft afgedekt, is er niets aan de hand. Als het energiebedrijf echter `short' zat, heeft het dure dagen achter de rug: kosten die het komende jaar kunnen zorgen voor een hogere elektriciteitsrekening.